Na ruim twee jaar weer terug op Catalaanse bodem

(850 woorden)

Op 19 December deed het Europese Hof van Justitie (EHvJ), gezeten in Luxemburg een belangrijke uitspraak naar aanleiding van het Spaans – Catalaanse conflict. Dit gerechtshof zei dat een persoon direct door haar kiezers voor het Europese Parlement (EP) gekozen wordt en daarom de Europese burgers vertegenwoordigt en niet haar lidstaat. Per ingang van het moment van bekendmaking van de verkiezingsuitslag geniet het lid van het EP daardoor gerechtelijke immuniteit. Daarnaast oordeelde de Europese justitie dat lidstaten geen aanvullende maatregelen kunnen eisen, zoals het trouw zweren aan haar grondwet, alvorens de gekozen persoon lid kan worden van het EP. Deze uitspraak volgde op de vraag die de Catalaanse vicepresident Oriol Junqueras, gevangen en veroordeeld wegens opruiing voor het organiseren van een referendum over de Catalaanse onafhankelijkheid, via het Spaanse Hooggerechtshof voorlegde aan het EHvJ. De uitspraak heeft reeds directe gevolgen en zal er in de toekomst zeker meer hebben. In gerechtelijke kringen spreekt men reeds over de doctrine van Junqueras.

Het directe gevolg was dat de gekozen Catalaanse president in ballingschap Carles Puigdemont per onmiddellijke ingang werd toegelaten tot het EP. De nieuwe parlementsvoorzitter Sassoli gaf gehoor aan de uitspraak. Hierdoor kan Puigdemont vrij door Europa en de rest van de wereld reizen, met uitzondering van Spanje. Deze Europese lidstaat respecteert de uitspraak van het EHvJ niet en zal Puigdemont direct arresteren wanneer hij voet op Spaanse bodem zet. Dit werd nog eens pijnlijk duidelijk afgelopen 29 Februari. Puigdemont hield, samen met zijn ministers en collega ‘s van het Europese Parlement Comín en Ponsatí die ook door Spanje vervolgt worden, een meeting in de hoofdstad van Noord Catalonië (Frankrijk), Perpignan, op 25 kilometer van de Spaanse grens. Voor het eerst in twee jaar en vier maanden zette Puigdemont weer voet op Catalaanse bodem. De meeting werd georganiseerd door de Raad van de Catalaanse Republiek *.

Puigdemont en zijn Catalaanse MEP collega ‘s Comín en Ponsatí spraken, in tegenstelling tot veel Catalaanse politici, bijzonder duidelijke taal. Aan de hand van de uitslag van het referendum hebben de politieke vertegenwoordigers een duidelijk mandaat voor het in werking stellen van de onafhankelijke Catalaanse Republiek. Een eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring en actie van wettelijke ongehoorzaamheid zoals het referendum was, vergt echter veel voorbereiding en vraagt daarom enig geduld. Want Spanje zal de uiteindelijke en definiteve stap om de Republiek in werking te stellen met al haar vermogen proberen tegen te houden, zo zei Puigdemont. Om Spanje onder druk te zetten en te houden riep hij op tot permanent protest. Er werd met geen woord gesproken over de gesprekken die momenteel gaande zijn tussen de Catalaanse en Spaanse overheden. Dat is begrijpelijk want het vertrouwen van Puigdemont is na de ervaringen van de onderhandelingspogingen met Spanje in de dagen direct na het referendum tot het absolute nulpunt gedaald.

Er kwamen naar schatting zo ‘n 150.000 Catalanen met 600 bussen en eigen vervoer op de meeting af. De opkomst was ver boven verwachting, want men had verwacht dat er zo ‘n 80.000 a 90.000 deelnemers naar Perpignan zouden komen. De foto van Jordi Borràs spreekt boekdelen. Niet iedereen die wilde, kon bij de meeting aanwezig zijn. Door uitgebreide politiecontroles aan de Spaanse zijde van de grens met Frankrijk moesten meer dan honderd bussen huiswaarts keren omdat ze niet op tijd de bijeenkomst zouden bereiken **. Spanje kon deze keer echter niets doen en moest, in tegenstelling tot vorig jaar, *** tandenknarsend toezien hoe Puigdemont op 25 kilometer afstand van de Spaanse grens de Catalanen toesprak. En de Catalanen werden, in de aanloop van de aangekondigde verkiezingen, met het zien van hun president en zijn duidelijke stellingname over de Catalaanse onafhankelijkheid weer nieuwe moed ingeblazen.

* De Raad van de Catalaanse Republiek wordt door Puigdemont voorgezeten en bestaat uit gekozen politici en vertegenwoordigers van sociale instellingen en burgerorganisaties. Deze Raad vormt de regering in ballingschap van Catalonië. Zij kan in alle vrijheid handelen zonder door Spanje gerechtelijk vervolgt te worden. Iedereen wereldwijd met interesse voor de Catalaanse zaak kan er zich inschrijven als Catalaans burger tegen een betaling van tien Euro. In verschillende plaatsen in Catalonië worden Lokale Raden opgericht die onderdeel van deze Raad vormen en haar opdrachten zullen uitvoeren. Op deze manier wil men uiteindelijk de controle over Catalaans grondgebied verkrijgen.

** Een politiecorps is, net als een leger, een bijzonder hiërarchische instelling. De verscherpte controles bij de Franse grens werden dus in opdracht van hoger hand gedaan. Bovenaan de hiërarchie van Nationale Spaanse politie staat de minister van Binnenlandse Zaken. Hij is dus hoofdverantwoordelijk voor het verhinderen van een vreedzame bijeenkomst. Dit soort acties helpen bepaald niet om tot een oplossing tussen de Catalaanse en Spaanse regeringen over het geschil te komen. Bovendien belemmert de Spaanse regering hiermee het fundamentele recht van vrije vergadering.

*** Op de eerste plenaire vergadering van het Europese Parlement na de verkiezingen kon Puigdemont niet alleen niet deelnemen als gekozen lid, maar hij zou zelfs door de Spaanse politie worden gearresteerd wanneer hij voet op Franse bodem zou zetten. Dankzij een verdrag ter bestrijding van de ETA tussen Spanje en Frankrijk kan de Spaanse politie op Frans territorium verdachten van terrorisme arrestateren en naar Spanje deporteren. De Spaanse politie stond reeds in Straatsburg met een helikopter klaar om Puigdemont te arresteren. Hij moest daarom aan de Duitse zijde van de brug over de Rijn in Straatsburg blijven om dat te voorkomen. Nu de Catalaanse leiders niet voor gewelddadige oproer maar voor opruiing zijn veroordeeld en Puigdemont als MEP gerechtelijke immuniteit geniet, kan Spanje hem nu niet in Frankrijk oppakken.

Please follow and like us:
error

Eerste gesprekken, geen onderhandelingen

(700 woorden)

Na de verkiezingen van afgelopen elf November eiste de Catalaanse partij ERC dat er bilaterale onderhandelingen moeten plaats vinden tussen de Spaanse en Catalaanse regeringen over het politieke conflict alvorens zij haar steun zou geven aan de PSOE partij om te kunnen regeren. Uiteindelijk gaf ERC haar steun door zich van stem te onthouden, waardoor president Sánchez een gewone, geen absolute, meerderheid in het Congres van Afgevaardigden verkreeg. Enige garantie voor onderhandelingen had ERC niet afgedwongen, maar Sánchez moet nu toch aan de tafel met de Catalanen gaan zitten om voldoende steun voor zijn jaarbegroting te kunnen krijgen. Bovendien eist Europa dat hij het Catalaanse conflict zo snel mogelijk oplost, want ook voor de EU is het conflict een doorn in het oog. Nadat Sánchez zijn jaarbegroting door het Congres zal hebben geloost, heeft hij voor de komende twee jaren een stabiele regering en zal hij, hem en zijn PSOE partij maar al te goed kennende, geen enkele interesse meer hebben in de bilaterale gesprekken. Hij heeft deze dan niet meer nodig en aan Europa kan hij laten zien dat hij zijn best heeft gedaan.

Eerder deze maand hadden de Catalaanse president Quim Torra en Sánchez elkaar, als tegenprestatie voor de politieke steun van ERC, reeds ontmoet. (Voorheen nam Sánchez de telefoon niet eens op nadat Torra hem bij herhaling had gebeld om een oplossing te zoeken voor de rellen na de uitspraak van de vonnissen tegen de Catalaanse leiders.) Daarin werd afgesproken dat de politici van beide partijen die belast zijn met de onderhandelingen een datum en een agenda zouden vaststellen. Torra maakte duidelijk dat het Catalaanse conflikt alleen kan worden opgelost indien er over amnestie van de gevangen politici en de Catalaanse burgerleiders en over het houden van een referendum over zelfbeschikking van de Catalanen onderhandeld zal kunnen worden. Sánchez maakte stellig duidelijk dat hier niet over gesproken kan worden. Ook zei hij dat een internationale waarnemer niet nodig is, zoals de Catalaanse regering eist, omdat ‘geheel Spanje getuige zal zijn’. Nog voordat dit officiële gesprek tussen beide presidenten was beëindigd, lekte de Spaanse overheid het resultaat er van reeds uit naar de pers.

In de aanloop naar de komende gesprekken liet de Spaanse president weten dat er om te beginnen over andere zaken, zoals investeringen in infrastructuren en de financiën van de Catalaanse overheid, gesproken zal worden om de aanloop naar de onderhandelingen te vergemakkelijken. In tegenstelling zoals was afgesproken stelde hij de datum van het eerste gesprek vast en maakte deze publiekelijk bekend voordat hij deze aan Torra had gecommuniceerd. Als reactie hier op schreef Torra een brief aan Sánchez om zijn misnoegen te uiten. Daarnaast zei hij dat er reeds een andere commissie bestaat die de financiële en andere zaken tussen beide overheden regelen. Uiteindelijk kwam men overeen dat het eerste gesprek vandaag, 26 Februari, zal plaats vinden.

De eis van Catalaanse zijde blijft overeind dat er slechts enkel gesproken kan worden over de amnestie van de Catalaanse gevangenen en over een referendum over zelfbeschikking. Van Spaanse zijde is tot op de dag van vandaag nog geen enkel tegenvoorstel bekend. Dat verbaast ook niets want Spanje heeft al sinds meer dan honderd jaar niets aan Catalonië te bieden anders dan dat zij als kolonie wordt behandeld. Wel blijft Spanje bij de eis dat er geen internationale waarnemer of bemiddelaar aanwezig zal zijn. De Catalanen hebben zich daar uiteindelijk bij neergelegd alhoewel het bij herhaling bewezen is dat Sánchez en zijn partij zich niet aan hun afspraken houden. En wie geen bemiddelaar of waarnemer bij onderhandelingen aanwezig wil hebben, is bijvoorbaat verdacht de resulterende afspraken niet na te komen.

Buiten klinkt het monotone Gregoriaanse gezang door de luidspeakers van mijn woonplaats Solsona. Het is Aswoensdag en de carnavalsprins is zojuist overleden. De boodschappers kondigen zijn dood aan in het voorportaal van de rechtbank, want met de prins moet ook de reeds lang geleden overleden Spaanse justitie hoognodig begraven worden. Er volgen nu de moeilijke veertig dagen van het vasten. Een voorbode over wat er aan deze tafel gebeuren gaat want niemand hier, op enkele verdwaalde politici na, gelooft in een oplossing. Zowel qua vorm als inhoud heeft Spanje laten zien dat zij daar geen interesse in heeft.

Please follow and like us:
error