Criminele organisatie

Spanje is geen Turkije

Empar Moliner

(460 woorden)

Het delict van ‘criminele organisatie’ is bedacht voor drugssmokkel en terrorisme. In Spanje was er een dergelijke criminele organisatie, opgezet door de Staat: de GAL (1). Nu worden de directeuren en het bestuur van de Catalaanse radio en TV3 beschuldigd van een criminele organisatie, op eenzelfde manier waarop de politici en burgerleiders worden beschuldigd van oproer en opruiing. “Spanje is niet zoals Turkije” blijft men ondanks alles op de televisies van het koninkrijk zeggen. Het is in ieder geval zeker dat het niet is zoals Groot Brittanië.

In Spanje heersen een handvol rechters (of zij worden beheerst). Dat de Openbare aanklager ‘beslist’ om deze personen aan te klagen als een criminele organisatie, kan leiden tot wat er gebeurde met Sandro Rosell (2) of wat er momenteel met de politieke gevangenen gebeurd. Ze zetten een llarena (3) voor je op en ze beschuldigen je van wat er in hun hoofd op komt, gebaseerd op politierapporten die, ik weet niet in Turkije maar in Groot Brittanië zeker, nooit als bewijs op zich zouden worden toegelaten. Op zijn hoogst zouden deze aanleiding zijn voor verder onderzoek. Eenmaal aangeklaagd voor wat het hen lijkt, kunnen ze in voorlopige hechtenis worden gezet. In werkelijkheid, dient dit systeem om wie dan ook voor twee jaar op te sluiten indien ze daar zin in hebben. Al dit soort weinig Europese willekeur gebeurt alleen aan de zijde van de onafhankelijkheidsbeweging. Geen enkele nazizoon die luchtdrukkogels afschiet tegen een raam zal ooit worden opgesloten in zijn dorp, zoals dat gebeurt met de activiste Tamara Carrasco omdat zij een maskertje van Jordi Cuixart droeg (4). Wanneer degenen die op de onafhankelijkheidsbeweging schieten van deze beweging zelf waren geweest, dan zouden zij nu allang voor terrorisme zijn opgesloten. Het gaat er om om de onafhankelijkheidsbeweging in al haar gelederen, die breed wordt gedragen, bang te maken. Sociale leiders, politici, directeuren van de media, activisten,… Misschien ontbreekt er nog een leraar of een acteur. Een gevarieerd menu die je alle lust doet verliezen om nog iets te proberen. Het probleem is dat we verkiezingen blijven winnen. Maar daar kan ook nog wel iets aan geregeld worden. Door middel van het verlenen van toestemmingen. (5)

1 De GAL was een politie eenheid gedurende de jaren ’80 onder de socialistische regering van Felipe Gonzales. Deze executeerden 27 verdachten van de ETA.

2 Rosell, Ex-voorzitter van FC Barcelona, zat bijna twee jaar lang in voorlopige hechtenis op verdenking van belastingfraude. Uiteindelijk was er geen enkel bewijs daarvoor en werd hij vrij gelaten.

3 Vernoemd naar de onderzoeksrechter Llarena die de Catalaanse leiders gevangen zette

4 Voorzitter van Omnium Cultral en sinds 16 Oktober 2017 in voorlopige hechtenis.

5 De Centrale Kiescommissie verbiedt dat de gevangen en in ballingschap verkerende politici mee kunnen doen met de TV debatten voor de Europese- en gemeenteraadsverkiezingen.

De meest beschamende dag van het gerechtelijk proces

De grote misstap van Marchena

44ste hoorzitting

door Josep Casulleras Nualart

(1770 woorden)

Op januari 2010 zat Arnalo Otegi (Baskische politicus) in de beklaagdenbank omdat hij aan een eerbetoon van de ETA had meegedaan. Rechter Ángela Murillo vroeg hem:

– Veroordeeld u met klem het geweld van ETA?
– Ik wil daarop niet antwoorden
– U wilt niet antwoorden, he?
– Nee
– Prima, net zoals ik al gedacht had. U kunt vertrekken.

Otegi werd voor twee jaar gevangenis veroordeeld. Toen hij in beroep tegen de uitspraak ging bij de Audiencia Suprem, werd de uitspraak tenniet gedaan vanwege de uitspraak ‘net zoals ik al gedacht had’. Door de uitspraak had Murillo aangetoond dat zij partijdig was. Desalniettemin werd Otegi in de zaak Bateragune door precies dezelfde rechter voor zes en een half jaar gevangenisstraf veroordeeld. Na lange tijd, toen hij zijn straf had uitgezeten, kreeg Otega gelijk van het Europese Hof voor de Mensenrechten dat hij geen eerlijk proces had gekregen. Dit Hof oordeelde dat aangetoond was dat de rechter partijdig was vanwege haar uitspraak ‘net zoals ik al gedacht had’.

Vanochtend ondervroeg advocaat Benet Salellas de filosofe Marina Garcés als getuige voor de verdediging van Jordi Cuixart. Salellas wilde haar vragen wat voor boodschap zij wilde overbrengen op de persconferentie van de organisatie ‘En Peu en Pau’ (‘Op Vreedzame Voet’). Het betreft een persconferentie die de openbaar aanklager in zijn aanklacht noemt, maar rechter Manuel Marchena verhinderd hem dit.

– Nee meneer Salelles. De boodschap die de getuige op een persconferentie wilde brengen interesseert de rechtbank niet
– De conferentie wordt in het schrijven van de aanklacht genoemd
– Nee, nee, nee, het interesseert niet, meneer Salelles. Als u een andere vraag heeft, formuleert u die. En als u het er niet mee eens bent, tekent u protest aan.
– Ik teken protest aan wegens de indruk van onverdedigbaarheid en de continue schendingen van fundamentele rechten.
– Cooooorrecte…
– Mevrouw Garcés, u spreekt over angst. In welke zin praat u over angst?
– Nee meneer Salelles. U heeft niet begrepen dat percepties die de getuige heeft over wat ze voelde of welke ze niet meer voelde juridisch niet relevant is. Als u een andere vraag hebt, stelt u hem. Als zij op hetzelfde betrekking hebben, haar gevoelens, over angst of geen angst, et cetera, kan deze niet gesteld worden. Heeft u nog een andere vraag?
– Als de rechtbank me geen vraag laat stellen, dan stel ik geen vraag meer.
– Correct, veel beter

Het ‘net zoals ik al gedacht had’ van Angela Murillo naar ‘veel beter’ van Manuel Marchena. Zou een zo overduidelijk partijdige houding van een rechter de reden kunnen zijn dat de rechtszaak nietig wordt verklaard? En het betreft niet alleen dit geval: gedurende dagen, weken, zien we in toenemende mate een prikkelbaar gedrag van Marchena. Dit bereikte zijn hoogtepunt toen hij tegen advocaat Marina Roig zei: ‘U vergist zich in de strategie van de verdediging’. De advocaten waren met stomheid geslagen door het commentaar van de rechter. In de rechtszaal zeiden ze niets daarover, afgezien van de verbaasde blikken. Maar in de wandelgangen toonden ze zich diep beledigd. Een onpartijdige rechter is één van de dingen die het Hof in Straatsburg onderzoekt wanneer de zaak daar terecht komt. En een detail kan van fundamentele aard zijn, zoals we gezien hebben in de zaak van Otegi.

Garcés trok een gezicht van verbazing en keek naar achteren. Ze begreep niet wat er gebeurde. Want dit was het einde van haar getuigenis, waar Marchena zich brutaal en het meest cynisch dan ooit tegen haar had gedragen. Tot en met haar belachelijk maken over de antwoorden die Salelles haar onttrok. Deze liet haar verklaren, bijvoorbeeld, dat zij enkele Decima graden koorts had op de ochtend van 1 Oktober. Waarop Marchena haar toewierp dat haar Decima niemand interesseerde, ook al was dit de reden dat zij daarom niet naar een stemlokaal van het referendum kon gaan.

En de angst. Het tribunaal maakt het niet uit of Marina Garcés angst voelde. Maar Montserrat del Toro, de justitiële secretaris die de huiszoeking verrichtte op 20 September bij het ministerie van EZ, kon vrijblijvend en tot in detail uitleggen over de angsten die ze had beleefd als gevolg van de roepende en zingende mensenmenigte beneden op straat. De behandeling die de getuigen krijgen is bevooroordeeld, afhankelijk of deze worden voorgedragen door de aanklager of de verdediging. Deze is agressief, on-overwogen en soms beledigend wanneer de getuige details verteld die Marchena en de rechtbank niet interesseren en vervolgens beschouwen als irrelevant. Ondanks dat zij dit wel zijn en zelfs door de aanklager in zijn aanklacht worden beschreven. De reacties van Marchena tonen in eerste instantie duidelijk welke kant van de realiteit hij wil zien.

Dit hebben we gezien aan de behandeling die de advocaat uit Manresa, Lluís Matamala, krijgt. Hij had van tevoren schriftelijk gevraagd om in het Catalaans verklaren. Het antwoord van de magistraat destilleerde grote minachting voor Matalamala en het Catalaans.

– Mag ik u een vraag stellen, edelachtbare?
– Nee, u bent hier om te..
– Ik heb een schriftelijke aanvraag ingediend..
– Ja..?
– om in het Catalaans te kunnen antwoorden.
– U bent jurist, niet?
– Ik ben advocaat
– Ik neem aan dat u artikel 231 van de organieke wet van de juridische macht kent. Ik wijs u daar op. U kunt geen andere interpretatie aan dit artikel verlenen zoals u doet in uw schrijven. U bent een derde partij. De enigen die dat kunnen doen zijn de beschuldigden en de verdediging. U zult in het Spaans antwoorden. Als u niet in het Spaans antwoorden wilt, dan is dit erg gemakkelijk: u staat op, neemt de juridische gevolgen van uw weigering om te verklaren en we zijn klaar.

Matamala probeert zijn instelling te verduidelijken dat hij de vragen wel wil beantwoorden. Marchena sluit zijn microfoon af. Rechter Martínez Arrieta, rechts van Marchena, altijd al zo gevoelig, maakt nerveuze bewegingen. Er is een heer in de zaal die dingen wil vertellen die we niet willen horen. Juan Ramon Berdugo, heleaal rechts, kan ook niet meer met deze getuige en zit te draaien op zijn stoel. Marchena dreig Matamala met disciplinaire maatregelen en straffen. De rechter is zo furieus dat hij de getuige verplicht om zijn aantekeningen van tafel weg te halen, net zoals hij gedaan heeft bij Marina Garcés. Ook wat dit betreft verschil in behandeling: zij kunnen geen gebruik maken van hun aantekeningen, de anderen wel. Opnieuw partijdigheid.

Ondanks alles wat er is gebeurd, ondanks de houding van Marchena die het recht van de advocaten van Cuixart beperkt, maakte het tribunaal ‘s-middags enkele overwegingen bekend tegenover de journalisten die het proces van het Hooggerechtshof volgen. Het bericht dat door de persdienst van het Hooggerechtshof werd verstuurd, verbaasde iedereen, journalisten en advocaten. Het Hof vermeld haar ‘diepe ergenis over de strategie van de verdediging deze ochtend en het gedrag van de getuigen en de advocaten.’ Bovendien beschouwt het Hof dit ‘als onacceptabel en een provocatie tegen het tribunaal. Het gedrag grenst aan de limiet van de gedragscode van advocaten.’ Zie hier de realiteit: de rechtbank heeft de verdediging van de politieke gevangenen in een kooi gevangen. Er is geen enkele marge. De rechter stelt zelfs de strategie van de advocaten ter discussie.

Wanneer de zaak uit de hand loopt
We hebben gesproken over de irritaties van Marchena van de afgelopen weken. Hier heeft zeker de situatie van de politieke gevangenen die op 28 April werden gekozen voor de Senaat en het Congres aan bijgedragen. Het Hooggerechtshof heeft een delicate zaak. Want het betreft de fundamentele rechten van Junqueras, Sànchez, Rull en Turull als volksvertegenwoordigers in het Congres en Romeva als gekozen senator. Hij heeft dit opgelost zoals was te voorzien: door de aanvraag voor hun onmiddellijke vrijlating te weigeren waardoor zij volledig hun rechten als afgevaardigden, als juridisch on-schendbaren, kunnen uitvoeren. Hij heeft de aanvraag geweigerd waarin het Congres moet beslissen of de berechting van alle vijf afgevaardigden kan door blijven gaan en dat de rechtszaak moet worden opgeschort totdat dit is opgelost, zoals de juridische strafwet voorschrijft. Niets van dit alles: het antwoord was te voorzien. Maar zij heeft bijgedragen aan de irritatie van Marchena die weliswaar verhindert dat enkele advocaten een strategie ontwikkelen zoals deze dat wilden, maar tegelijkertijd ziet hij ook dat de controle hem ontslipt.

Want hij heeft een bijzondere rechtszaak die nooit tot hier had mogen komen. Na zoveel vormfouten bij het gerechtelijk vooronderzoek en zoveel schendingen van fundamentele rechten. Een rechtszaak waarin bijna tweehonderd Spaanse politie en Guardia Civil ongelofelijke dingen hebben verteld, in letterlijke zin; dingen die men niet geloven kan. Zij toonden een kneuzing aan een vinger als een ernstige verwonding en een bloedstollende toewijding tegen een rebellerende menigte vol van haat. Ze gingen zo ver dat het gooien van yoghurt en het werpen van blikken van haat beschreven als ware het beschuldigende en strafbare feiten. En dit alles met de koelbloedigheid van Marchena en de andere leden van het tribunaal die van alles aantekeningen maakten.

Nu zijn de getuigen van de verdediging aan de beurt. Alles is verdacht als onbelangrijk. Nu, precies op het moment dat er mensen komen die de gehele politieke, persoonlijke en emotionele complexiteit tonen van de gebeurde feiten in de herfst van 2017, is een groot gedeelte van hun getuigenissen ‘niet interessant voor het tribunaal’. Nu er getuigen verklaren die, eerst vooraf gepland, en vervolgens ongeremd geweld hebben moeten doorstaan, toont de rechter een totaal gebrek aan gevoel voor menselijkheid en hoe hoorzittingen van een rechtszaak moeten worden gevoerd. Vandaag verklaarden getuigen die de tientallen getuigenissen van de politie van de afgelopen weken tot een schande maken. Mensen zoals Jordi Pesarrodona uit Sant Joan de Vilatorrada, op gruwelijke manier mishandeld op 1 Oktober met stokslagen op de testikels, als duidelijke wraak omdat hij op 20 September met zijn clownsneus op naast een Guardia Civil ging staan. Zoals Joan Badia, burgermeester van Callús, tegen de grond gegooid door een ME-er toen hij met hem wilde praten. Magdalena Clarena, bij wie de Guardia Civil haar pols brak in Fonollosa. Of zoals Jordi Meca, in de maag geschopt met de punt van een laars bij de school Escola Mediterrània door enkele ME-ers van de nationale politie. En Santiago Guerra bij wie enkele ribben werden gebroken door een schop bij de school Escoles Pies in Barcelona… En speciaal de jonge vrouw Esther Raya, die met een breekbare stem verteld en met nog een blik van de schrik in de ogen, zich tot in detail de politie herinnert ‘die kwamen om pijn te doen’ op de trappen van de school Pau Claris in Barcelona. Er waren geen video ‘s nodig want al deze getuigen beelden de meest schaamteloze gebeurtenissen met hun woorden opnieuw uit, op de meest schaamteloze dag van deze rechtszaak die reeds sinds Februari loopt.

De Spaanse kiescommissie frustreert het TV debat over de EU verkiezingen

(590 woorden)

Nog geen tien dagen geleden werd de Centrale Kiescommissie in Spanje (JEC) teruggefloten door de rechter dat Carles Puigdemont, welke in Ballingschap in Waterloo verblijft, het recht heeft om mee te doen met de Europese verkiezingen. Puigdemont eiste het directe aftreden van de JEC en dient een aanklacht bij justitie in omdat zij uit politieke motieven getracht hadden hem van de Europese verkiezingen af te houden. Zoals te verwachten was blijven alle leden van het JEC vastgeroest op hun stoel zitten en weten we onderhand ook hoe snel de Spaanse justitie ingrijpt wanneer het haar belieft. Kortom, er gebeurde helemaal niets.

Ook ex-vicepresident Oriol Junqueras, deze zit al meer dan een jaar in voorlopige hechtenis, stelt zich kandidaat voor het Europese Parlement. In deze hoedanigheid had hij het JEC gevraagd om door middel van een videoconferentie vanuit de gevangenis met het televisiedebat van de Catalaanse TV3, dat gisteravond plaats vond, mee te doen. Puigdemont had tevoren te kennen gegeven dat hij met dit debat niet mee zou doen indien Junqueras hem dit werd geweigerd. In Waterloo had men echter reeds alle voorbereidingen voor de videoconferentie getroffen. Het idee was dat zijn minister van gezondheid, Toni Comín welke tevens aldaar in ballingschap verblijft, eventueel zijn plaats zou innemen. Om kort te zijn: het JEC heeft in al haar wijsheid besloten dat Junqueras niet aan het televisiedebat kan deelnemen. Als reden geeft zij op dat de zaal in de gevangenis van waaruit hij zou spreken, om tien uur ‘s-avonds reeds gesloten is. Bovendien oordeelde de JEC dat Comín, een volkomen vrij man in geheel Europa met uitzondering in Spanje waar hij direct zal worden gearresteerd, ook niet met het verkiezingsdebat mee mag doen.

Een andere kandidaat van de lijst van Puigdemont, Aleix Sarri, nam de plaats van Comín gisteravond in. Bij de opening van het debat zei hij dat men deze situatie van censuur en onderdrukking niet kan normaliseren. Daarom had hij besloten om niet met het debat mee te doen en verliet de studio. Hij vroeg excuses aan de TV3 organisatoren van het debat en aan het publiek dat zij niet geïnformeerd kunnen worden hoe de lijst ‘Samen voor Europa’ denkt over  de verschillende thema ‘s die behandeld zouden worden. Hij overhandigde de gespreksleider een pendrive met de toespraak van Puigdemont. Ook de leider van ERC die Junqueras vertegenwoordigde, had een video van hem meegenomen. De video van Junqueras werd tijdens de uitzending getoond.

Het is de tweede maal in zeer korte tijd dat de Spaanse Kiescommissie de internationale burgerrechten van de kandidaten voor de Europese verkiezingen schendt. In verband met de Spaans-nationale verkiezingen, schend ook het Spaans Hooggerechtshof de rechten van Junqueras. Bij deze verkiezingen op 28 April werden hij en drie andere gevangen Catalanen gekozen tot leden van het Spaanse Congres en de Senaat. De wet schrijft voor dat de leden hiervan juridische immuniteit genieten. Alleen het Congres en de Senaat kunnen oordelen of haar leden gerechtelijk vervolgd kunnen worden. Junqueras en zijn medegevangenen die verkozen werden, hadden daarom direct nadat de uitslag bekend werd gemaakt vrij gelaten moeten worden. Maar het Hooggerechtshof doet alsof haar neus bloed: zij weigert hen vrij te laten en gaat gewoon met de hoorzittingen door. Junqueras en zijn collega gevangenen kunnen onder politiebegeleiding hun geloofsbrieven in het Congres ophalen en worden daarna naar de gevangenis terug gebracht. Gezien de toenemende beperkingen die de advocaten van de verdediging worden opgelegd en de ronduit schofferende behandeling door het Hooggerechtshof tegen hen en hun getuigen, lijkt het er op dat de rechters er niet geheel gerust op zijn.

Machtswisselingen binnen Catalonië

(825 woorden)

Binnen de Spaanse grenzen is Catalonië één van de meest rijke autonome gebieden. De rijkdom is niet te danken aan natuurlijke bronnen, want die zijn er, op een enkele zoutmijn na, amper. Ook heeft het land geen koloniaal verleden waaruit zij haar rijkdom heeft kunnen putten. De centen worden er op traditionele wijze verdiend door hard werken, handel en industrie. In de tweede helft van de negentiende eeuw keken de Catalanen hoe de industriële revolutie in Frankrijk, Groot Brittannie en Duitsland zich ontwikkelden, terwijl men in de rest van Spanje nog een eeuw lang zich voornamelijk bezig bleef houden met het hoeden van geiten. Om het mentaliteitsverschil zo maar even plastisch uit te drukken. Op een enkele uitzondering na, is de economische kracht van Catalonië voornamelijk te danken aan kleine en middelgrote bedrijven. De grote bedrijven en de financiële instellingen die beursgenoteerd staan, de zogenaamde IBEX35 bedrijven, hebben hun ontstaan en groei vaak te danken aan de steun van het Franco regiem. Dit is nog duidelijk merkbaar in de krachten die economisch de dienst uitmaken, zoals werkgeversbonden en de Kamer van Koophandel in Barcelona. Zo stond deze Kamer van Koophandel pal achter de opschorting van de Catalaanse autonomie, de zogenaamde grondwetsartikel 155, als reactie op het referendum over de onafhankelijkheid.

Hoewel de Kamer van Koophandel in Barcelona weinig bekendheid geniet, heeft zij grote invloed op de economische instituten. Zo stelt zij de voorzitters aan van de handelsbeurs (Fira), Toerisme, de haven van Barcelona en het vliegveld El Prat. Daarnaast heeft zij grote invloed in het Comité van Vliegtroutes, welke de nationale en intercontinentale vluchten vanaf vliegveld Barcelona bepaalt. (Altijd een heet hangijzer en een bron van conflicten met het vliegveld van Madrid.) Daarnaast is de voorzitter van de Kamer van Koophandel in Barcelona ook vicevoorzitter van de Spaanse Kamer van Koophandel. De Kamer van Koophandel in Barcelona is als het ware de kroon van de Spanje, of in ieder geval een diamant daarin.

Haar bestuur wordt gedeeltelijk democratisch gekozen, maar het systeem is er zo op gericht dat het oude regiem van de IBEX35 er de dienst blijft uitmaken. Het parlement van dit orgaan bestaat uit zestig leden, waarvan er veertig kunnen worden gekozen door de bedrijven zelf. Veertien andere bestuursleden betalen voor hun zetel met een jaarlijkse som van 75.000 Euro, een bedrag dat alleen bedrijven van een bepaalde omvang kunnen ophoesten. Vier andere bestuursleden worden direct door de werkgeversbonden ‘Foment de Treball’ en ‘Pimec’ aangesteld. Weliswaar heeft iedere kleine zelfstandige of bedrijf stemrecht voor dit bestuur, maar er wordt weinig kennis gegeven aan de verkiezing, laat staan campagne gevoerd. Daarnaast kon, tot voor kort, de stem alleen persoonlijk in Barcelona of per post worden uitgebracht. Er is daardoor altijd weinig animo voor deze verkiezingen geweest. Bij de laatste verkiezing in 2010 werden de  stemmen die per post waren uitgebracht door de rechter ongeldig verklaard. Het betrof  80% van de in totaal 7000 stemmen. Op deze manier werd de samenstelling en de voorzitter van het bestuur bepaald door slechts 900 stemmen. Om de deelname te verhogen, heeft men vanuit de samenleving er op aangedrongen om deze verkiezing ook elektronisch mogelijk te maken.

Bij de opschorting van de Catalaanse autonomie bleek voor de zoveelste keer dat de grote, unionistische bedrijven de dienst op economisch gebied in Catalonië uitmaakt. Als reactie hier op heeft het ANC, de burgerbeweging voor de Catalaanse onafhankelijkheid, een team van kandidaten voorgesteld en grote bekendheid gegeven aan de verkiezing. Deze vond afgelopen dagen plaats en in totaal brachten 17.000 bedrijven hun stem uit, nog steeds slechts 4% van de stemgerechtigden. Het nieuwe bestuur bestaat nu uit 32 leden die voorgesteld werden door het ANC. Van de resterende 8 verkiesbare zetels zijn er 6 die ook in het voordeel van het Catalaanse de onafhankelijheidsbeweging zijn. Daarnaast kunnen ook 3 à 4 van de 20 betaalde zetels bezet worden door Catalaanse bedrijven. Er is nu een absolute meerderheid in het bestuur dat het Catalaanse bedrijfsleven vertegenwoordigd en die voor de onafhankelijkheid van Catalonië is. Na tientallen jaren met een bestuur van IBEX35 bedrijven heeft er dus een grote omwenteling plaats gevonden binnen één van de belangrijkste machtsstructuren. Op eenzelfde manier werkt het ANC aan veranderingen binnen de beroepscolleges (zoals het college van advocaten, artsen, architecten, ingenieurs, etc) en de universiteitsbesturen.

Daarnaast ontmoedigd het ANC gebruik te maken van de IBEX35 bedrijven. Met het project ‘Eines de País‘ (Gereedschappen van het Land) organiseert zij beurzen en braderiën waar Catalaanse alternatieven voor (financiële) dienstverlening, telefoon, Internet, gas, (zonne)energie en coöperatieven voor voedingsproducten zich presenteren. Het gaat hierbij niet om een boycot van Spaanse producten, maar om de promotie van lokale bedrijven en coöperatieven die doorgaans veelzijdiger en klantvriendelijker zijn, om te beginnen door de communicatie en etikettering van de producten in de eigen taal. In eerste oogopslag lijken deze veranderingen weinig politieke gevolgen te hebben, maar intern is Catalonië aan het veranderen. Op weg naar een nieuwe, eigen koers.

Nawoord
Zoals te verwachten was dient de meest conservative tak van de IBEX35 bedrijven, welke nog slechts 3 van de 40 zetels bezetten, bij de rechter een aanklacht in om de verkiezing ongeldig te laten verklaren.

Puigdemont kandidaat EU parlement

(440 woorden)

De Spaanse Centrale Kiescommissie, welke bestaat uit acht rechters van het Hooggerechtshof en vijf hoogleraren in het recht, oordeelde onlangs dat de Catalaanse president Puigdemont in ballingschap niet mee mag doen met de Europese verkiezingen. De commissie oordeelde hierover sterk verdeeld: de voorzitter, vicevoorzitter en twee stemgerechtigden van dit orgaan vonden dat hij wel degelijk mee mag doen als kandidaat voor het Europese Parlement. Maar enkele haviken hadden er de meerderheid en vonden uit politieke overwegingen dat Puigdemont van zijn fundamentele rechten moest worden onthouden. De advocaat van Puigdemont, Boye, ging in beroep bij de administratieve rechtbank in Madrid. Deze rechtbank vond dat zij niet gemachtigd was om hierover te oordelen en schoof de zaak door naar het Spaanse Hooggerechtshof. Tegelijkertijd publiceerde het Openbaar Ministerie dat Puigdemont het recht had om zich kandidaat te stellen voor de Europese verkiezingen. Nadat de wettelijke termijn verstreken was, oordeelde dit Hof dat zij niet bevoegd was en speelde de zaak weer terug. In het schrijven ‘adviseert’ het Hooggerechtshof dat Puigdemont het recht heeft om met de verkiezingen mee te doen. Vierentwintig uur later viel het oordeel van de lagere rechtbank dat Puigdemont in zijn recht stond om kandidaat voor het EU Parlement te zijn.

Als reactie hierop maakte Puigdemont bekend dat hij de Kiescommissie zal aanklagen wegens machtsmisbruik. Door haar arbitraire beslissing die om politieke motieven werd genomen, heeft zij geprobeerd dat Puigdemont zich niet kandidaat kon stellen en bemoeilijkt zij hem om de campagne en de verkiezingen voor te bereiden.

De politieke partijen Partido Poular (PP) en Ciutadans (C’s) beweren echter dat hij voor justitie op de vlucht is en rebelleert tegen het Spaanse gezag. Zij gingen in beroep bij het Constitutioneel Hof. Deze wees de beroepszaken echter unaniem af, want alleen de betrokken partij, in dit geval Puigdemont, kan in beroep tegen een uitspraak gaan. Dit fundamenteel juridisch beginsel hadden de politici van de PP en C’s echter nog niet begrepen.

Ondanks het lamentabele spectakel van de Spaanse justitie door het heen en weer toeschuiven van de beroepszaak (geen enkele rechter wilde blijkbaar zijn vingers branden aan deze hete aardappel), is het voor het eerst dat de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging haar gelijk krijgt bij de Spaanse justitie. Deze voelt zich nauwlettend in de gaten gehouden nu de Europese instituten direct betrokken worden bij het Catalaanse conflict. En dat is precies de reden waarom Puigdemont in de race is als volksvertegenwoordiger voor het Europese Parlement. Het Catalaanse conflict, waarbij EU lidstaat Spanje internationale verdragen en fundamentele mensenrechten schenden, is een Europese kwestie. Daarnaast zijn de Catalanen niet bang voor democratie. Helaas kan dat niet van hun politieke opponenten worden gezegd.

EU verkiezingen in gevaar

(915 woorden)

Toen een aantal weken geleden de Catalaanse president Puigdemont aankondigde dat hij zich kandidaat stelde voor de Europese verkiezingen, zei men in Spanje dat hij nooit Europarlementariër kan worden. Hij moet daarvoor namelijk zijn geloofsbrief in Madrid ophalen en zou daarbij direct gearresteerd worden. De discussie spitste zich toe wanneer hij parlementaire onschendbaarheid zou genieten: bij het bekendmaken van het kiesresultaat of na het ophalen van zijn geloofspapieren in Madrid. Voor de advocaten van Puigdemont is het duidelijk dat hij al onschendbaar zal zijn wanneer de kiesresultaten bekend gemaakt worden. Onlangs verscheen er een niet-ondertekend juridisch rapport van het EU parlement dat hij pas juridisch onschendbaar zou zijn na het verkrijgen van zijn papieren in Madrid. Het rapport geeft de Spaanse regeringspartij en andere partijen tegen de afscheiding van Catalonië dus gelijk. Maar de bewering bleek juridisch onhoudbaar, zoals de advocaten van Puigdemont aantoonden. Blijkbaar zat de president van het EU parlement, Antonio Tajani, achter dit rapport om Puigdemont dwingen afstand te doen van zijn kandidaatschap. Tajani misbruikte de openbare EU instituten dus voor zijn eigen, en die van de Spaanse overheid, politieke belang. Maar Puigdemont liet zich niet afhouden van zijn kandidaatschap.

Vanmiddag, een dag na de Spaans nationale verkiezingen en enkele uren voor het sluiten van de kandidaatslijsten voor de EU verkiezingen, maakte de Spaanse Centrale Kiescommissie (Junta Electoral Central of JEC) bekend dat zij de aanklacht van de Partido Popular en van Ciutadans heeft geaccepteerd om Puigdemont en twee van zijn minister uit te sluiten van het kandidaatschap voor de Europese verkiezingen. Later in de middag zou zij haar beslissing verduidelijken met het publiceren van de uitspraak, zo zei zij. Daar men de argumenten van het besluit niet kende, was het voor die tijd ook niet mogelijk om tegen het besluit in beroep te gaan. De partij van Puigdemont, JxCat, had echter tot zes uur ‘s-avonds de tijd om een lijst van nieuwe kandidaten in te dienen. De JEC maakte pas om 18:40 haar vonnis bekend en JxCat kreeg tot 20:00 uur de gelegenheid om in beroep te gaan. Slechts anderhalf uur de tijd voor het aantekenen van beroep, iets wat dagen werk kost, en na het verlopen van de termijn voor het indienen van de namenlijst van kandidaten: dit zijn eerder de praktijken van een bananenrepubliek dan die van een westerse democratie.

Het argument van de JEC is dat Puigdemont en zijn twee ministers in ballingschap duurzaam in het buitenland verblijven en hun verblijfplaats niet officieel hebben doorgegeven. Zij hebben daarom geen stemrecht en kunnen zich dus ook niet kandidaat stellen. Om zich in te schrijven voor de plaats waar zij in ballingschap verkeren, moeten zij naar een ambassade gaan en zouden dan direct gearresteerd worden. Hoewel Puigdemont door de Duitse justitie is vrijgesproken van het plegen van militair geweld (wat nodig is voor de aanklacht van rebellie of oproer), loopt in Spanje nog steeds deze aanklacht tegen hem. Dit is sowieso al een anomalie binnen de Europese Unie en is in feiten de oorzaak van deze problematiek.

Dat de uitsluiting door de JEC arbitrair is blijkt uit de volgende gebeurtenissen. Toen Puigdemont eind Oktober 2017 naar België uitweek en Catalonië haar autonomie werd ontnomen, werd hij door de PP regering van Rajoy uitgenodigd om met de opgelegde verkiezingen van 21 December 2017 mee te doen. Rajoy c.s. waren er van overtuigd dat hij de verkiezingen zou verliezen. Dat bleek echter niet het geval. Hij werd echter niet als president van Catalonië geïnstalleerd omdat onderzoeksrechter Llarena zijn betoog in het Catalaanse Parlement en zijn installatie als president door middel van een videoconferentie verbood. Er bestond toendertijd echter geen enkel bezwaar van de JEC om Puigdemont als kandidaat met de verkiezingen mee te laten doen.

Gister vonden de Spaans nationale verkiezingen plaats. De Catalaanse onafhankelijkheidspartij ERC maakte grote winst en JxCat verloor slechts, geheel boven verwachting, een enkele zetel. Puigdemont kon gewoon (per post) meedoen met stemmen. Één van de ministers van Puigdemont in ballingschap was zelfs kandidaat voor JxCat en werd verkozen als Congreslid. Ook daar had de JEC geen enkel bezwaar tegen.

De JEC heeft haar partijdigheid gedurende de laatste verkiezingscampagne duidelijk aangetoond door het opleggen van censuur. Alles wat leek op een gele strik, of een ander protest tegen de gevangen Catalaanse leiders, op of aan een overheidsgebouw moest worden verwijderd. De politie bezocht zelfs de scholen om kindertekeningen te verwijderen. De zendtijd van het verslag van de Catalaanse TV van een protestdemonstratie van de onafhankelijkheidsbeweging moest worden gecompenseerd door zendtijd voor de PP en Ciutadans partijen. Maar de gratis zendtijd die de ultra rechtse partij Vox in het gerechtelijk proces als volksaanklager krijgt, is geen enkel bezwaar voor de JEC. Ook verbood zij de Catalaanse TV de termen ‘Politieke gevangenen’ en ‘Ballingen’ in haar nieuwsberichten te gebruiken omdat dit de ‘neutraliteit van de berichtgeving’ zou aantasten.

Deze Kiescommissie heeft, geheel tegen de internationale verdragen, het nationaal en internationaal recht en de jurisprudentie in, verboden dat de Catalaanse president Puigdemont mee mag doen met de Europese verkiezingen. Hiermee worden niet alleen zijn burgerrechten geschonden, maar ook die van de kiezers. De advocaten zullen binnen Spanje, maar ook internationaal zoals bij het Europese Hof in Luxemburg en het Europese Hof voor de Mensenrechten, een aanklacht indienen. Er bestaat grote kans dat Puigdemont in het gelijk zal worden gesteld en dat als gevolg daarvan de Europese verkiezingen van 26 Mei aanstaande ongeldig zullen worden verklaard. Het ‘interne Spaanse conflict’, zoals de EU Commissie van Juncker c.s. bij hoog en laag blijft volhouden, is een heus Europees probleem geworden.

Getuigen met een dubieus verleden

(1807 woorden)

Dit en dit verslag van Josep Casulleras Nualart over het gerechtelijk proces tegen de Catalaanse leiders vormen de basis van dit artikel.

In het gerechtelijk proces tegen de Catalaanse leiders heeft men deze week de laatste politieagenten als getuigen gehoord. Het is interessant om hier (nogmaals) het profiel van de personages te beschrijven die aan het hoofd van de Guardia Civil en Policia Nacional staan.

Diego Pérez de los Cobos
Het landelijk hoofd van de Policia Nacional en van de Guardia Civil is kolonel Diego Pérez de los Cobos. Zijn verklaring werd verspreid over twee opeenvolgende dagen. De eerste dag vergat Marchena hem te vragen of hij ooit in aanraking met justitie was geweest. De volgende ochtend vroeg hij dit wel en de los Cobos antwoordde dat hij vervolgt is geweest maar werd vrijgesproken. Maar Marchena vroeg hem niet waarvoor hij vervolgt werd, in tegenstelling tot bij de andere getuigen. In feite werd de los Cobos gerechtelijk vervolgd omdat hij, samen met vijf andere Guardia Civil agenten, het Baskische ETA lid Kepa Urra in 1992 had mishandeld. In de nacht van 29 Januari 1992 werd deze thuis gearresteerd, ontvoerd naar een onbekend open veld en geheel ontkleed. Daar werd hij toen met een niet geïdentificeerd voorwerp geslagen en over de grond gesleept. Daarna werd hij naar het ziekenhuis gebracht met blauwe plekken, inwendige bloedingen, gescheurde spiervezels, verlamming en geheugenverlies. Drie agenten van de Guardia Civil werden veroordeeld. De los Cobos en twee anderen werden uit hun functie ontheven. Kort daarna werden de straffen van de veroordeelde agenten door het Hooggerechtshof verlaagd en weer later kregen zij amnestie van president Aznar.

Ook ging de Los Cobos tijdens de staatsgreep in 1981 van Guardia Civil luitenant Tejero gekleed in de blauwe blouse van de Falange (de regerende partij tijdens het Franco regiem en voorganger van de Partido Popular) naar diens kazerne om hem steun te betuigen.

Sebastián Trapote
Het ex-hoofd in Catalonië van de Policia Nacional, Sebastián Trapote, getuigde ook deze dagen in de rechtbank. Marchena vroeg hem of er ooit een aanklacht tegen hem was ingediend. Trapote antwoordde ontkennend. Desalniettemin is zijn reputatie twijfelachtig. In Juni 1974 arresteerde Trapote José Luís Herrero Ruiz in Badalona na een achtervolging. Nadat deze was geboeid werd hij in de rug neergeschoten waarna hij overleed. De agenten verklaarden dat hij een mes uit zijn zak haalde en hen wilde steken. Uit de autopsie bleek echter dat de kogel op borsthoogte recht van achteren binnen kwam, het hart doorboorde en aan de borst weer uittrad. Zou Herrero Ruiz zich hebben omgedraaid om te steken, dan zou de kogel onder een hoek door het lichaam zijn gegaan. Door de algemene amnestiewet kwam het niet tot een veroordeling. De vrouw van Herrero Ruiz en zijn zeven kinderen kregen in 1983 een schadevergoeding. Maar Trapote heeft nooit verantwoording voor zijn moord af hoeven te leggen en geniet nu van zijn pensioen.

César López Hernández
De tweede man van de Guardia Civil in Catalonië noemde in de rechtszaal alleen zijn identificatie nummer N29100C, maar niet zijn naam. Deze zei wel dat hij vervolgd is geweest wegens marteling, maar werd vrijgesproken. Het gaat om de mishandelingen van Igor Portu en van Mattin Sarasola in 2008. Zij waren veroordeeld wegens de terroristische aanslag in Madrid in 2004. Twee rechters die López Hernández vrijspraken waren Juan Ramón Berdugo en Andrés Martínez Arrieta. Dezelfde rechters zitten nu ook in dit tribunaal tegen de Catalaanse leiders. Na zijn arrestatie werd Portu in een ziekenhuis opgenomen met blauwe plekken over het gehele lichaam, een open bloedende wond, een gebroken rib en een geperforeerde long. Sarasola lag vijf dagen buiten kennis in het ziekenhuis. Hernández was de verantwoordelijke commandant voor het vervoer van de gevangenen. Alle betrokken agenten werden uiteindelijk door het Hooggerechtshof vrijgesproken, inclusief Hernández zelf. Dat zei hij dan ook aan het begin van zijn getuigenis zonder dat hij er om loog. Maar hij zei er niet bij dat het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) op haar beurt de Spaanse staat in 2018 heeft veroordeeld wegens onmenselijke en degraderende behandeling van de gevangenen. Het EHRM veroordeelde het Spaanse Hooggerechtshof omdat zij de mishandelingen (drie leden van het EHRM spreken direct over martelingen) onvoldoende had onderzocht.

José Antonio Nieto
Veel gevallen van martelingen komen niet aan het licht of blijven ongestraft omdat de Spaanse staat deze afdekt. Dat is juist waar het EHRM op wijst in haar oordeel over de zaak van Portu en Sarasola. De keten van bescherming wordt gevormd door rechters die veroordelingen terug draaien en door politici die aangiftes van martelingen relativeren. Één van hen is de staatssecretaris van BiZa, José Antonio Nieto. Deze beschermde, onder andere, Sánchez Corbí welke was veroordeeld voor marteling in dezelfde zaak van de los Cobos. Toen de parlementariër van de Baskische partij EH Bildu, Jon Inarritu, in de Senaat aan Nieto vroeg of hij deze crimineel kent (daarbij een foto van Corbí tonende), antwoordde Nieto dat Corbí een onberispelijke staat van dienst heeft als kolonel bij de Centrale Operationele Dienst van het ministerie en vroeg Inarritu om zijn woorden van misdadiger in te trekken. Nieto hield Corbí aan. Pas toen de regering van Pedro Sánchez aantrad, werd Corbí ontslagen. De Baskische volksvertegenwoordiger Inarritu noemde ook de naam van de José María de las Cuevas Carretero. Deze was voor dezelfde zaak veroordeeld wegens marteling en is momenteel aangesteld als de vertegenwoordiger van Spanje in het internationale comité ter voorkoming van martelingen (Committee for the Prevention of Torture).

Ángel Gozalo
Op het moment van het referendum in Catalonië was Ángel Gozalo het hoofd van de Guardia Civil. Hij heeft geen strafblad. In 2013 werd hij gedecoreerd met een diploma van de broederschap van strijders van de blauwe divisie. Deze divisie streed aan de kant van nazi Duitsland aan het oostfront tegen de Russen. Op de foto ‘s is Gozalo hier samen te zien met de trotse strijders in het uniform van het leger van Franco.

Daniel Baena
Het huidige hoofd van de Guardia Civil gaf aan het begin van zijn getuigenis toe dat hij veroordeeld is geweest wegens het ‘schenden van de morele integriteit’ in een persoonlijk conflict. Wat meer bekend van hem is dat hij er de Twitter account Tácito op na houdt waarin hij politici en anderen die voor de Catalaanse onafhankelijkheid zijn, aanvalt en beledigd. Baena ontkende stellig dat deze account van hem is, maar in een eerder radiointerview gaf hij dit toe. De politiefunctionaris Baena liegt dus tegenover het Hooggerechtshof terwijl hij onder ede staat .

De ondervragingen
Daar de leden van de Guardia Civil en Policia Nacional doorgaans door de aanklagers werden opgeroepen, mogen deze als eerste de vragen stellen. Deze vragen bestonden doorgaans uit: ‘Wat heeft u gezien?’ ‘Was u bang?’ ‘Werd u uitgescholden of bedreigd?’ ‘Werd er met voorwerpen gegooid?’ De antwoorden waren doorgaans zeer uitgebreid en, zeer opvallend, vaak met dezelfde woorden en uitdrukkingen. Dit duidt er op dat de antwoorden in samenwerking met de aanklagers vooraf waren ingestudeerd. De getuigen spraken vaak over een muur van mensenmassa ‘s waarin kleine kinderen en ouderen van dagen vooraan stonden om te dienen als menselijk schild. Soms had een politieagent zich ook zeer gedaan. Een agent kreeg bijvoorbeeld erge pijn in zijn voet, wat bij verder doorvragen door de advocaten een gevolg bleek te zijn van een trap die hij tegen een demonstrant gegeven had. Veel agenten zeiden dat zij doodsbenauwd waren van de schreeuwende, tumultueuze mensenmassa ‘s die ieder moment gewelddadig kon worden. Deze angst leek echter verre van afwezig toen zij de kiezers op het referendum van 1 Oktober met knuppels, laarzen en geweren met rubberen kogels te lijf gingen terwijl zij zelf beschermende kleding en helmen droegen. Ook werden zij bekogeld door een regen van projectielen, wat bij verder doorvragen door de advocaten neerkwam op vijf plastic flesjes van 0,3 liter water. Hun verhalen zijn zonder uitzondering overdreven van aard en zeer vaak verdraaien zij deze of vertellen slechts een gedeelte van wat er is gebeurd. De advocaten daarentegen worden in hun ondervragingen zeer beperkt door de rechter. Om te beginnen mogen de honderden video ‘s niet in de rechtszaal worden getoond om de getuige te ondervragen over wat zij beweren en wat de video ‘s laten zien. ‘De video ‘s worden door het gerechtshof later na de verhoren bestudeerd. Deze nu tonen is enkel tijdverlies’, is doorgaans het argument van de de voorzitter van de rechtbank, Marchena. De advocaten worden constant door Marchena onderbroken wanneer zij dieper op de gebeurtenissen van 20 September en 1 Oktober 2017 willen ingaan. Marchena: ‘Vraagt u de getuige wat hij heeft gezien’. Advocaat: ‘Heeft u gezien dat uw collega ‘s boven op de mensen gingen staan en misschien daarom begonnen te schreeuwen?’ Marchena: ‘Nee, dit is niet de weg die men gaan moet. Deze vraag is juridisch irrelevant. De getuige zit niet in de beklaagdenbank, dus de rechtbank is daar niet in geïnteresseerd. Stelt u een andere vraag’. Hetzelfde geldt voor de politierapporten die in het gerechtelijk vooronderzoek zijn opgenomen. Wanneer een advocaat een verklaring van een politiegetuige hoort die tegenstrijdig lijkt met wat hij in zijn rapport geschreven heeft, mag hij van de rechtbank daar niet verder over doorvragen. De advocaten staan met hun rug tegen de muur en kunnen hun cliënten, de Catalaanse leiders die voor gewelddadige oproer terecht staan en daar 25 jaar gevangenisstraf voor kunnen krijgen, amper verdedigen. Ook het team van internationale waarnemers rapporteert naar de UN commissie van de mensenrechten in Geneve dat de verdediging geen eerlijke kans krijgt om de onschuld van de Catalaanse leiders aan te tonen.

Duidelijke partijdigheid
Bij een van de ondervragingen vraagt advocate Marina Roig of de collega van de getuige niet direct op de mensen sprong in plaats van dat de mensen hem tegen hielden, zoals de getuige beweert. De advocate vergelijkt de videobeelden op haar laptop om te zien wat er daadwerkelijk gebeurde op 1 Oktober bij het betreffende stemlokaal. Marchena onderbreekt haar nadat de openbaar aanklager protest aantekent dat niet de getuige hier terecht staat. Marchena verbied Roig de videobeelden te gebruiken omdat deze niet op echtheid zijn getest, ondanks dat deze afkomstig zijn van politie camera ‘s en door het hof zijn geaccepteerd als bewijsmateriaal. In tegenstelling tot de beweringen van de getuige welke wel op echtheid zijn getest, want deze ‘feiten’ worden door een politieagent verteld die onder ede staat.

Het Hooggerechtshof, het hof waar geen hoger beroep meer mogelijk is en dat daarom moet bestaan uit de allerbeste rechters van het land met een onberispelijke staat van dienst, heeft tot nogtoe nooit zó duidelijk haar partijdigheid en samenwerking met de openbaar aanklager getoond. Daarnaast geeft zij de voorkeur aan de getuigenissen van politieagenten, topambtenaren met een vaak zeer dubieus verleden, boven de onomstotelijk vaststaande videobeelden van het politiegeweld dat de gehele wereld heeft kunnen zien. Dit criterium van het Hooggerechtshof zal, indien zij hierbij blijft, desastreuze gevolgen hebben voor de Catalaanse leiders die hier terecht staan.

Op 1 April… gevangen en ontwapend

(250 woorden)

Vicenç Villatoro, krant Ara

In de Verklaring van de (Spaanse burger)oorlog van 1 April 1939 begint met ‘Op de dag van vandaag…’ die mijn generatie uit het hoofd kent, zijn de woorden ‘gevangen’ en ‘ontwapend’, nog belangrijker dan de tekst aan het eind er van: ‘de oorlog is afgelopen’. Want de oorlog had veel eerder afgelopen kunnen zijn als deze zou zijn beëindigd op een andere manier. Er zijn vele oorlogen die zijn beëindigd met een overeenkomst, een vredesbestand, een compromis of een wapenstilstand. Maar Franco wilde dat de oorlog eindigde met een totale overwinning op het rode leger, ‘gevangen en ontwapend’. Oftewel met de totale ontmanteling van de vijand, zonder een enkele concessie zodat hij zijn handen vrij had om zijn eigen regiem te kunnen creëren. Hij had niet genoeg aan slechts een overwinning, die militair gezien reeds maanden tevoren was gewonnen. Hij verlengde de oorlog zolang als nodig was om de vijand ‘te vangen en te ontwapenen’. Dat was de enige manier wat hij de onder een overwinning verstond. Aan de andere kant was dit ook het instrument om voor oneindig lange tijd de toekomst naar zijn hand te kunnen zetten. Dat daar geen enkele twijfel over zou bestaan. De lange duur van het francisme is te begrijpen aan de hand van het ‘gevangen en ontwapend’, inclusief de capaciteit om de condities op te kunnen leggen gedurende de Overgangsperiode, veertig jaar daarna. De impact van deze Verklaring van tachtig jaar geleden duurt nog voort tot aan de dag van vandaag. Zonder dit is onze hedendaagse situatie niet te verklaren.

Spaanse zenuwen

(600 woorden)

Interview Borell
Dat we het in Catalonië als gevolg van het politieke conflict niet gemakkelijk hebben, mag duidelijk zijn. De rechtszaak tegen de leiders, de gerechtelijk vervolgingen, beperkingen van fundamentele vrijheden en de leugens, beledigingen en bedreigingen die we dagelijkse van de Spaanse media en de politici moeten aanhoren, vormen een constante psychologische druk. Deze dagen maakte de landsadvocaat bekend dat zij iedereen die met het stemmen op het referendum herkenbaar op de video ‘s staat, wil gaan aanklagen. In totaal gaat het om zo ‘n 2,2 miljoen Catalanen. Maar ook de Spaanse overheid voelt zich bepaald niet rustig. Dat bleek deze dagen weer eens uit het interview dat minister van BuZa, Borell,  had op het Duitse TV kanaal DW news met Tim Sebastian in zijn programma ‘Conflict zone’. Het interview kende verschillenden momenten van spanning, zoals toen hij gevraagd wordt over de gevangenschap van de presidente van het Catalaanse Parlement, Carme Forcadell. Op een gegeven moment zegt Borell dat de interviewer liegt en stopt met het beantwoorden van de vraag, doet de microfoon af en loopt weg van de opname. Later komt hij op aandringen van zijn medewerkers terug voor de camera. Dit maakt het echter alleen maar erger, want hij sluit het interview af dat Sebastian zich beter zou moeten voorbereiden. Waarop deze hem antwoord dat hij geen interview afneemt om het de minister gemakkelijk te maken.

Petitie Franse parlementsleden
Begin deze week ondertekenden 41 Franse parlementsleden van verschillende partijen, waaronder La República En Marxa van de Franse minister president Macron, een petitie tegen de onderdrukking en gerechtelijke vervolgingen van de legitiem gekozen Catalaanse leiders. Niemand minder dan de president van het Spaanse Hooggerechtshof en de Hoge juridische Raad, Carlos Lesmes, uitte kritiek hierover tegen de voorzitter van de Franse Senaat, Gérard Larcher. De Franse regering liet echter weten dat zij het volste vertrouwen in de Spaanse democratie en rechtsstaat heeft. De initiatiefnemer van de petitie, François Calvet, meldt dat de ondertekenaars van de petitie onder grote druk worden gezet om de petitie in te trekken.

Rapport aan VN
Internationale waarnemers bij het gerechtelijk proces rapporteren de ongeregeldheden van de rechtszaak bij de UN en noemen het gerechtelijk proces een politieke rechtszaak. Zij bekritiseren dat:

  • Er verschillende rechtszaken over hetzelfde geval lopen. Hierdoor kunnen getuigen niet openlijk spreken omdat er elders een rechtszaak tegen hen loopt.
  • De advocaten worden vaak beperkt door rechter Marchena in hun vraagstelling aan de getuigen.
  • De verdediging mag geen video ‘s tonen om de getuigen te confronteren met de beelden.
  • De aanklagers worden door de rechtbank in het voordeel gesteld.

Verscheidene Europarlementariërs klagen in een persconferentie over de partijdigheid van de rechtszaal. Marc Demesmaeker noemt het proces zelfs een farce.

Europa
Het heeft lang geduurd, maar beetje bij beetje begint men in Europa te begrijpen hoe Spanje in werkelijkheid functioneert, namelijk niet als een democratie maar als een autoritaire staat. De Catalanen, en ook de Basken, weten dit al lang en ondergaan de Spaanse praktijken dagelijks. Het zal echter nog wel een tijdje duren en er zullen nog veel dingen gebeuren voordat de internationale gemeenschap begrip heeft voor een onafhankelijke Catalaanse Republiek. Maar het tij is aan het keren en het is slechts een kwestie van tijd. En Spanje weet dat ook. De vrijheidsbeperkingen, de censuur, de gerechtelijke vervolgingen, zelfs het politieautootje dat al zes weken voor mijn deur staat geparkeerd om te voorkomen dat er weer iemand een pot gele verf tegen de gevel van het gerechtsgebouw aan gooit, zijn duidelijk een teken van de zenuwen van de Spaanse staat.

Verbod van gele strikken, censuur en ander leed

(430 woorden)

De reden dat in Spanje de overheidsgebouwen tijdens de verkiezingscampagnes geen politiek gekleurde symbolen mogen dragen is om te voorkomen dat een zittende overheid de keuze van de kiezers niet kan beïnvloeden. Gezien het politieke debat over de Catalaanse onafhankelijkheid van Spanje zou de Spaanse vlag dus ook van de gebouwen moeten worden verwijderd. Vooralsnog ziet de Spaanse Centrale Kiescommissie (JEC) dit echter geheel anders en houdt zich alleen bezig met een kruistocht tegen de gele strikken. De kiescommissie eiste deze week zelfs dat de gele strik van de Catalaanse handelsdelegatie in Londen moet worden verwijderd. In hoeverre deze strik de kiezers in Spanje beïnvloedt, is echter een raadsel.

President Torra deed deze dagen aangifte tegen het JEC bij het Openbaar Ministerie omdat de gele strikken geen partij politieke propaganda is, maar een protest tegen de politieke gevangenen welke door een brede laag van de bevolking wordt gedragen. Dat de strikken moeten worden verwijdert is volgens Torra daarom een beperking van de vrijheid van meningsuiting. Het OM klaagt Torra op haar beurt weer aan wegens wettelijke ongehoorzaamheid omdat hij niet binnen 24 uur gehoor gaf aan de JEC. Deze commissie is echter een administratief orgaan, en geen juridische, zoals een rechter of openbaar aanklager. De aanklacht wegens wettelijke ongehoorzaamheid is daarom ongefundeerd. De Catalaanse president loopt echter wel het risico om te worden afgezet vanwege deze aanklacht indien een rechter hem daar toch voor zou veroordelen.

In iedere stad, dorp of gehucht worden de openbare scholen, het gemeentehuis, zwembad of welk openbaar gebouw dan ook gecontroleerd op de aanwezigheid van gele strikken. Zelfs het spandoek aan het stadhuis van Port de la Selva met de tekst ‘Vrijheid voor vreedzame vissen’ (wat in het Catalaans bijna hetzelfde klinkt als ‘Vrijheid voor politieke gevangen’) moet van de kiescommissie van worden verwijderd. En owee…

Ook de Catalaanse omroep is onder vuur komen te liggen. In hetzelfde kader van de aankomende verkiezingen op 28 April aanstaande, mag de Catalaanse omroep daarom niet meer ‘politieke gevangenen’ of ‘politici in ballingschap’ zeggen. Deze censuur wordt door de omroep en de journalisten natuurlijk hevig bekritiseerd. Het valt daarom te bezien of ze dit bevel van zelfcensuur zullen opvolgen. Geen gehoor geven aan de JEC zou wel eens zeer desastreuze gevolgen voor de Catalaanse ommroep kunnen hebben. De rechtse en ultra rechtse politieke partijen staan al lange tijd te popelen om de Catalaanse media aan banden te leggen of zelfs te sluiten.

Daarnaast wordt de uitzending over de protestdemonstratie van 16 Maart jongstleden in Madrid tegen de rechtszaak en de politieke gevangenen (deze werden door de burgerbewegingen ANC en Omnium Cultural georganiseerd), gezien als partij politieke propaganda. Zelfs lang voordat de verkiezingscampagne begonnen is, wil de JEC bepalen wat wel en wat niet op de radio en TV mag worden uitgezonden. De Catalaanse omroep moet ter compensatie daarom dezelfde hoeveelheid zendtijd voor propaganda vrijmaken van de Unionistische partijen PP en Ciutadans. Het is voor de kiescommissie echter geen enkel probleem dat de ultra rechtse partij Vox dagelijks zendtijd krijgt als volksaanklager in het gerechtelijk proces tegen de Catalanen.