De eerste barsten

(1700 woorden)

Barsten in de Catalaanse regering
Nog geen twee weken oud is de Catalaanse regering en de onenigheden tussen de politieke partijen, de regeringspartij ERC en coalitiegenoot JxCat, laaien weer opnieuw op. In de regeringsovereenkomst kwamen de partijen overeen dat gedurende de eerste twee jaren van de regeringsperiode zou worden getracht om door onderhandelingen met de Spaanse regering amnestie voor de Catalaanse gevangenen en toestemming voor het houden van een referendum over zelfbeschikking te verkrijgen. Zouden deze onderhandelingen op niets uitlopen, dan zou de regering op eigen initiatief stappen gaan ondernemen richting de Catalaanse onafhankelijkheid.

Afgelopen Maandag publiceerde de partijvoorzitter van ERC, Oriol Junqueras, vanuit de gevangenis Lledoners een opinieartikel “Mirant al futur” (“Kijkend naar de toekomst”) in de krant Ara. In zijn artikel vermeldde hij dat een referendum voor onafhankelijkheid enkel en alleen door middel van onderhandelen met de Spaanse regering kan worden verkregen.

Bij zijn aantreden als partijvoorzitter in 2011, aan het begin van de onafhankelijkheidsbeweging, deed hij zich voor als de politieke leider voor de Catalaanse onafhankelijkheid. In die hoedanigheid heeft hij herhaaldelijk uitspraken gedaan zoals: ‘Wij zijn overtuigd dat onderhandelen met Spanje geen enkele zin heeft, want de Spaanse staat houdt zich nooit aan de gemaakte afspraken’ en: ‘Geef mij 66 zetels en ik zal dezelfde middag de onafhankelijkheid uitroepen’. Junqueras doet dus volledig afstand van een eenzijdig initiatief om het recht van zelfbeschikking af te dwingen. Het artikel heeft veel kritiek op de sociale media en in de pers veroorzaakt en ondermijnt iedere mogelijkheid om met de Spaanse regering te kunnen onderhandelen, iets waar zijn partij groot voorstander van is. Want nog voordat een eerste gesprek met de Spaanse regering heeft plaatsgevonden haalt hij de argumenten van tafel om druk op de Spaanse regering uit te oefenen.

Twee dagen later antwoordde de algemeen secretaris van de coalitiepartij JxCat, Jordi Sànchez en tevens opgesloten in de LLedoners gevangenis, via een artikel in dezelfde krant dat een eenzijdig besluit om een referendum te organiseren een mogelijkheid is en blijft indien de onderhandelingen met de Spaanse regering op niets uitlopen. In hetzelfde artikel zegt Sànchez ‘Ik ben één van diegenen die vind dat het referendum van 1 Oktober 2017 bedoeld was om onderhandelingen met de Spaanse regering (toendertijd de Partido Popular van Rajoy), af te dwingen’. Zijn stelling is een klap in het gezicht van de vrijwilligers die met eigen geld de stembussen en referendum papiertjes hebben betaald, deze vanuit Frankrijk naar Spanje hebben gesmokkeld en via een strikt geheim netwerk over Catalonië hebben verspreid. De secretaris generaal van JxCat doet pijn aan de 1600 mensen die door de Policia Nacional en Guardia Civil werden verwond tijdens het stemmen, waaronder een hartinfarct en een uitgeschoten oog, en de twee miljoen stemmers die met eigen lijf de stemlokalen tegen het buitenproportionele politiegeweld verdedigd hebben. In die tijd hoorden we niemand, inclusief Sánchez zelf die toen voorzitter was van de burgerorganisatie ANC, zeggen dat het een drukmiddel was voor onderhandelingen. Op het referendum papiertje stond duidelijk ‘Wil je dat Catalonië een onafhankelijke staat wordt in de vorm van een Republiek?’ en niets anders.

De algemeen secretaris van JxCat twijfelt met zijn artikel aan de legitimiteit van het referendum. Er was echter door een volkomen legaal gekozen Catalaans Parlement een referendumwet en een juridische overgangswet aangenomen om de Catalaanse Republiek binnen 48 uur na het referendum te verwezenlijken indien daar een meerderheid voor zou zijn. Met een opkomst van 56% stemde minstens 67% voor deze onafhankelijkheid. (Officieel houd men het respectievelijk op 43% en 92% omdat 770.000 stembriefjes door de politie in beslag werden genomen.) Deze juridische overgangswet, opgesteld door grondwetspecialist Carles Viver i Pi-Sunyer, was volledig legaal en juridisch waterdicht om de overgang van Spaanse Autonome regio naar onafhankelijke Republiek ‘van wet naar wet’ te bewerkstelligen. De enige fout die de Catalaanse regering maakte was dat zij zich vergist had in haar tegenstander, welke ondemocratisch en gewelddadig blijkt te zijn, en daar niet op voorbereid was. Door het politiegeweld, de gerechtelijke vervolgingen en de daaropvolgende tijdelijke opheffing van de Catalaanse autonomie door de Spaanse regering trad deze overgangswet niet in werking. (De opschorting van de Catalaanse autonomie was wél illegaal daar deze recht tegen het Catalaanse Statuut indruiste.) Ook het referendum zelf was, anders dan de Spaanse overheden en media willen doen geloven, volkomen legaal daar referenda over zelfbeschikking in 2004 uit het Spaanse wetboek van strafrecht werd verwijderd. Zelfs de Commissie van Legale Affaires van de Europese Raad wijst daar nog eens een keertje op. Kortom, het politieke mandaat van het referendum is levend en zal daarom moeten worden uitgevoerd.

Beide politieke leiders, Junqueras en Sànchez, hebben hun oorspronkelijke principes afgezworen. De politieke partijen ERC en JxCat hadden beter moeten weten toen zij hun voorzitters kozen. De Chinese strateeg Sun Tsu schreef twee-en-een-half-duizend jaar geleden in zijn boek ‘De kunst van de oorlog’ dat een soldaat nooit de bevelen van zijn generaal mag opvolgen indien deze door de vijand gevangen is genomen. Het boek is doorgaans verplichte kost op de militaire academica en opleidingen voor diplomaten, maar in Catalonië en Spanje heeft men blijkbaar geen flauw benul. Binnen de JxCat gaan er inmiddels stemmen op om Sànchez uit zijn functie te zetten. Daar zou ze goed aan doen wil ze niet, net als ERC, irrelevant worden in het proces naar de Catalaanse onafhankelijkheid.

Barsten tussen de Spaanse en Europese justitie
Het Spaanse Constitutionele Hof heeft de afgelopen dagen haar oordeel geveld over de eerste twee van de negen veroordeelde Catalaanse leiders. Het Hof geeft burgerleider Jordi Cuixart en de politicus Jordi Turull geen gelijk dat zij in hun fundamentele rechten door het Spaanse Hooggerechtshof worden geschonden. Het oordeel van het Hof is echter niet unaniem. Twee rechters vinden dat Cuixart en Turull zwaar worden geschonden in hun fundamentele rechten, zoals die van vrije vergadering en meningsuiting. Omdat zij nu binnen Spanje uitgeprocedeerd zijn, ligt voor hen nu de weg naar de Europese justitie open. Deze week dienden zij hun aanklacht in bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM), gezeteld in Straatsburg. De argumenten van de rechters die het niet eens zijn met het oordeel van het Constitutioneel Hof, ondersteunen hun aanklacht bij het EHRM. De verwachting is dat dit Gerechtshof anderhalf à twee jaar nodig zal hebben om een oordeel te vellen. Over de andere Catalaanse veroordeelden moet het Spaanse Constitutionele Hof haar uitspraken nog doen.

Onlangs kregen de Catalaanse MEPs Puigdemont, Ponsatí en Comín hun parlementaire onschendbaarheid van het Europese Hof van Justitie (voorlopig) terug nadat hen deze door het Europese Parlement was afgenomen op aanvraag van het Spaanse Hooggerechtshof. In het oordeel over de voorlopige teruggave van de parlementaire immuniteit zegt het Europese Hof van Justitie dat de Catalaanse MEPs zich overal vrij moeten kunnen bewegen om hun werk te kunnen doen. Zij kunnen echter nog steeds Spanje niet in omdat daar een arrestatiebevel tegen hen loopt. Het Spaanse Hooggerechtshof is ook geenszins van plan om het arrestatiebevel tegen Puigdemont in te trekken en negeert daarmee het besluit van het Europese Hof. Ook de Spaanse politiek sluit haar ogen voor het hoogste justitiële orgaan in Europa. Via haar woordvoerder liet de Spaanse regering afgelopen week weten dat het haar doel is om Puigdemont voor de Spaanse justitie te slepen.

Barsten in het Spaanse relaas
Bij de Spaanse media en in de politiek slaan nu de twijfels en de angst toe dat de Catalaanse veroordeelden en de politieke leiders in ballingschap, voormalig president Puigdemont en zijn ministers Puig, Comín en Ponsatí, wel eens van de Europese justitie gelijk zouden kunnen krijgen. Puigdemont c.s. hebben reeds enkele rechtzaken gewonnen en verscheidene internationale instituten waaronder Amnestie International, Pen International, de VN en het Commissariaat voor de Mensenrechten hebben duidelijke uitspraken gedaan in het voordeel van de Catalaanse gevangenen.

Het wordt steeds lastiger om het verhaal dat de afgelopen drie jaren verspreid werd en waarin men zegt dat de Catalanen misdadigers zijn die geprobeerd hebben een staatsgreep te plegen, langer vol te houden. Er bestaat een sterk vermoeden dat de Spaanse regering van Sánchez er reeds van overtuigd is dat het Europese gerechtshof van de Mensenrechten niets overlaat van de uitspraken van het Spaans Hooggerechtshof.

Een voorbeeld is het opinieartikel van José Alejandro Vara in de krant Vox Populi. Het artikel begint met: ‘Geen minuut. De uitspraak over het proces (tegen de Catalanen) zal in Straatsburg nog geen minuut lang stand houden. Ze zullen het doen omvallen, vernietigen en bovendien zullen ze het belachelijk maken. Onder de familie van de toga ‘s (de rechters van het Spaans Hooggerechtshof) ontstaat geen paniek. Zij nemen het reeds voor lief aan. Het zal een onmetelijk grote klap zijn die de gehele juridische, de politieke en de sociale structuur die is opgebouwd rond het verhaal van de staatsgreep zal doen omvallen. Sanchez gaat er al vanuit. Hij predikt voor Europa zijn unieke theorie van dialoog als wapen tegen de wraak.’

Ook het artikel ‘De brief van Sánchez: Europa haalt de veroordelingen van het proces onderuit’ in de krant La Razón uit haar twijfels over het gerechtelijk proces tegen de Catalaanse leiders.

De ABC krant beschrijft haar angst dat Puigdemont ongestraft naar Spanje terug kan komen.

In het Catalaans bestaat het gezegde: ‘Ze zien al de oren van de wolf’ indien iemand een onheil ziet aankomen. En gelijk hebben ze. Het is niet voor niets dat president Sánchez nu opeens zoveel haast maakt met het algemeen pardon voor de Catalaanse gevangenen. Maar drie jaren van haatzaaien tegen alles wat met Catalonië te maken heeft, te beginnen bij de Spaanse politie met ‘A por ellos’ (tegen hen), vervolgens het staatshoofd koning Felipe VI, het Hooggerechtshof, de Spaans nationalistische politici en eindigend met de media, is niet zomaar uit te wissen. Er bestaat een grote weerstand tegen het algemeen pardon. En als deze er komt, dan zal deze hoogst waarschijnlijk bindende condities voor de Catalaanse gevangenen hebben en de mogelijkheid bevatten om deze weer in te trekken. Het is daarom maar zeer de vraag of de Catalaanse gevangenen het pardon ook zullen accepteren. Turull heeft al laten weten het pardon niet te zullen accepteren indien het een vernedering inhoudt in plaats van een gratieverlening en een gebaar tot verzoening.

Spanje: een groeiend probleem voor Europa

(980 woorden)

Het Europese Hof corrigeert het Europese parlement
Afgelopen 9 Maart stemde het Europese parlement (EP) om de juridische onschendbaarheid van haar Catalaanse leden Puigdemont, Comín en Ponsatí op te heffen. Het Spaanse Hooggerechtshof had daarom gevraagd zodat de procedure van hun uitlevering in België, waar zij verblijven, kon worden voortgezet. Het parlement stemde daarover naar aanleiding van een zogenaamde juridische onderzoekscommissie, bestaande uit leden van dit parlement. De ongeregeldheden en de partijdigheid van de juridische commissie beschreef ik in een vorig artikel. De plenaire vergadering koos met 400 stemmen voor de opheffing van de juridische onschendbaarheid, 248 stemden tegen en 45 onthielden zich van stem. De betrokken Europarlementariërs (MEPs) kondigden toen aan dat zij de zaak bij het Europese Hof van Justitie aanhangig zouden maken omdat hun rechten werden geschonden. De juridische onschendbaarheid van een MEP kan namelijk niet worden opgeheven in geval van rechtsvervolging om politieke redenen.

Op 26 Mei werd de zaak ingediend. Binnen vierentwintig uur besloot het Gerecht van het Hof van Justitie van de Europese Unie dat uit voorzorgsmaatregel en met onmiddellijke ingang hun juridische onschendbaarheid tijdelijk weer wordt teruggegeven. De Catalaanse MEPs krijgen al hun rechten dus weer terug, waaronder het vrij kunnen reizen door geheel Europa, zodat zij niet in hun werk gehinderd worden. Een uitzondering hierop is Spanje. Daar kunnen zij niet heenreizen omdat Spanje geen gehoor geeft aan het Europese Hof van Justitie en weigert de arrestatiebevelen tegen hen in te trekken binnen de Spaanse jurisdictie. De maatregel tot herstel van juridische onschendbaarheid voor de Catalaanse MEPs acht het Hof noodzakelijk omdat het EP haar plenaire vergadering op 7 Juni weer in Straatsburg hervat. De Catalaanse MEPs zouden dan door de Spaanse politie kunnen worden gearresteerd. Spanje en Frankrijk hebben sinds 2001 namelijk een verdrag dat de Spaanse politie in geval van terrorisme op Frans grondgebied kan opereren. Het verdrag kwam tot stand als gevolg van de ETA activisten die zich in het franse deel van Baskenland verbleven.

Het is uitzonderlijk dat het Gerecht van het Hof van Justitie een beslissing uit voorzorgsmaatregel neemt die met onmiddellijke ingang van kracht is. De argumenten die de Catalaanse MEPs aanvoerden waren blijkbaar voldoende overtuigend dat het Hof de argumenten van de tegenpartij, het EP, zelfs niet heeft afgewacht. Hun advocaten, Gonzalo Boye en Josep Costa, vermoeden dat het Europese Hof begint in te zien dat het om politieke rechtsvervolging gaat. De beslissing om de juridische onschendbaarheid weer terug te geven is daarom een grote blamage voor het EP en brengt haar geloofwaardigheid als democratisch instituut in gevaar. Op deze manier is het Spaans – Catalaanse conflict een heus probleem voor de Europese Unie zelf geworden omdat zij het niet heeft willen oplossen na het gewelddadig politieoptreden tegen de bevolking op het referendum van 1 Oktober 2017. Precies zoals de Catalaanse president Puigdemont op zijn eerste persconferentie in ballingschap voorspelde.

De Raad van Europa berispt Turkije en Spanje
Dezelfde week verscheen een concept rapport van de Commissie van Legale Affaires van de Europese Raad. Het rapport stelt dat Turkije en Spanje politieke dissidenten gerechtelijk vervolgen. Turkije vervolgt de leiders van de Koerdische minderheidsnatie en Spanje de Catalaanse. De commissie zegt dat de Catalaanse leiders de wet niet hebben overtreden daar het houden van een referendum sinds 2006 uit het wetboek van strafrecht is verwijdert. Zij vraagt daarom om de lawfare tegen hen te beëindigen en de gevangenen vrij te laten. De commissie vraagt daarnaast of Spanje stoppen wil met het aanvragen van uitleveringen van de politieke dissidenten die naar andere Europese landen zijn uitgeweken.

De Spaanse regering beweert in een persbericht ‘De Europese Raad steunt Spanje met betrekking tot de Catalaanse politici’ precies het tegenovergestelde. De regering bestrijdt het rapport dat er in Spanje politieke vervolging plaatsvindt als gevolg van een interpretatiefout en argumenteert dat de Catalaanse leiders vanwege hun daden gevangen zitten en niet vanwege hun idealen. De regering voelt zich gesteund in het feit dat de commissie het referendum illegaal en ongrondwettelijk noemt. Het bericht is waarschijnlijk als propaganda voor binnenlands gebruik bedoeld en toont aan dat de Spaanse regering de realiteit hardnekkig blijft ontkennen.

Het rapport van de commissie moet nog binnen de Raad van Europa in stemming worden gebracht. Met grote waarschijnlijkheid zullen we hetzelfde spektakel van manipulaties door Spaanse politici en ambtenaren zien zoals in het Europese parlement plaatsvond om de juridische onschendbaarheid van de Catalaanse MEPs er door te drukken.

Gratie
Of er ooit een algemeen pardon voor de Catalaanse gevangenen, waar het rapport van de Europese Raad om vraagt, zal komen is nog maar zeer de vraag. De Spaanse president Sánchez is daar voorstander van omdat hij de politieke steun van de Catalaanse ERC partij in het Congres nodig heeft. In een vorig schrijven sprak ik reeds over de weerstand hiertegen bij de gerechtelijke macht. Maar ook op politiek niveau is er weinig animo. Veel leden van zijn socialistische PSOE partij, waaronder voormalig president Felipe González, zijn fel gekant tegen invrijheidstelling van de Catalanen. Zij dienden een petitie in waarin zij eisen dat het voorstel van dit pardon aan alle leden van de partij moet worden voorgelegd. Een enquête geeft aan dat 74% van de PSOE leden daartegen zouden zijn. De Partido Popular (PP) heeft Sánchez beloofd hem voor de rechter te slepen indien de gratiewet wordt aangenomen. Daarnaast is de PP voorzitter Pablo Casado een handtekeningen actie in geheel Spanje tegen deze wet begonnen. Hetzelfde deed zijn voorganger Mariano Rajoy in 2008 tegen het nieuwe Catalaanse Statuut dat in 2006 in een referendum door de Catalaanse bevolking was aangenomen en door de Spaanse PSOE regering van Zapatero was goedgekeurd. Op deze manier kon Rajoy aangifte doen bij het Constitutionele Hof dat het Statuut ongrondwettelijk zou zijn. Dit resulteerde in 2010 in de vernietigende uitspraak waardoor de Catalanen geen mogelijkheid meer zagen om nog bij Spanje te kunnen horen en was het startsein van de onafhankelijkheidsbeweging. De handtekeningenactie van Casado is dus een déjà vu dat leidde tot het Spaans – Catalaanse politieke conflict en is slechts olie op het vuur daarvan.

De woedende rechter

(450 woorden)

Acht en veertig uur na de aanstelling van de Catalaanse coalitieregering ERC-JxCat onder leiding van president Pere Aragonès, verscheen het adviesrapport van het Spaanse Hooggerechtshof bij monde van rechter Marchena welke de Catalaanse leiders heeft veroordeeld, over het algemeen pardon dat de Spaanse regering van Sánchez aan de Catalaanse gevangenen wil verlenen. Het moment van publicatie is wel erg toevallig, daar het Hof er negen maanden over heeft gedaan om het rapport op te stellen. Gedurende die periode had hij de veroordeelde gevangenen vijf dagen de tijd gegeven om te zeggen wat zij dachten van de aanvraag door de Spaanse regering over hun strafkwijtschelding. Een dergelijke vraagstelling aan een gevangene in kwestie is niet bij wet geregeld en het was daarom buitengewoon vreemd dat Marchena deze vraag aan de Catalaanse gevangenen voorlegde. Alle gevangen zagen dit daarom als een poging om hen te vernederen en zij weigerden daarom om te reageren. Met uitzondering van de leider van de burgerbeweging Omnium Cultural, Jordi Cuixart. Deze antwoordde rechter Marchena hetzelfde wat hij hem in zijn weerwoord aan het eind van de rechtzaak had gezegd: ‘We zullen het weer opnieuw doen. Voor democratie en zelfbeschikking zullen we nooit onze fundamentele rechten, het vreedzaam protest en burgerlijke ongehoorzaamheid, opgeven. Zonder uitzondering, gisteren, vandaag of wanneer dan ook.’

Rechter Marchena reageerde furieus op het stilzwijgen van de Catalaanse veroordeelden en de reactie van Cuixart. Hij schrijft in zijn bevindingen dat zij geen strafkwijtschelding verdienen omdat zij geen spijt van hun misdaden (vreedzaam protesteren en het houden van een referendum) tonen en daar opnieuw in zullen terugvallen. Hiermee maakt het Hooggerechtshof het de Spaanse regering moeilijk om algeheel pardon te verlenen. Bovendien heeft de leider van de PP partij aangekondigd dat indien de Spaanse regering het pardon toch zal doorzetten, hij aangifte tegen president Sánchez zal doen bij het Hooggerechtshof. Het juridisch adviesrapport lijkt eerder op een politiek pamflet daar de rechter ongevraagd zijn mening ventileert en zich tegenstander toont van een eventuele amnestiewet voor de Catalaanse gevangenen. De kans dat zo ‘n wet er komt is echter nihil daar ieder debat hierover in het Spaanse Congres door haar voorzitster (van de PSOE partij) stelsematig wordt gecensureerd. Marchena gaat echter nog veel verder. De voorzitter van de tweede strafkamer van het Spaans Hooggerechtshof noemt het idealisme van Catalaanse onafhankelijkheid ondemocratisch en totalitair en hij betwijfelt of deze grondwettelijk is. Dit schrijven van het hoogste justitiële orgaan is natuurlijk benzine op het vuur van het Spaanse nationalisme, zowel in media als in de politieke arena. Hiermee reikt het Spaanse Hooggerechtshof de ultranationalistische politici van de PP, Ciutadans en Vox bovendien een juridisch middel aan om de Catalaanse politieke partijen en burgerorganisaties illegaal te laten verklaren vanwege hun politieke overtuiging. Het is heel goed denkbaar dat deze partijen de eerstvolgende nationale verkiezingen in Spanje zullen winnen. En dat moment zou nog wel eens eerder kunnen plaatsvinden dan oorspronkelijk de bedoeling is.

Een onafhankelijkheidsregering?

(800 woorden)

Na bijna drie maanden van moeizame onderhandelingen sinds de verkiezingen van 14 Februari heeft Catalonië een nieuwe regering. De socialistische partij PSC van voormalig minister van gezondheid Illa had weliswaar het grootste aantal stemmen verkregen, maar een gelijk aantal zetels (33 van de in totaal 135) als de onafhankelijkheidspartij ERC van Junqueras. De partij van voormalig president Puigdemont, JxCat, won met 32 zetels. Samen met de CUP partij (9 zetels) had het Catalaanse Parlement voor het eerst sinds het Franco regiem een parlementaire meerderheid in zetels (74) en in stemmen (52%).

ERC trachtte in eerste instantie een coalitie met de linkse Podem/Comu aan te gaan, maar dit liep al zeer snel spaak vanwege de ambivalente houding met betrekking tot de Catalaanse onafhankelijkheid van deze partij. Dus sloot ERC, vreemd genoeg, in eerste instantie een verdrag met de kleinste onafhankelijkheidspartij CUP. ERC poogde daarmee om JxCat te dwingen zich aan te sluiten. JxCat heeft echter een radicaal andere strategie dan ERC en CUP.

De laatstgenoemde partijen willen alsnog proberen om met de Spaanse regering te onderhandelen over een referendum en amnestie voor de Catalaanse gevangenen. Dit terwijl de PSOE regering van Sánchez bij hoog en bij laag blijft volhouden dat er over een referendum over zelfbeschikking niet zal worden onderhandeld. Het feit dat Junqueras in de gevangenis zit en een zwaarwegende stem binnen de ERC partij heeft, moet niet worden onderschat. Momenteel loopt er een procedure om de Catalaanse gevangenen kwijtschelding van gevangenisstraf te verlenen. Hoewel de gevangenen niet verplicht zijn om spijt van hun daden te betuigen om zo ‘n pardon te verkrijgen, zou dit wel helpen. Onlangs schreef Junqueras een opinieartikel in de La Vanguardia krant dat hij verwacht dat Catalonië pas over 10 à 20 jaar voorspoed zal kennen. In bedekte termen schuift hij volgens velen de Catalaanse onafhankelijkheid op naar de lange termijn en lijkt hij zijn aspiraties te hebben afgezworen.

JxCat respecteert doorgaans meer het politiek mandaat dat resulteert uit het referendum van 1 Oktober 2017 *. Een nieuw referendum vind zij daarom overbodig. De partij van Puigdemont concludeert uit de ervaringen van na het referendum (de ballingschap van Puigdemont en enkele van zijn ministers, de rechtzaak tegen de negen politieke gevangenen die leidde tot een veroordeling van in totaal meer dan honderd jaar gevangenisstraf en de opschorting van de Catalaanse autonomie door de PP en PSOE) dat er met Spanje niet valt te onderhandelen. Indien er toch onderhandelingen met de Spaanse regering zouden plaatsvinden, vind JxCat dat er een onafhankelijke tussenpersoon bij aanwezig moet zijn die zorgt dat de gemaakte afspraken worden nagekomen. Zolang Sánchez dit niet wil, vind JxCat dat de schaduwregering onder leiding van Puigdemont (de Raad voor de Republiek welke in Waterloo is gezeteld en waarin de onafhankelijkheidspartijen en verschillende burgerorganisaties zijn vertegenwoordigd), een rol moet hebben in de regeringsplannen. Deze Raad zou de overheidstructuren voor een nieuwe onafhankelijke staat moeten voorbereiden zonder dat zij door de Spaanse justitie vervolgt kan worden.

Toch werden de politieke partijen het op de valreep met elkaar eens waardoor nieuwe verkiezingen werden voorkomen. De Catalaanse kiezers hebben hun buik vol van de partijpolitiek.  Daarmee liep de parlementaire meerderheid voor de Catalaanse onafhankelijkheid in gevaar. ERC en JxCat kwamen overeen dat men in de eerste twee jaren van de regeringsperiode zou proberen om onderhandelingen met de Spaanse regering te voeren. Wat er moet gebeuren indien dit uiteindelijk niet lukt, vreemd genoeg is daar iedereen wel van overtuigd, wordt echter niet duidelijk omschreven. De regeringsovereenkomst tussen ERC en JxCat is dusdanig ambivalent dat het voor iedere uitleg vatbaar is.

Of de regering twee jaar de tijd krijgt om de Spaanse regering aan de onderhandelingstafel te krijgen is maar zeer de vraag. Na de overweldigende overwinning van de PP bij de verkiezingen van 4 Mei in de autonome regio Madrid liggen in Spanje nieuwe nationale verkiezingen op de loer waarbij nationalistisch ultrarechts alle papieren heeft om deze te winnen. Het is duidelijk dat in zo ‘n geval iedere vorm van onderhandelingen over een referendum, strafkwijtschelding en een amnestiewet voorgoed naar het land der fabelen worden verwezen. De Catalaanse regering zal dan gedwongen zijn om alsnog duidelijk stelling te nemen.

  • De officiële deelname van dit referendum bedroeg 43% en 92% daarvan stemde voor de Catalaanse onafhankelijkheid. De lage opkomst wordt door de Spaanse unionisten als argument gebruikt dat het referendum niet legitiem zou zijn. Dankzij het registratie systeem van de uitgebrachte stemmen weet men dat er rond de 700.000 stemmen door de politie en Guardia Civil in beslag genomen werden. (De beelden van het buitensporig politiegeweld gingen de gehele wereld over.) Indien deze stembriefjes worden meegerekend dan bedraagt het deelname percentage 56% en zou toch nog minstens (veronderstelt dat alle in beslag genomen stemmen tegen de onafhankelijkheid zouden zijn) 67% voor de Catalaanse onafhankelijkheid gekozen hebben.

Een voortijdig einde van een TV debat

(600 woorden)

Het was een verhit debat afgelopen Vrijdag, daar in de TV studio van Cadena SER. Zij geloofde hem niet en zei dat hij loog. Als het waar was wat hij zei, dan moest hij er maar aangifte van doen, lachte ze smalend. Hij had zijn mondkapje al in de hand en nam aanstalten om op te staan en weg te lopen. ‘Ja, loop maar weg. zonder jou zijn we beter af’, moedigde ze hem aan. De debatleidster liep hem achterna toen hij richting de uitgang van de studio liep en drong aan om te blijven, maar hij had zijn besluit genomen. Op de achtergrond hoorde men een andere kandidaat tegen de kanditate zeggen: ‘U bent een slecht mens om zoiets te doen’. Na een korte pauze lieten de andere kandidaten weten het debat in deze sfeer niet voort te zetten. Het debat over de verkiezingen van de autonome regio Madrid dat op TV live werd uitgezonden werd vroegtijdig afgebroken. Later lieten de kandidaten van de linkse partijen weten dat zij geen debat meer zullen houden met deze kandidate of iemand anders van haar partij.

De dag daarvoor had de kandidaat van Podemos, Pablo Iglesias, net als de minister van BiZa, Marchena, en het hoofd van de Spaanse politie, thuis een envelop ontvangen met daarin een kogel van het caliber dat alleen voor militaire doeleinden wordt gebruikt. Het was een regelrechte doodsbedreiging wegens zijn linkse politieke ideeën. In plaats van haar medeleven te uiten, lachte Rocío Monasterio van de fascistische partij Vox Iglesias openlijk in zijn gezicht uit over de doodsbedreiging en probeerde hem op deze manier te vernederen.

De doodsbedreigingen zijn natuurlijk op geen enkele manier goed te praten. Maar het is de schuld van de Spaanse politici zelf dat het fascisme steeds meer van zich laat horen. Gedurende de afgelopen jaren hebben de Catalanen niets anders dan dit soort haatzaaierij tegen hen moeten ondergaan. Zoals de voormalige minister van BuZa en de diplomatieke afgezant de Europese Unie Josep Borell, die riep dat Catalonië van de onafhankelijkheidsbeweging moet worden ontsmet, de dagelijkse vergelijkingen van de Catalanen met nazi ‘s in de Spaanse media, het fusilleren van een pop die de Catalaanse president Puigdemont moest voorstellen op een ceremonie in Andalusië omdat hij het gewaagd had een referendum te houden, de beledigingen, scheldpartijen en bedreigingen van de Ciutadans partij op straat, in de media en in het Catalaanse Parlement. De Catalaanse president Quim Torra die door de Spaanse Kiescommissie uit het Parlement werd gezet omdat er een gerechtelijk vooronderzoek tegen hem liep vanwege het ophangen van een spandoek met ‘Vrijheid voor politieke gevangenen’ terwijl falangisten (Spaanse fascisten) die veroordeeld zijn met gevangenisstraf wegens een gewelddadige aanval tegen Catalanen in Madrid (maar de gevangenis nooit van binnen hebben gezien) van dezelfde commissie wel mee mogen doen met de verkiezingen. Een justitie die genoemde Catalaanse president uit zijn ambt zet voor dit spandoek maar een discrimenterende verkiezingsaffiche van Vox tegen buitenlanders toestaat. Spanje, zowel vanuit de politiek, inclusief Podemos, als de gerechtelijke macht kijken de andere kant op of beschermen zelfs het extreem rechts, zij staan het haatzaaien toe en laten het verbale en fysieke geweld ongestraft, want per slot van rekening gaat het tegen de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging.

Maar het fascistische beest dat op deze manier gevoed wordt, groeit door en nu heeft Spanje het probleem zelf in huis. Eigenlijk is het nooit echt weg geweest. De doodsbedreigingen tegen politici en de groei van de Vox partij, een initiatief van enkele militairen, ‘is slechts een symptoom van een veel dieper liggend probleem binnen de Spaanse samenleving’ aldus de advocaat van Puigdemont, Gonzalo Boye.

Oh Europa!

(670 woorden)

De Europese Unie bevindt zich in een dieptepunt dat haar weerga niet kent. Ware het niet dat er reeds vele signalen waren waar te nemen dat de Unie niet is wat zij pretendeert te zijn, dan is dat nu onmiskenbaar duidelijk. Het Parlement stemt er voor dat drie van haar leden door één van de Europese lidstaten gerechtelijk vervolgt kunnen worden vanwege hun politieke ideeën. De Europese Unie, ooit het baken in de wereld van democratie en fundamentele mensenrechten, precies de reden waarom zij na WO2 beetje bij beetje werd opgericht, staat vanaf vandaag politieke vervolgingen toe.

Voormalig Catalaans president, zijn ministers Toni Comín van gezondheidszorg en Clara Ponsatí van onderwijs hebben hun juridische onschendbaarheid als lid van het Europees Parlement verloren. Het Parlement stemt daarmee in nadat het Spaanse Hooggerechtshof daarom had gevraagd. Nu kan dit Hof hun uitlevering aan België en Schotland vragen zodat zij de Europarlementariërs kan veroordelen voor het houden van een referendum over de onafhankelijkheid van Catalonië, een legitieme democratische uitoefening van het internationale recht van zelfbeschikking van een minderheidsnatie. Europa, de Unie, heeft met de goedkeuring van het opheffen van hun juridische immuniteit hun rechten geschoffeerd. Zij laat het EU lidstaat toe om politieke dissidenten, andersdenkenden, te vervolgen en voor vele jaren in de gevangenis op te sluiten.

Dit is niet alleen een schande voor Spanje, dat nooit van haar fascistische trekken is genezen. Het is een grote morele schande voor de Europese Unie in het geheel die haar lange tijd vervolgen zal. China, Rusland, Iran, Egypte, Birma en andere staten die de mensenrechten met voeten treden kunnen niet meer door de Europese Unie worden aangesproken, want de zij maakt nu zelf deel uit van de club.

Het lidmaatschap van de Europese Unie is nu niet alleen meer een politieke optie van haar lidstaten en regionen, het is een plicht om daarvan af te zien voor een ieder die de democratische waarden en mensenrechten respecteert.

De bijl lag al reeds geruime tijd aan de wortel van de boom. Rond de economische crisis van 2008 liet de Unie haar Europese burgers in Griekenland vallen als een baksteen toen zij dreigde hen uit de Eurozone te zetten. Je kon toen al eerder spreken van de Desunie verdeeld tussen noord en zuid Europa. De ziekte van de EU, doorgaans veroorzaakt door een zwakke leiding, bleek nog duidelijker door het probleem van oorlogsvluchtelingen uit Syrië en later de economische vluchtelingen uit Afrika, waardoor de Middellandse zee veranderd is in een graftombe. De overeenkomst met Turkije, notabene een land dat de kroon steekt naar het schenden van mensenrechten!, om de vluchtelingenstroom tegen te houden tegen een financiële vergoeding was de klap op de vuurpijl.

Al met al zal de geschiedenis de Europese Unie beoordelen als een club van staten die enkel en alleen geleid wordt door economische belangen en niet door democratische waarden en mensenrechten, zoals door Adenauer, Monet, Schuman, Spaak en de andere oprichters bedoeld was en in haar verdragen is vastgelegd. Daardoor is zij verworden tot een post-fascistische organisatie. Oftewel een Unie die juist bedoeld was om het fascisme in Europa tegen te gaan zodat de gebeurtenissen van WO2 nooit en te nimmer meer zouden plaats vinden. Zij heeft zich de ideeën toegeëigend die deze humanitaire catastrofe veroorzaakten.

Het Catalaanse probleem is nu verworden tot een Europees probleem die de Unie op haar grondvesten doet trillen. Sinds het referendum over de Catalaanse onafhankelijkheid keken de Europese Commissie, de Raad en het Parlement drie jaren lang de andere kant op bij de vervolgingen van de Catalaanse burgerleiders en de politici en de talrijke andere schendingen van mensenrechten in Spanje. Al die tijd waarschuwde Puigdemont dat het niet een interne aangelegenheid is van de souvereine lidstaat Spanje, zoals de EU al die tijd beweerd heeft, maar een Europees probleem. Hij heeft gelijk gekregen. Of de Catalaanse MEPs aan Spanje zullen worden uitgeleverd, valt nog te bezien. Zij stappen naar het Europese Hof van Justitie vanwege de vele onregelmatigheden die plaats vonden in de juridische commisssie die het Parlement in dit besluit adviseerde.

Nawoord
Het Spaanse Hooggerechtshof viert de uitslag van de opheffing van de juridische immuniteit van de Catalaanse MEPs door de gedeeltelijke vrijheid van de veroordeelde Catalaanse burgerleiders en politici in Spanje per onmiddellijke ingang op te heffen. Daarmee oordeelt dit Hof tegen de lagere rechtbanken in. Deze stelden dat zij volgens de Spaanse strafwet daar recht op hebben omdat zij een derde van hun straf hebben uitgezeten. Sinds begin Februari genieten zij deze gedeeltelijke vrijheid en moeten ‘s-avonds terug naar de gevangenis om daar de nacht door te brengen. Met ingang van vanavond mogen zij de gevangenis niet meer verlaten.

Europarlement beslist over politieke rechtsvervolging door Spanje

(1000 woorden)

Als lid van het Europese Parlement (EP) genieten voormalig Catalaanse president Carles Puigdemont en twee van zijn ministers, Antoni Comín en Clara Ponsatí, juridische onschendbaarheid. Het Spaanse Hooggerechtshof heeft het Parlement gevraagd om hun onschendbaarheid op te heffen zodat zij aan België en Schotland de uitlevering van de Europarlementariërs (MEP’s) kan aanvragen. Op acht Maart aanstaande zal het EP daarover stemmen. Naar alle waarschijnlijkheid zal in deze plenaire vergadering besloten worden om hun onschendbaarheid op te heffen. Indien dit het geval zal zijn, dan zal de geloofwaardigheid van de Europese Unie als democratische instelling bijzonder grote schade oplopen.

Voor het opheffen van de onschendbaarheid van een Europees Parlementslid wordt een Juridische Commissie ingesteld. Deze moet onderzoeken of de aanvraag van de betreffende EU lidstaat gerechtvaardigd en legitiem is. Dit soort aanvragen worden doorgaans goedgekeurd indien er duidelijk sprake is van fraude of andere misdaden. Het spreekt voor zich dat het Parlement een dergelijke aanvraag niet zal honoreren indien het om politieke rechtsvervolging gaat. Gezien de vreemde gang van zaken en de talrijke ongeregeldheden die zich in het geval van de Catalaanse MEP’s hebben afgespeeld, lijkt het er sterk op dat de Spaanse afgevaardigden in het EP alles in het werk stellen om hun immuniteit op te heffen.

Om te beginnen is een buitenproportioneel aantal leden van de Juridische Commissie van Spaanse afkomst. De commissie bestaat uit 25 leden. Acht daarvan zijn Spanjaarden. Zij zijn van de Partido Popular (PP), Ciutadans (C’s), PSOE en Vox en één is voormalig lid van C’s. Alle vier partijen zijn groot voorstander om Puigdemont en zijn ministers uitgeleverd te krijgen. Adrián Vázquez (C’s) is voorzitter van de commissie. Het eindrapport van de commissie is geschreven door de extreem rechtse Bulgaar Angel Dzhambazki. Op zes Maart 2020 deed hij mee aan een akte in het EP ‘Catalonia, a Spanish region’. Deze bijeenkomst werd door de fascistische partij Vox georganiseerd en Dzhambazki toonde daarmee zijn partijdigheid.

Om de rechten van MEP’s in kwestie te beschermen, is alles wat binnen de commissie besproken wordt van vertrouwelijke aard. Toen de hoorzitting met de afgevaardigden in kwestie nog gaande was, stond commissielid González Pons (PP) de pers echter reeds te woord over het verloop er van. Nadat de commissie haar onderzoekswerk had gedaan, verscheen haar vertrouwelijke rapport in de Spaanse krant ABC nog voordat de commissieleden er over hadden gestemd. Puigdemont heeft een klacht bij de parlementsvoorzitter David Sassoli ingediend. Deze heeft toegezegd een onderzoek in te stellen.

De verdediging van de Catalaanse Europarlementariërs, Gonzalo Boye, voerde verschillende argumenten aan waaruit blijkt dat zijn cliënten om politieke redenen worden vervolgt. Zo stelde hij dat Puigdemont niet door Duitsland werd uitgeleverd wegens opruiing. Een andere minister van Puigdemont welke geen Europarlementariër is, Lluís Puig, wordt definitief niet door België aan Spanje uitgeleverd. Het Belgische Hof van Cassatie oordeelt dat het Spaanse Hof niet gerechtigd is om zijn uitlevering te vragen, daar de feiten in het jurisdictie van Catalonië hebben plaatsgevonden en daarom de rechtbank aldaar hem zou moeten vervolgen. Puig wordt op deze manier het internationale recht ontnomen om in hoger beroep te kunnen gaan tegen zijn eventuele veroordeling. Daarnaast oordeelt het Belgische gerechtshof dat zij haar twijfels heeft over een eerlijke rechtsgang in Spanje. De voorzitter van de commissie Vázquez brak de geheimhouding en verklaarde nog voordat de hoorzittingen begonnen waren dat de zaak Puig niets van doen heeft met de opheffing van de immuniteit van de Catalaanse MEP’s. Boye voert ook aan dat de voormalig Catalaanse vicepresident Junqueras niet door Spanje wordt vrijgelaten ondanks dat het Europese Hof van Justitie op 19 December 2019 geoordeelt heeft dat hij gekozen Europarlementariër is. De argumenten die de advocaat aanvoert worden in het rapport van de Juridische Commissie als niet relevant beschouwd. Het rapport stelt dat er geen enkel bewijs is van ‘fumus persecutionis’ (politieke vervolging).

Het rapport stelt verder dat Ponsatí voor opruiing en voor fraude door het Hooggerechtshof wordt vervolgt. Zij wordt echter alleen voor opruiing aangeklaagd. Deze ‘onnauwkeurigheid’ werd echter pas gecorrigeerd nadat het stemmen binnen de commissie had plaatsgevonden.

Binnen de commissie stemden 15 van de 25 leden voor de opheffing van de immuniteit van de drie MEP ‘s, 8 stemden tegen en twee onthielden zich van stem. Nooit is binnen een Juridische Commissie dermate verdeelde gestemd. De commissieleden Manon Aubry en Sergei Lagodinsky gaven te kennen dat zij tegen de opheffing van de onschendbaarheid van haar Catalaanse collega ‘s zijn. Aubry zegt in een interview dat zij vanwege hun politieke ideeën worden vervolgt, namelijk omdat ze voorstander van de Catalaanse onafhankelijkheid zijn en daarom een referendum hebben gehouden. Door de vele Spaanse commissieleden is het advies aan het Parlement volgens haar sterk partijdig. Zij noemt het oordeel van de commissie daarom een directe bedreiging voor de democratie. Lagodinsky antwoordde in een Tweet van de Vox partij: ‘De vreugde van de ultrarechtse Vox over de opheffing van de juridische immuniteit van hun Catalaanse collega ‘s toont aan dat ik correct (de minderheid) heb gestemd. Ik ben het in vele opzichten niet met Puigdemont eens, maar zijn proces is gepolitiseerd en buitenproportioneel.’

Indien het Parlement de aanbeveling van de commissie zal overnemen, hetgeen zich laat aanzien gezien de samenstelling ervan, zullen Puigdemont en zijn ministers een aanklacht indienen bij het Europese Hof van Justitie omdat zij om politieke redenen worden vervolgt en het Parlement daarom tegen haar eigen reglementen in handelt. Worden zij niet door het Europese Hof in het gelijk gesteld, dan kan het Spaanse Hooggerechtshof (opnieuw, voor de derde maal) een Europees uitleveringsbevel tegen Puigdemont en Comín uitvaardigen. Gezien het oordeel van de Belgische justitie met betrekking tot minister Puig, valt te betwijfelen of zij daadwerkelijk aan Spanje zullen worden uitgeleverd. Daar Ponsatí in Schotland woonachtig is, moet voor haar een internationaal opsporings-en uitleveringsbevel worden uitgevaardigd.

Het Europese Parlement zal haar reputatie als democratisch instituut verliezen indien zij voor de opheffing van de juridische immuniteit van de Catalaanse MEP ‘s zal stemmen. Het is aan het Europese Parlement zelf of zij politieke rechtsvervolgingen zal toestaan door één van de Europese lidstaten.

Spaanse Staatsoperatie mislukt

(530 woorden)

De socialistische partij PSC (de Catalaanse tak van de PSOE) met lijsttrekker Salvador Illa heeft de Catalaanse verkiezingen wat aantal stemmen betreft gewonnen. Zij heeft echter evenveel zetels, 33 van de in totaal 135, als ERC, één van de partijen die voor de afscheiding van Spanje is, verkregen. De andere onafhankelijkheidspartijen JxCat en La CUP wonnen respectievelijk 32 en 11 zetels. Hoewel ERC ook een linkse signatuur heeft, sloot zij tijdens de campagne iedere samenwerking met PSC uit. De Catalaanse onafhankelijkheidspartijen zijn daarom de enigen die een regering zouden kunnen vormen. Zij zijn dus opnieuw gedoemd om met elkaar samen te werken ondanks hun geschiedenis van hoge spanningen als gevolg van de Spaanse rechtsvervolgingen na het referendum en hun grote onenigheid over de te volgen strategie.

De grote omslag bij deze verkiezingen is dat de onafhankelijkheidspartijen voor het eerst nu ook een meerderheid in stemmen (51,3%) hebben behaald. Eerder haalden zij al een meerderheid in zetels: 72 in 2015, 70 in 2017 en nu behaalden zij 74 zetels.

Zoals ik eerder schreef, waren deze verkiezingen een grote operatie van de Spaanse Staat tegen de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging. Deze begon met de afzetting van president Quim Torra vanwege een spandoek met ‘Vrijheid voor politieke gevangenen’. De partijdige Kiescommissie verbood hem dit en klaagde hem aan toen hij deze binnen 48 uur niet had verwijderd. Vervolgens wilden de politieke partijen de verkiezingen uitstellen vanwege de Covid crisis. Behalve de PSC-PSOE partij, want deze had alle kaarten op hun minister van gezondheidszorg gezet en moest van het verrassingseffect van onmiddellijke verkiezingen profiteren. Het hogere Gerechtshof in Catalonië hielp daarbij een handje en oordeelde dat het decreet van de verkiezingen op 31 Mei tegen de wet was. Voor en tijdens de campagne wierp de Kiescommissie allerlei opstakels tegen de Catalaanse partijen op, zoals censuur in de media en het verbieden van protestdemonstraties die niets met de verkiezingen te maken hadden. Als gevolg van de Covid pandemie behaalde de opkomst een laagterecord sinds de eerste verkieziengen na het Franco regiem in 1978 van 53,5%. De door Rajoy opgelegde verkiezingen van 21 December 2017, na het referendum en de opschorting van de Catalaanse autonomie, behaalde toen een recordhoogte van 78%. Zij die misschien gehoopt hadden dat een lage opkomst als gevolg van de Covid crisis een einde zou maken aan de onafhankelijkheidsbeweging, hebben het goed mis gehad.

De uitslag voor de Catalaanse onafhankelijkheid had zelfs nog beter kunnen uitpakken wanneer de partijen hadden samengewerkt. De partij van voormalig president Artur Mas, PdeCat, wilde niet de rechten aan JxCat overdragen en wilde ook zelf meedoen als een gematigde, rechtse onafhankelijkheidspartij. Zoals werd voorzien hebben zij geen enkele zetel gehaald waardoor 70.000 stemmen verloren zijn gegaan. JxCat had door de houding van PdeCat geen rechten, bestaande uit subsidies voor hun verkiezingscampagne en politieke zendtijd. Ook andere Catalaanse politieke groeperingen die nog geen vertegenwoordiging in het Parlement hadden dongen tevergeefs mee naar een zetel. Anders zou JxCat van ERC en misschien zelfs van PSC hebben gewonnen.

Tot groot verdriet moet worden geconstateerd dat de fascisten, van een politieke partij kan amper worden gesproken, voor het eerst zitting hebben in het Parlement. Met 11 zetels zijn zij de op vier na grootste groepering geworden. Hun stemmen zijn voornamelijk van de uitgesproken anti-Catalaanse partij Ciutadans afkomstig welke van 36 naar 6 zetels terugviel. Het overgrote gedeelte van de Ciutadans stemmers ging naar Illa, waarmee weer eens wordt aangetoond dat het Spaanse electoraat weinig verschil uitmaakt tussen extreem rechts en socialisme als het om de Spaanse eenheid en tegen de Catalanen gaat.

Tweede en laatste week verkiezingscampagne

(2400 woorden)

Maandag

Uitstel bekendmaking verkiezingsuitslag
De regionale Kiescommissie regelt de Catalaanse verkiezingen voor aanstaande 14 Februari. Haar taak is onder andere om burgers te loten die verantwoordelijk moeten zijn voor het verloop bij de stembussen. Als gevolg van de Covid heeft 25% daarvan, zo’n 25.000 mensen, een bezwaarschrift ingediend. Indien voor hen geen vervanging kan worden gevonden, dan moet na 48 uur het stemlokaal opnieuw worden geopend. De commssie stelt daarom dat wanneer niet voldoende stembussen geopend kunnnen worden, de voorlopige uitslag van de verkiezingen niet op de avond van de verkiezingsdag bekend mogen worden gemaakt. Dit zou het stemgedrag van degenen die 2 dagen later alsnog hun stem moeten uitbrengen kunnen beïnvloeden. Het spook dat de Commissie het resultaat wil manipuleren of de verkiezing zelfs wil annuleren indien het resultaat haar niet zint verschijnt om de hoek. Later op de dag wordt bekend dat men voldoende vervanging heeft gevonden om 98% van de stembussen te openen.

Exminister gezondheidszorg weet niet van het bestaan van Catalaanse departement
De socialistische PSOE kandidaat en voormalig minister van gezondheidszorg Illa stelt voor om een Catalaans ministerie voor gezondheidszorg op te richten. Deze zou dan nauw met de Spaanse moeten samenwerken. Illa, die altijd in Catalonië heeft gewoont en vanuit zijn partij belast is geweest met verschillende overheidstaken, is blijkbaar niet op de hoogte dat dit ministerie al bestaat en dat hij als minister aan het begin van de pandemie haar taken heeft afgenomen. Eenmaal op de hoogte hiervan stelt hij tijdens het TV debat voor een bedrag voor gezondheidszorg uit te trekken. Pere Aragones, kandidaat van ERC, verteld hem dat dit bedrag lager is dan de huidige begroting. Het ministerie ligt op vijfentwintig meter afstand van het kantoor van zijn PSOE/PSC partij. Een crack.

Ongehoorzaam aan Kiescommissie
Opnieuw, net als vorige maandag, werden steunbetuigingen betoond aan de Catalaanse politieke gevangenen. De Kiescommissie had deze verboden omdat ze invloed op de verkiezingen zouden hebben. Natuurlijk is dat ook zo en daarom wil de burgerij buiten de politieke partijen om hun onvrede tegen de Spaanse dwang uiten. De organisatoren, de burgerbeweging ANC en het Consell per la República (CxR, Raad van de Republiek; de regering in ballingschap met haar hoofdzetel in Waterloo, België), beroepen zich op de vrijheid van vergadering en demonstratie. De foto’s van de protesten in verschillende dorpen en steden, altijd vreedzaam en met inachtneming van Covid maatregelen, zijn op de Internetsite van CxR te zien. Hoewel het kleine protesten zijn, kunnen zij in de loop van de tijd groeien en een belangrijk deel vormen voor de controle over het Catalaanse grondgebied.

Dinsdag

TV debatten
Vandaag wordt het tweede TV debat tussen de politieke partijen gehouden. Het eerste vond vorige week Zaterdag plaats op het Spaanse TVE kanaal. Bij aanvang vroeg de moderator toen om de discussie in het Spaans te houden omdat geheel Spanje belang zou hebben bij de regionale verkiezingen. De leiders van de Catalaanse partijen negeerden deze aanvraag en hielden hun debat in de taal van hun kiezers. Dit kan als een grote mentale omschakeling worden beschouwd die afstand neemt van de Spaans koloniale onderdanigheid. Tijdens het Franco regiem werd geleerd dat het onbeleefd is om Catalaans te spreken tegen een onbekende. Nog steeds hoort men vaak: ‘Spreek de christelijke taal’ en levert het Catalaans spreken regelmatig problemen met de Policia Nacional, Guardia Civil en Justitie. De onderdanigheid met betrekking tot de taal zit er nog steeds diep in. Wanneer in een gezelschap ook maar een enkele persoon aanwezig is die het Catalaans niet goed zou begrijpen, schakelen de Catalanen bijna altijd direct over in het Spaans. Schrijver dezes spreekt uit ervaring. De volharding van de Catalaanse kandidaten in het TV debat was daarom erg opmerkelijk.

Het tweede debat vond plaats op het Catalaanse kanaal TV3. De fascistische partij Vox heeft een opmerkelijk partijprogramma. Zij stelt voor om de Catalaanse overheidstaken zoals gezondheidszorg terug te sluizen naar de Spaanse overheden in Madrid. Daarmee wil zij de Catalaanse overheid uithollen en de politieke situatie van tijdens het Franco regiem herstellen. Hoe is het mogelijk dat een partij kan meedoen met verkiezingen terwijl zij voorstander is om datzelfde Parlement op te heffen? De Ciutadans partij sluit niet uit dat zij met Vox zal samenwerken. De socialistisch Illa zegt dat hij nooit in discussie met Vox zal treden. Maar zijn PSOE partij bedankte Vox expliciet voor haar steun in het Congres bij het stemmen over de Europese hulpfondsen tegen de Covid crisis. Deze fondsen komen voornamelijk ten goede van de beursgenoteerde IBEX35 bedrijven in plaats van het klein-en middelgroot bedrijf. De PSOE regering vond daarom grote weerstand in het Congres en had de electorale steun van Vox nodig. MEP Clara Ponsatí maakt in het Europese Parlement melding van het misbruik van de fondsen.

Als enige diende Alejandro Fernández, van de rechtse Partido Popular, repliek aan Vox: ‘Wij zijn niet op kruistocht en wij zijn geen ridders’ was zijn antwoord op de anti-moslim toespraak van de Vox kandidaat en: ‘Hij zegt dat hij TV3 wil sluiten maar hij blijft maar komen naar TV3’. Fernández wordt in het algemeen als winnaar van het debat beschouwd.

Woensdag

Covid test Illa
Het blijkt dat voormalig minister van gezondheidszorg Illa, door de internationale media beschouwd als de slechtste van geheel Europa vanwege zijn Covid beleid, als enige kandidaat weigerde om zich vooraf aan het TV debat te laten testen of een certificaat te overhandigen dat hij vrij van Covid-19 is. Zijn argument was dat de protocollen van de Generalitat dit niet voorschrijven. Enkele andere kandidaten noemen zijn gedrag onverantwoordelijk. Hij roept daarmee bovendien de verdenking op zich dat hij zich, voor zijn beurt, heeft laten vaccineren. Het nieuws heeft veel stof in de media en op de sociale netwerken doen opwaaien. Natuurkundige en numeriek epidemoloog Alex Arenas zegt in een Tweet dat Illa óf uit minachting (hij heeft zich reeds gevaccineerd wat leidt tot een positief testresultaat) óf uit onvoorzichtigheid (mij overkomt niets) handelt . ‘Ik weet niet wat erger is.’

Rechter over epidemologen
Tegen de adviezen van epidemologen in oordeelt de rechter in Euskadi, waar vanwege Covid code rood heerst, dat de horeca gewoon open kan. ‘Een epidemoloog is maar een huisarts die een cursusje heeft gedaan. Er bestaat geen specialistische opleiding voor’, is zijn argument. Epidemoloog Lopez zegt dat met zijn aanvullende opleiding van vijf jaar aan de John Hopkins Universitiy de opmerking van de rechter onaccpetabel is.

Kiescommissie verbiedt protest
Één van deze dagen zal liedjesschrijver en rapper Pablo Hasél worden gearresteerd. Hij werd vanwege zijn teksten veroordeeld tot 3,5 jaar gevangenis wegens aanzet tot terrorisme en belediging van het koningshuis, maar hij zal zich niet vrijwillig bij de gevangenis melden. Hij denkt dat de rechter misschien zal wachten tot na de verkiezingen om deze niet te beïnvloeden. De Catalaanse Muziekacademie wil een protestdemonstratie houden om hem te steunen, maar de Kiescommissie laat dit niet toe. Men zal het protest nu virtuaal via Zoom doen. De vereniging Juristen voor de Republiek toont aan dat de Kiescommissie alleen kan beslissen over activiteiten met betrekking tot de verkiezingen. ‘Zij kan niet beslissen over andere bijeenkomsten zoals zij nu doet en schendt daarmee schaamteloos de fundamentele vrijheid van vergadering’. Amnestie International publiceert dat het oneerlijk en buitenproportioneel is om Hasél naar de gevangenis te sturen.

Donderdag

Kiescommissie incoherent
Hoewel de Kiescommissie de protesdemonstratie tegen de veroordeling van Hasél verbiedt, zegt zij niets over de demonstratie die de ultrarechtse en unionistische politiebonden van de Guardia Civil en Policia Nacional in Barcelona wil houden.

Kiescommissie beschermt Vox
Net zoals de politieke partijen gaan ook de fascisten van Vox door het land om campagne te houden. Zoals gewoonlijk wordt er een kraam opgezet met informatiemateriaal en staan er leden om het publiek te informeren. Het liefst doen zij dat op centrale pleinen en indien er markt wordt gehouden. Doorgaans nemen de Vox leden niet de Covid maatregelen in acht zoals het (verplicht) dragen van maskers. Zonder uitzondering wordt er in de dorpen en steden op de één af andere manier tegen de fascisten geprotesteerd wanneer zij met een bezoek worden vereerd en worden de Vox leden door de Catalaanse politie beschermd. In Vic, bijvoorbeeld, moesten zij het veld ruimen onder de hevige protesten. Indien er een markt gehouden wordt, kunnen de standhouders hun omzet voor die dag doorgaans wel vergeten. In andere plaatsen sluiten de winkeliers hun zaak en blijven de bewoners weg van de straten en pleinen waar Vox haar stand heeft neergezet. Op die manier is het er doodstil met uitzondering van het kleine groepje fascisten. Vox heeft aangifte bij de Kiescommissie gedaan dat zij gewelddadig worden bedreigd. Deze heeft het Catalaanse ministerie van BiZa opgedragen om te zorgen voor de bescherming van de Vox leden. De Catalaanse politie moet beelden opnemen om de antifascisten te kunnen identificeren en te vervolgen. De vicepresident van het Catalaanse Parlement zegt: ‘De Kiescommissie geeft politieke instructies om mensen te identificeren en te vervolgen om de activiteiten van extreem rechts te beschermen. Dit zijn degenen die voor het goede verloop van de verkiezingen moeten zorgen. Dat ons niets overkomt!’ Puigdemont zei deze week in het Europese parlement: Fascisme is geen mening, het is een misdaad’.

Illa toont weigert opnieuw Covid test
Kandidaat Illa blijft weigeren om vooraf aan een TV debat een negatieve Covid test te tonen. Dit keer vond het debat op het privé kanaal La Sexta plaats. Hij houdt vol dat hij zich niet heeft laten vaccineren. Laura Borràs (JxCat) vraagt of Illa zijn mondkapje wil op doen om de andere politici en het televisiepersoneel te beschermen of om de studio te verlaten. Andere kandidaten staan Borràs bij. Illa weigert gehoor te geven en valt in de slachtofferrol zeggende dat de de socialisten alom gehaat worden. Een bekende tactiek die doorgaans door extreem rechts wordt gebruikt. Op de sociale netwerken gaat een foto van een laboratoriumrapport rond waarin Illa positief op Covid wordt bevonden.

Arrestatiebevel tegen kandidaat
Tegen nummer twee op de kandidatenlijst in Tarragona van de La CUP partij, Edgar Fernández, is een opsporings-en arrestatiebevel uitgevaardigd. Hij gaf geen gehoor aan de oproep om als aangeklaagde voor de rechter te verschijnen omdat hij meegedaan had met een protestdemonstratie tegen fascisten en een discussie met de Catalaanse politie heeft gehad. Hij zegt geen enkel vertrouwen te hebben in het relaas van de politie omdat haar motieven van politieke aard zijn.

Vrijdag

Vandaag is het de laatste dag van de verkiezingscampagne. Morgen is het ‘bezinningsdag’ waarop de politieke partijen geen activiteiten meer mogen ondernemen. Net zoals het verbod op het publiceren van enquêtes drie dagen voordat de verkiezingen plaats vinden, is de wet achterhaald door de sociale media.

President Torra doet aangifte tegen Kiescommissielid
President Torra werd afgezet dankzij de aangifte van van de Kiescommissie omdat hij wettelijk ongehoorzaam zou zijn geweest. Hierdoor vinden aanstaande Zondag verkiezingen plaats. Commissielid Andrés Betancor was echter tegelijkertijd actief lid bij de Ciutadans partij en beging daardoor mogelijk een misdaad. De Kiescommissie was daardoor partijdig in haar besluiten, waaronder die om Torra te vervolgen. Deze heeft daarom nu aangifte tegen Betancor ingediend.

Protest Spaans rechts
De Spaanse politiebond Jusapol houdt in samenwerking met de unionistische partijen Partido Popular, Ciutadans en Vox een protestbijeenkomst op het Sant Jaume plein in Barcelona. De politie verhindert om kandidaat Carles Riera van La CUP er een antifascistenprotest te houden. De Kiescommissie laat dit protest als enige oogluikend toe.

Zaterdag

Stemmen vanuit het buitenland
Iedere keer wanneer er verkiezingen in Spanje of Catalonië zijn is het stressen geblazen voor Spaanse burgers die in het buitenland wonen. Eerst moeten zij aanvragen om met de verkiezingen mee te doen. Vervolgens ontvangen zij daar de nodige documenten voor en moeten deze terugsturen, doorgaans via de Spaanse ambassade in het betreffende land waar zij woonachtig zijn. Iedere stap in dit proces is een hindernis: arriveren de documenten op tijd, op wie moet worden gestemd en komen de teruggestuurde envelopen met de stem binnen het ultimatum aan op de plek van bestemming? Is er ondertussen niet gesjoemeld met de envelopen, is de stem aangekomen en wordt hij daadwerkelijk meegeteld? Vandaag werd bekend dat een schamele 15.509 van de 255.087, oftewel 6%, van de stemgerechtigden in het buitenland hun stem hebben kunnen uitbrengen. Bij de vorige Catalaanse verkiezingen op 21 December 2017 bedroeg dit percentage 11%. Degenen die niet permanent in het buitenland wonen en dus niet via de ambassade kunnen stemmen hebben het nog moeilijker met de Spaanse bureaucratie. Daarvan hebben wereldwijd dit keer 355 Spaanse burgers kunnen stemmen. In 2017 waren dat er 2663.

Sleutels tot regering
De verkiezingsuitslagen zijn nooit zo onzeker geweest als nu. De peilingen voorzien dat de twee onafhankelijkheidspartijen ERC en JxCat samen met de socialistische PSOE/PSC min of meer even sterk uit de bus zullen komen. Een belangrijke factor is, gezien de Covid pandemie, dit keer ook de opkomst. Indien deze onder de 50% zal zijn is er een reële kans dat de Kiescommissie de verkiezingen zal annuleren, zeker wanneer de onafhankelijkheidspartijen winnen zullen. Het kamp is voornamelijk verdeeld in Catalaanse onafhankelijkheidspartijen versus Spaanse unionisten, maar ook in links versus rechtse ideologie. Het is niet uitgesloten dat er een coalitie wordt gevormd door de grootste drie linkse partijen (ERC, PSOE en Podem) terwijl deze tegengestelde visies hebben over de Catalaanse onafhankelijkheid. Daarnaast is het altijd mogelijk dat er door de grootste partij een minderheidsregering gevormd wordt die haar steun per gelegenheid bij de verschillende partijen zal zoeken. In het geval dat de onafhankelijkheidspartijen een meerderheid in zetels haalt (68 van de 135) is het vervolgens van belang hoe hun onderlinge verdeling uitvalt. De grootste partijen JxCat en ERC vormden een coalitie in de vorige regering wat leidde tot diepe verdeeldheid omdat zij verschillende visies hebben over de te volgen strategie om hun doel, de Catalaanse Republiek, te bereiken. Terwijl ERC opnieuw een referendum wil houden, dit keer in overeenstemming met Spanje, vind JxCat dat, zeker indien er een meerderheid in stemmen wordt behaald, zonder verder overleg met Spanje vorm moet worden gegeven aan het mandaat van het referendum van 1 Oktober 2017. Zij wil eventueel wel onderhandelen over hoe de afscheiding met Spanje zal gaan plaats vinden. Indien één van deze partijen een duidelijke meerderheid behaalt, komt er (hopelijk) een einde aan de partijpolitieke ruzies die het land de laatste drie jaren hebben lamgelegd. Maar laat men vooral niet vergeten dat deze ruzies een direct gevolg zijn van de Spaanse rechtsvervolgingen en de bemoeienis van justitie met de politiek, zoals de oorzaak van deze verkiezingen en de datum waarop zij gehouden wordt.

Europa blundert tegenover Rusland

Een ode aan Ruslandspecialist Frans Timmermans.

(750 woorden)

Gedurende de drie jaren sinds het Catalaanse referendum over haar onafhankelijkheid heeft de Europese Commissie (EC), onder leiding van vicevoorzitter Frans Timmermans, altijd bij hoog en laag volgehouden dat het politieke conflict een interne aangelegenheid is van de soevereine lidstaat Spanje. Dat daarbij fundamentele mensenrechten worden geschonden die lijnrecht indruisen tegen de Europese verdragen, werden door de EC en, op een enkele uitzondering na, de politici van het Europees Parlement (EP) volkomen genegeerd. Deze ontkenning kwam Europa vorige week duur te staan.

Voormalig Spaans minister van BuZa Josep Borell bekleedt momenteel (nog) de functie als ‘Hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid’. Borell is van origine Catalaans en afkomstig uit het dorp La Poble Segur. Bij zijn aanstelling als lid van de Europese Commissie waren er, hem kennende, vele Catalanen die hun twijfels uitten of hij wel geschikt zou zijn voor deze functie. In zijn hoedanigheid als minister van BuZa verdedigde hij met hand en tand de Spaanse zaak in het Catalaanse politieke conflict. Hij gebruikte het Spaans diplomatieke corps om de Catalaanse zaak wereldwijd monddood te maken: politici, ministers en de Catalaanse president werden het moeilijk zoniet onmogelijk gemaakt om met internationale gezagsbekleders te vergaderen. Met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid, de gewone burger heeft amper toegang tot de diplomatieke bewegingen zelfs indien het haar eigen land betreft, oefent de Spaanse diplomatie bijzonder hoge druk uit op de Europese instituten om Spanje te dekken in haar conflict tegen Catalonië. In een interview met Tim Sebastian werd Borrell als minister stevig aan de tand gevoeld over de Catalaanse situatie en liep voor de camera weg toen zijn positie onhoudbaar werd.

Vorige week ging hij op bezoek naar Moskou om te praten over de diepe conflicten, zoals de bezetting van de Krim, die de Europese Unie met Rusland heeft. Sinds 2017 heeft geen enkele EU afgezand een stap meer gezet op Russische bodem. Borell ging op eigen initiatief deze missie aan. Na afloop van de vergadering met de Russische minister van BuZa Sergei Lavlov, een door de wol gewassen diplomaat, hielden zij een persconferentie. Lavlov liet niets aan het toeval over en iedere suggestie en ieder woord wat hij zei was weloverwogen. Aan het begin van de persconferentie duidde hij Borell er op zijn oortje in te doen zodat deze niets zou missen van wat er gezegd zou worden.

Borrell had Lavrov gevraagd om de oppositieleider Alexei Navalni, welke volgens hem door de Russische autoriteiten vergiftigd was, onmiddellijk vrij te laten. Hij repliceerde dat Rusland zich altijd afzijdig heeft gehouden van de Europese interne aangelegenheden. Hij vraagt zich af waarom de EU zich met het juridische systeem van de soevereine natie Rusland bemoeit. Daarnaast heeft de EU nooit onomstotelijk kunnen bewijzen dat de vergiftiging van Navalni door de Russische overheid werd uitgevoerd. Lavlov beschuldigt Europa dat zij er een dubbele moraal op na houdt. Spanje heeft drie politieke gevangenen die voor meer dan tien jaar gevangenisstraf zijn veroordeeld. Hij noemde slechts drie politieke gevangenen hoewel het er in feite negen zijn omdat de UN WGAD commissie Spanje bevolen heeft deze drie vrij te laten en daarom dus (voorlopig) alleen is aangetoond dat zij politieke gevangenen zijn. Daarnaast zei hij dat Spanje er haar eigen juridische systeem op na houdt dat tegen die van Duitsland en België indruist. Lavrov verwijst hier naar de weigering van Duitsland om president Puigdemont en de weigering van België om minister Puig aan Spanje uit te leveren. De Russische minister van BuZa is tot in de puntjes op de hoogte en legt de vinger op de zere plek van de Europese Unie. Daarnaast zei hij dat Spanje moet stoppen om Rusland zonder enig bewijs te beschuldigen dat zij de Catalanen in hun opstand hadden gesteund. Hij noemde de beschuldigingen van Borrell ‘brutaal en arrogant’. Dit is bijzonder harde taal die zelden in diplomatieke kringen wordt vertoond.

Borell trok zenuwachtig aan zijn jasje en probeerde een glimlach te forceren. Dankzij zijn oortje had hij niets van de toespraak van Lavrov gemist. De diplomatieke blunder die Europa tegenover Rusland beging zal echter nog een staartje voor hem hebben. Inmiddels hebben vijftig MEPs het aftreden van Borell geëist. Dit zal slechts een gedeelte van het probleem oplossen, want de EU houdt er nog steeds een dubbele moraal op na. Om te beginnen bij de Rusland specialist Frans Timmermans die aan de wieg er van stond. Maar het Spaans-Catalaans conflict is bepaald geen interne aangelegenheid meer en het zal steeds meer uitgroeien tot een pijnlijke kiezelsteen in de Europese schoen.