Een jaar geleden: Het referendum en gerechtelijke vervolgingen

(607 woorden)

Vooraf aan het referendum van 1 Oktober over de onafhankelijkheid van Catalonië was een internationale waarnemerscommissie uitgenodigd. Deze stond onder de leiding van de Nederlandse diplomaat Daan Everts. Ondanks dat van Catalaanse zijde aan alle normen werd voldaan, concludeerde de commissie dat door het politiegeweld niet van een vrij, democratisch referendum kon worden gesproken. De Catalaanse regering van Puigdemont zei dezelfde avond dat het Catalaanse volk door haar vreedzame weerstand met het verdedigen van hun stemrecht haar onafhankelijkheid had verdiend. Met een opkomst van 43% van de stemgerechtigden, in totaal 2,23 miljoen stemmen, koos 92% voor de onafhankelijkheid van Catalonië. Zoals in het Catalaanse Parlement was overeengekomen, werd als gevolg van de uitslag op 10 Oktober de Catalaanse Republiek uitgeroepen. De definitieve verklaring van de Republiek trok Puigdemont echter direct weer in op aandringen van Donald Tusk, de voorzitter van de Europese Raad. Deze beloofde om te zorgen voor bemiddeling in het conflict. Daarna bleef het echter ijzig stil en Europa. Op 27 Oktober werd de verklaring van de Catalaanse Republiek door het Parlement bekrachtigd. De tijdelijke grondwet voor de Republiek (de juridische overgangswet) kon echter niet in werking worden gesteld. President Puigdemont en zijn regering moesten naar het buitenland uitwijken.

Later verklaarde Puigdemont dat hij de Republiek niet in werking had gesteld en was uitgeweken naar Brussel omdat er sterke aanwijzingen waren dat Spanje militair wilde ingrijpen. Puigdemont wilde geen dodelijke slachtoffers voor het verkrijgen van de Catalaanse onafhankelijkheid. De verhoogde militaire activiteiten in de kazernes in Catalonië en nabij Zaragosa droegen bij aan dit vermoeden. Achteraf gezien hadden de Catalaanse politici zich onvoldoende voorbereid voor het oprichten van een nieuwe staat. Zij hadden de Spaanse tirannie schromelijk overschat. Niemand trouwens had verwacht dat de Spaanse staat haar eenheid zou verkiezen boven de democratische waarden. Daarnaast had de Catalaanse overheid niet de volledige controle over haar territorium en had zij het Catalaanse volk niet de gelegenheid gegeven om zich voor de zaak in te zetten en, indien nodig, op te offeren. Een constatering die de politici nogal wat kritiek heeft opgeleverd en zeker zal dienen voor de nabije toekomst.

Toen de politici werden opgeroepen voor gerechtelijk verhoor, besloot een deel van de ministers terug te keren en meldden zich vrijwillig bij de rechter. Sommigen kwamen er speciaal voor terug uit Brussel, waar zij bij president Puigdemont verbleven. Zij kregen de oproep slechts vierentwintig uur van tevoren. zodat hun advocaten geen tijd hadden om zich voor te bereiden op de verdediging. Daarna werden zij gevangen gezet of moesten een hoge borg betalen omdat zij vluchtgevaarlijk zouden zijn. Tegen president Puigdemont en de ministers die besloten om in Brussel, Schotland of Zwitserland te blijven, werd een Europees uitleveringsbevel uitgevaardigd. De politici en ook de leiders van de burgerbewegingen worden beschuldigd van lidmaatschap van een criminele organisatie en van oproer en opruiing tegen de Spaanse Staat. De aangeklaagden kunnen hiervoor alleen worden beschuldigd indien zij militair geweld of explosieven zouden hebben gebruikt. De redenering van de onderzoeksrechter van het Spaans Hooggerechtshof, Pablo Llarena, is dat de politici schuldig zijn voor het gebruik van geweld omdat zij het politiegeweld op 1 Oktober hebben uitgelokt door het houden van een referendum. Het gerechtshof van Sleeswijk-Holstein, waar Puigdemont werd aangehouden, weigerde hem echter voor deze beschuldiging uit te leveren. Deze rechtbank vind namelijk dat de Catalaanse president geen enkel gebruik van geweld heeft gemaakt of aanzet daarvoor heeft gegeven. Op dat moment trok de onderzoeksrechter, voor de tweede maal, zijn uitleveringsverzoeken in. Want nu kon hij Puigdemont alleen berechten wegens mogelijk misbruik van overheidsgeld. De beschuldiging en het aanhoudingsbevel voor Puigdemont en zijn ministers in ballingschap blijft in Spanje echter van kracht.

Please follow and like us:

Een jaar geleden: Het referendum, een persoonlijk relaas

2703 woorden

1. Opstaan!
De wekker stond op het punt om af te gaan, maar ik was al wakker. Het was 1 Oktober, half vijf in de ochtend en dus nog donker. Ondanks de spanningen van de afgelopen dagen, had ik toch redelijk rustig geslapen deze nacht, zij het kort. Nog voordat hij af ging, schakelde ik hem uit om mijn eega niet wakker te maken. Zachtjes ging ik naar de badkamer om me daar aan te kleden. Toen ik de trap af naar beneden ging hoorde ik toch nog een ‘Succes’ vanuit onze slaapkamer. Twee sneden brood en een koffie, zoals altijd anders houd mijn gestel het niet vol. Lopend ging ik naar het gebouw dat vandaag als stemlokaal in mijn dorp zou dienen. Het was druilerig weer, maar een paraplu was vooralsnog niet nodig. Voor mij liepen twee jongens. Gingen zij ook naar het stemlokaal? Maar aan het einde van de straat bogen zij af, al pratend een andere richting op.

2. Bij het stemlokaal
Het gebouw, ‘Polivalent’ genaamd en eigendom is van de gemeente, zal vandaag als stemlokaal functioneren, zoals dit het geval is bij alle stemmingen sinds de bouw er van zo’n vijf jaar geleden. Het is een grote zaal, vaak gebruikt voor concerten, meetings, feesten et cetera. Het heeft een grote glazen voorpui met een toegangsdeur dat grenst aan een pleintje. De ingang geeft toegang tot de hal. De zaal zelf wordt van de hal gescheiden door metalen rolluiken.

Op weg naar het pleintje vond ik grote rollen hooi opgesteld. Zij moesten de eventuele toegang van politiebusjes tot dichtbij het gebouw verhinderen. Aangekomen bij het de Polivalent stond er al een flinke groep mensen op het plein. Ik schat een stuk of vijftig. Men had er een grote tent opgezet met daarin een bar, wat tafeltjes en stoelen. Enkele dagen voor het referendum hadden we dit in de actiegroep van het CDR (de Commissie ter Verdediging van het Referendum; een overkoepelende organisatie van burgerbewegingen en politieke partijen) besproken. Er werd toen voorgesteld om ‘s-ochtends koffie, drinken, en sandwiches met braadworsten te verkopen. voor het middageten zou een grote paella worden gemaakt. Samen met een ander lid was ik er op tegen. We vonden dat het referendum, een serieuze aangelegenheid waar we jaren voor gestreden hadden, niet moest ontaarden in een ordinaire picknick. De meerderheid vond dat er wel voor drinken en eten gezorgd moest worden, want we zouden de gehele dag mensen nodig hebben om de stembussen te verdedigen. Achteraf gezien ben ik blij dat men er voor gekozen had.

3. Voordat de deuren opengaan
Rond vijf uur gingen de lichten in het lokaal aan. Er was al enige beweging te horen, maar nu zag men de slaapzakken en de jongeren die binnen in het lokaal de nacht hadden doorgebracht, waaronder mijn dochter. Ook de nacht en de dag er voor hadden de jongeren in het gebouw gebivakkeerd, evenals in andere stemlokalen overal in het gehele land. Bij de scholen gingen leden van de CDR’s, vaak de ouders van de leerlingen, direct naar binnen toen de leerlingen op Vrijdagmiddag de scholen verlieten. Hiermee voorkwam men dat de gebouwen door de politie zouden worden afgesloten en verzegeld. De jongeren moesten om zes uur uit de Polivalent zijn om de de zaal gereed te maken voor het stemmen.

Ons werd verteld dat, wanneer er politie zou arriveren, we dicht opeengepakt voor de toegangsdeur van het gebouw moeten gaan staan. Iemand liet me een video zien hoe een oproerpolitie werd tegengehouden en weggedreven door een grote groep mensen die zich goed aan elkaar vasthielden en geen hen ruimte gaven. Dat was dus de theorie. De praktijk zou vandaag uitwijzen dat dit niet functioneert wanneer een politie buitenproportioneel geweld gebruikt. Bij wijze van oefening gingen we met een groep van inmiddels ongeveer tweehonderd mensen voor de deur staan. Een advocaat die toezicht zou houden, vertelde dat het bieden van vreedzame, passieve weerstand volkomen legaal is. ‘Wanneer je te bang wordt door de dreiging met de politie vlak voor je, schaam je dan niet en verlaat dan gerust de groep’, zei de leider van het CDR.

Rond half zeven verschenen vijf Mossos d’Esquadra in gewoon uniform. Vanaf de vroege ochtend hadden ze al vanaf enige afstand op een heuveltje toe staan kijken. We werden opnieuw gesommeerd voor de deur te gaan staan. Dit keer was het menens. Het hoofd van de agenten vroeg of zij er door mochten om het gebouw te kunnen verzegelen. Toen men zei men weigerde om ze doorgang te verlenen, trokken ze zich terug. Wanneer het gebouw eenmaal verzegeld is, kan men er niet meer in. Het stemmen zou dan onmogelijk zijn, want het verbreken van een zegel is wél illegaal en kan leiden tot gerechtelijke vervolging. Vooralsnog bleven we bij de voordeur staan om verassingen van de kant van de politie te voorkomen. Gedurende de gehele dag bleven ze bij het stemlokaal aanwezig en zo nu en dan maakten ze een praatje met de burgermeester of het publiek. De relatie met de Catalaanse politie was ontspannen. Nu de slapers ook buiten waren, begon het meer te leven in het gebouw. De tafeltjes met stoelen en de verwijsborden werd op hun plaats gezet. Op een gegeven moment klonk er een groot gejuich. Enkele mensen, waaronder brandweerlieden, droegen witte plastic dozen boven hun hoofd en liepen achter elkaar tussen de menigte door het gebouw binnen. Het waren de stembussen die de Spaanse politie en Guardia Civil de afgelopen weken overal hadden gezocht.

4. De rol van de brandweer
De brandweer had deze dag de taak op zich genomen om de mensen ook bescherming te bieden tegen eventuele aanvallen van de politie, als was het een natuurramp die ons allen te wachten stond. Met hun brandweerbare pakken aan en helmen op waren zij beter beschermd tegen eventuele agressie van de kant van de politie. Bovendien zijn het potige kerels die met hun ‘uniformen’ respect afdwingen, inclusief bij de politiecorpsen die vaak met hen moeten samenwerken. Zij verdienen voor het werk dat ze gedaan hebben een medaille. Ze stonden vooraan in de mensenmenigte en waren de eersten die de klappen ontvingen. Echte burgerbeschermers.

5. Het democratische feest kan beginnen
Voordat om negen uur het stemlokaal open ging, werd er omgeroepen dat iedereen kon gaan stemmen in een willekeurig stemlokaal in Catalonië. Dit was fantastisch nieuws! Zou een lokaal door een politie worden belaagd of worden afgesloten, dan kon men uitwijken naar een ander stemlokaal. Om het referendum volkomen tegen te houden, zou de politie dus iedere stad, dorp of gehucht in geheel Catalonië de stemlokalen moeten sluiten; een onbegonnen werk, zelfs voor de 6000 man extra politie die enkele dagen tevoren waren gearriveerd uit andere delen van Spanje. Later werd bekend dat het Centrum voor Informatica en Telecommunicatie (CTTI) van de Generalitat onder leiding van staatssecretaris Jordi Puignero dit mogelijk had gemaakt met behulp van de BlockChain technologie: dezelfde techniek die gebruikt wordt voor BitCoin en andere digitale valuta. Op deze manier werd voorkomen dat men tweemaal zijn stem kon uitbrengen.

Het stemlokaal ging open. Om logistieke redenen werden de mensen in groepjes van tien personen naar binnen toegelaten. Door te controleren wie er naar binnen ging, wilde het CDR bovendien voorkomen dat er ongemerkt leden van de politie naar binnen zouden glippen en de stembussen in beslag zou nemen. Na ongeveer een half uur werd er omgeroepen dat men bericht had ontvangen dat de Policia Nacional en Guardia Civil elders met zeer harde hand de mensen voor de stemlokalen uit elkaar sloegen. De spanning steeg en we waren gewaarschuwd voor het ergste. De feestelijke stemming die er in eerste instantie was maakte plaats voor bezorgde blikken.

6. Vertraging
Kort nadat het stemmen begonnen was, werd omgeroepen dat het Internet van het stemlokaal overbelast was en men vroeg de Wifi van de mobiele telefoons uit te schakelen. Het probleem bleek echter van andere aard te zijn. De computerservers om het stemmen mogelijk te maken bleken niet te werken en men moest inloggen op andere servers die buiten Spanje stonden opgesteld. De servers van het CTTI hadden last van een DDOS aanval wat een overbelasting veroorzaakte. Het vermoeden was dat de Guardia Civil hier achter zat. Na ruim een uur was het probleem verholpen en kon er worden gestemd.

7. Bezoek van de vertegenwoordigers van de Spaanse democratie
In de loop van de middag werd iedereen die in het stemlokaal aanwezig was, plotsklaps naar buiten gestuurd. De metalen rolluiken tussen de hal en de zaal werden gesloten en de glazen puien naar buiten werden opengezet. Met had bericht ontvangen dat de Policia Nacional met ME busjes op weg naar ons dorp was. Het publiek werd gevraagd in de hal voor de rolluiken te gaan zitten. Anderen, waaronder ikzelf, stelden zich rechtop voor de ‘zitbrigade’. Ondanks de serieuze situatie, reageerde men in het algemeen redelijk ontspannen. Een kennis die voor het rolluik zat, vroeg me een foto van hem en zijn vrouw te maken. Ook hoorde ik ergens ‘pappa’ roepen. Het was mijn dochter die daar met haar clubje vrienden achterin zat. Op dat moment schrok ik erg en werd zeer ongerust. ‘Stel je voor als ze komen en ze slaan of schoppen mijn dochter! Een klap op haar handen en ze zal misschien geen meer piano kunnen spelen. Of erger nog: op haar hoofd’, ging door mijn hoofd. Achteraf gezien waren we allemaal verschrikkelijk naïef. We hadden nog nauwelijks de beelden van het gewelddadig politie optreden gezien. Na verloop van tijd kreeg men het bericht dat het vals alarm was en ging iedereen naar buiten. De rolluiken gingen open en het stemmen werd weer opgevat.

8. Bezoek van de internationale waarnemers
In de middag kregen we bezoek van enkele leden van de commissie van internationale waarnemers. Er klonk applaus van de aanwezigen. Ze informeerden bij de verantwoordelijken hoe het stemmen verliep en vonden dat alles technisch goed georganiseerd was. Daarna gingen ze eten in het Japans restaurant dat ons dorp rijk is. Iemand moet gedacht hebben dat je genodigde gasten altijd goed moet behandelen.

9. Een telefoontje
Tegen het einde van de middag werd ik gebeld. Het was mijn broer die in Nederland woont. ‘Hoe gaat het bij jullie?’ Klonk zijn stem bezorgt. Blijkbaar had hij de eerste beelden van het politiegeweld op TV gezien. ‘Redelijk goed. Gelukkig is de Spaanse politie niet hiernaartoe gekomen, maar het zag er wel even naar uit.’ Ik vertelde nog dat dit voor Spanje zeer grote gevolgen zou hebben want zij had haar eigen burgers met een militaire eenheid, de Guardia Civil, aangevallen. En dat is een doodzonde binnen de EU, zo had ik gelezen. ‘Ik ben er stelling van overtuigd dat men artikel 7 op Spanje zal toepassen.’ Hoe naïef kon ik toch zijn. Van Europa en de Unie hebben we nooit iets vernomen behalve dat het een intern conflict van de lidstaat Spanje is, dat iedereen zich ook daar aan de (grond)wet dient te houden en de valse belofte van de voorzitter van e Europese Raad, Donald Tusk, voor bemiddeling indien Puigdemont de Republiek niet zou doorzetten. Ook de president had toen nog het volste vertrouwen in de EU.

10. Voortijdige sluiting van het stemlokaal
Het stemlokaal zou tot acht uur ‘s-avonds open blijven. Rond vier uur kwam er af en toe nog iemand binnen: de meesten die wilden stemmen hadden dit in de ochtend al gedaan. In overleg tussen de burgermeester, de verantwoordelijken van het stembureau en het CDR werd besloten om het lokaal te sluiten en de stemmen te gaan tellen. Men wilde het risico voorkomen dat de politie alsnog de stembriefjes in beslag zou komen nemen. Het resultaat zou door de burgermeester om negen uur die avond op het grote plein bekend worden gemaakt.

We begonnen met het opruimen van de bar en het afbreken van de tent. Nadat het tellen van de stemmen was gedaan, kregen we een stembus in handen. Velen wilden op de foto samen met de veelgezochte plastic dozen. Het gebouw dat had gediend als stemlokaal werd afgesloten en ieder ging zijn weg. Het plein was al verlaten toen een groepje Mossos d’Esquadra een zegel plakte op de toegangsdeur van het gebouw.

Ook mijn eega en ik verlieten nu het plein. We spraken met de groep van de lokale ANC af om bij één van hen thuis nog wat na te praten in afwachting totdat de resultaten bekend zouden worden gemaakt. Toen we daar zaten, vroeg een iemand om stilte want ze had een voicemail binnengekregen van een vriendin van haar. Met een huilende stem hoorden we: ‘Het zijn echt schoften, die politie. Ik was in het stemlokaal. Één zo’n monster pakte mijn hand en brak al mijn vingers. Ik ben nu in het ziekenhuis’. We wisten al dat de politie erg hard op de menigte had ingeslagen. Maar nu begon het bij ons door te dringen hoe beestachtig de Spaanse politie en de Guardia Civil tekeer waren gegaan. De beelden zouden we later op de avond en in de komende dagen uitgebreid zien. Ook die van de geüniformeerde crimineel die de vingers van een jonge vrouw breekt, één voor één en in alle rust terwijl zij het uitschreeuwt van de pijn. Zo te zien zonder dat daar enige noodzaak voor was, want ze vormde geen enkele bedreiging. In een interview later las ik dat zij in het stemlokaal als vrijwilligster assisteerde om bejaarden te helpen met het stemmen.

11. De uitslag
Om negen uur gingen we gezamenlijk naar het plein waar het resultaat van de verkiezing bekend zou worden gemaakt. Hoewel het plein behoorlijk groot is, was het er bomvol. ‘Er hebben 3002 mensen gestemd, daarvan stemden er 71 tegen de onafhankelijkheid van Catalonië, 2893 voor en 38 stemden blanco. Dat betekend dat 96,4% van de stemmers gekozen hebben voor de Catalaanse onafhankelijke Republiek.’ Na deze aankondiging klonk er een luid gejuich. Wij van het ANC feliciteerden elkaar. Alle inspanningen van de afgelopen acht jaren concentreerden zich in dit moment. Hiervoor hadden we dit allemaal gedaan, dit was ons doel en het was ons gelukt! Emoties kregen nu even de vrije loop. Als afsluiting werd het Catalaanse volkslied ‘Els segadors’ (De maaiers) gezongen. Daarna namen mijn vrouw en ik afscheid van het groepje ANC activisten en gingen na een lange dag huiswaards.

Thuisgekomen wilden we nog zien en horen hoe het elders was gegaan. In een persconferentie op TV sprak president Carles Puigdemont het volk toe. Hij zei dat vandaag het Catalaanse volk door het verdedigen van de stembussen haar onafhankelijkheid heeft verdiend en beloofde de onafhankelijke Republiek Catalunya in de komende dagen uit te roepen. Een nieuw land was geboren. We konden rustig gaan slapen.

12. Nabeschouwing
Een jaar later, bij het herdenken van het referendum en het terug zien van de beelden van het politiegeweld, dezelfden die we al zo vaak gezien hebben of nieuwe die door de politie zelf werden gefilmd en de afgelopen dagen zijn gepubliceerd, kan ik mijn emoties nog steeds moeilijk bedwingen. Deze gruwelijke beelden van vreedzame mensen bij de stemlokalen die mishandeld werden veroorzaken nog steeds een immens gevoel van woede en onmacht. Nog steeds veroorzaken ze een brok in mijn keel en kost het me moeite een traan te onderdrukken. En ik weet dat ik niet de enige ben. De Catalanen voelen zich geschoffeerd, in hun waardigheid aangetast en hebben het trauma van deze gebeurtenissen nog steeds niet verwerkt. Velen werden geslagen, getrapt, aan hun armen en hun haren getrokken, en nog heel veel meer, of zagen dit met eigen ogen gebeuren. Die dag werden er in eerste instantie 890 gewonden onder de bevolking geregistreerd. later werd dit gecorrigeerd tot 1066 gewonden, waarvan twee ernstig. Een jonge man verloor zijn oog door een rubberen kogel van de politie; een wapen dat in Catalonië verboden is om te worden gebruikt. Een ander kreeg een hartinfarct en werd door de omstanders gereanimeerd terwijl de politie gewoon doorging met het uit elkaar halen van de demonstranten en de hulpverleners hun werk bemoeilijkten.

Dit alles omdat de mensen in Catalonië slechts één ding wilden: stemmen, stemmen om vreedzaam tot een overeenstemming te komen over een politieke kwestie, stemmen over hun eigen toekomst. Welke democraat ziet daar nu een misdaad in?

Please follow and like us:

Een geel lintjesregen

Sinds het moment dat de burgerleiders en de politici in de gevangenis zitten, dragen veel mensen een geel strikje op hun kraag. De gele strik is het symbool als protest tegen een gevangene vanwege zijn of haar politieke of religieuze overtuiging, officieel bekend als gewetensgevangenen.

Om het protest kracht bij te zetten, werd de gele strik uitgebreid met grote strikken en gele plastic linten aan de relingen van balkons, zowel van particulieren als bij overheidsgebouwen, en aan het hekwerk van bruggen en viaducten. Door geheel Catalonië, met name om en nabij de kleinere dorpen en steden, wapperen deze gele linten.

Deze actie heeft een reactie bij de unionisten opgeroepen. Vaak verwarren zij het protest tegen de politieke gevangenen, in wezen een protest tegen de onderdrukking  van vrije meningsuiting en de teloorgang van democratie, met de wens van de Catalaanse onafhankelijkheid. Of men accepteert gewoonweg niet dat de politici en burgerleiders gevangen zitten vanwege politieke motieven. Deze unionisten, onder leiding van de politieke partij Ciutadans (C’s), halen de gele linten weg waar zij kunnen. Dit heeft reeds tot gewelddadige confrontaties geleid, waar unionisten agressief werden wanneer zij gefilmd werden door de partij die de linten hadden opgehangen. De leider van C’s, Albert Rivera, gaf op klaarlichte dag en in het bijzijn van de pers, een demonstratie van het wegknippen van de linten. Maar doorgaans gaan groepjes mensen, verkleed in een witte overal en met maskers op om niet herkent te worden, ‘s-nachts georganiseerd naar een bepaalde plaats om met messen op lange stokken de linten, soms ook van privé balkons, te verwijderen.

Tot nu toe kwam de agressiviteit enkel van de kant van de unionisten. Onlangs leek het er op dat een Catalaan een vrouw geslagen had in het park Ciutadella, in Barcelona, omdat zij de linten wegknipte. Rivera schreeuwde moord en brand in de Spaanse media en vanuit het Spaanse Congres over de agressie van de Catalanen. Het bleek echter dat de ruzie over iets anders ging. Het is duidelijk dat de C’s om politieke redenen geweld bij de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging probeert uit te lokken. Zij zullen het minste geweld als excuus gebruiken om opnieuw met ‘grondwetsartikel 155’ de Catalaanse autonomie op te heffen, maar dit keer inclusief de interventie van de Catalaanse publieke media en het onderwijs. Want zij blijven er te kust en te keur op hameren dat de de media, TV3 en Radio Catalunya, en de scholen indoctrineren tegen Spanje.

Afgelopen week vond de opening van het theaterseizoen in Madrid plaats met een voorstelling van de Catalaanse groep La Fura dels Baus. Deze bekende groep gebruikt doorgaans grote metalen constructies voor hun vaak spectaculaire optredens. Zij traden bijvoorbeeld op bij de openingsceremonie van de Olympische spelen in 1992. Koning Felipe VI was met koningin Letícia aanwezig in de voor hen gereserveerde loge van het Koninklijk Theater. De voorstelling was, zoals verwacht, spectaculair en het publiek bedankte na afloop van de voorstelling de artiesten met groot applaus. Ook de technici van de theatergroep kwamen op het podium om het applaus in ontvangst te nemen. Twee van hen droegen echter een geel strikje op hun blouse. Dit resulteerde in een totale omslag: in plaats van applaus vulde het theater zich met ‘boe’-geroep en ‘weg ermee’. Het geplande bezoek van de koning aan de artiesten in de kleedkamers werd geannuleerd. Twee van de in totaal zeventig aanwezigen op het podium waren genoeg om een schandaal te maken over de gele strikjes. (De dag er na excuseerde de directeur van de theatergroep, Alex Ollé, zich op lafhartige manier dat het van buiten aangetrokken medewerkers waren die niet aan de theatergroep waren verbonden en schreef dat het ongelukkige voorval, het dragen van de strikjes, niet had mogen plaats vinden.) Dit theater heeft, net zoals ieder ander, al vele artiesten gekend met allerlei soorten optredens, waaronder ook protesten en kritieken tegen politieke misstanden. Nooit is daar enig probleem van gemaakt. Dat hoort nu eenmaal bij het theater-en kunstwezen. Maar een geel strikje op de blouse van een technicus deed de zaal ontploffen.

Het beeld is overduidelijk: de gele linten in de straten en op de pleinen van Catalonië en de strikjes op de kraag van de Catalanen zijn een doorn in het oog van de Spanjaarden. Het is voor hen onverdraagzaam om er aan herinnerd te worden dat hun land mensen gevangen heeft vanwege politieke motieven, en waarvan hun leider en collegaministers overal elders in Europa vrij kunnen rondlopen omdat justitie aldaar geen motieven ziet voor hun uitlevering. De schijnbaar machtige Spaanse staat toont hiermee haar fragiliteit.

Please follow and like us:

Onder rechters

Het Spaans overkoepelend orgaan van justitie, el Consejo General del Poder Justicial (CGP) (in Nederland vergelijkbaar met de Hoge Raad), is het orgaan dat verantwoordelijk is voor de rechtspraak in Spanje. Haar belangrijkste taak is er voor te zorgen dat de Spaanse justitie, en dus de rechters, onpartijdig is en blijft. Het CGPJ heeft een interne chat-en emailservice voor de rechters zodat zij onderling op eenvoudige manier en buiten het zicht van nieuwschierige ogen, met elkaar kunnen communiseren. Op zichzelf lijkt mij dit al niet erg normaal in een democratische rechtsstaat. Ik weet niet of in andere westerse democratieën rechters met elkaar vrij van gedachten kunnen wisselen over van alles en nog wat. Maar goed, in Spanje bestaat dit systeem.

De kranten Eldiario.es en Elmon.cat  hebben via de Internet aktivisten Anonymous beslag weten te leggen op een tiental van dergelijke chats tussen rechters uit geheel Spanje. De chats laten de verschillende meningen van de rechters zien over het Catalaans onafhankelijkheidsproces en hun politieke leiders. Het blijkt dat een deel van deze rechters een zeer duidelijke mening hebben. De gesprekken tussen de rechters tonen niet alleen aan dat zij partijdig zijn, maar laten ook zien hoe minderwaardig en zelfs beledigend over de Catalanen in het algemeen en hun politieke leiders in het bijzonder denken en praten. Zij tonen vooral hun grote onvrede nadat de Duitse rechtbank van Sleeswijk-Holstein weigerde om president Puigdemont uit te leveren wegens rebellie. Enkele voorbeelden:

Enkele rechters kenmerken de Catalanen en hun politieke leiders als nazi’s. Één van hen verwijst naar de donkere tijden in het Duitsland van de vorige eeuw.

Wanneer Duitsland naar de condities in de Spaanse gevangenissen vraagt, klaagt een rechter dat de Spaanse staat als een bananenrepubliek wordt behandeld.

Enkele rechters stellen voor om wraak te nemen door informatie op te vragen of de Duitse ambtenaren, gezien hun geschiedenis, wel aan de mensenrechten voldoen’.

In een van de chats vergelijkt een rechter de misdaad van Puigdemont met verkrachting en noemt de Catalaanse president ‘hoerenzoon’: ‘In plaats van zijn penis in een vagina te stoppen, doet hij er voorwerpen in. In Spanje is dat verkrachting, maar in sommige andere landen niet. Maar dat neemt niet weg dat de sexueel misbruiker een hoerenzoon is, ondanks dat hij niet wordt uitgeleverd en het systeem heeft gebroken.’

Na de eerste weigering van Duitsland om Puigdemont uit te leveren (5 April 2018): ‘Het zou interessant zijn hoe men in Duitsland had geoordeeld indien het andersom zou zijn geweest. Dat een Spaanse rechtbank hetzelfde besluit zou hebben genomen.’ In een van de chats antwoord een magistraat uit Andalusië dat de Duitsers ‘hun eigen jurisprudentie over verkrachting willen opleggen en niet wat met deze juridische term in beide staten (Spanje en Duitsland, vert.) overeenkomt’.

Een andere rechter zegt in een chat dat hij overplaatsing heeft aangevraagd om te voorkomen dat zijn zoon door het onafhankelijkheidsvirus wordt besmet.

Één van hen klaagt dat Duitsland het politieke proces niet als voldoende gewelddadig beschouwd om dit te kunnen beschouwen als hoogverraad zoals in de Duitse wet wordt beschreven. Hij noemt de Catalaanse politici nog voordat zij veroordeeld zijn ‘colpisten’ (coupplegers): ‘Als het geweld van de coupplegers in staat is om de legitieme macht te breken, dan heeft de rebellie getriomfeerd. In deze context lijkt het me dan moeilijk om de rebellen te veroordelen.’

Wat in deze chats gezegd wordt, zou volgens het wetboek van strafwet kunnen worden aangemerkt als oproep tot haat. Indien een burger dergelijke dingen zou zeggen, bijvoorbeeld via Twitter, dan zou hij zonder twijfel gerechtelijk worden vervolgd. Maar dit zijn gesprekken tussen rechters die een oordeel moeten vellen over de politici en burgers, terwijl zij aantoonbaar en zeer duidelijk hun mening al hebben gevormd. Bovendien blijkt uit deze gesprekken dat het CGPJ faalt in het uitvoeren van haar fundamentele taak, namelijk het garanderen van een onpartijdige justitie.

De president van Spanje, Pedro Sánchez, bevond zich op het moment van publikatie van de chats op de EU top in Salzburg en had de berichten hierover nog niet kunnen lezen, zo zei hij, toen hem hierover zijn mening werd gevraagd. Maar hij zei wél dat er geen commentaar gegeven kan worden over privé (!) communicaties en dat hij het volste vertrouwen heeft in de onafhankelijkheid van de Spaanse justitie en dat de rechters het volste respect verdienen.

Enkele vakbonden van rechters merkten op dat het slechts enkelen, een stuk of vijftien, zouden zijn die zo denken. Het overgrote deel van de rechters hebben geen mening over deze zaak en zijn onpartijdig.

In een ingelaste TV toespraak gisteren zei de Catalaanse president Quim Torra dat hiermee iedere hoop op een onpartijdige rechtszaak in Spanje is verdwenen. ‘Iedere burger wordt blootstelt aan willekeurige vervolgingen.’ Hij eist van president Sánchez dat de voorzitter van het CGPJ, Carles Lesmes, per direct wordt ontslagen, de verantwoordelijken onmiddellijk worden geschorst, de openbaar aanklager een diepgaand onderzoek moet instellen met strafrechtelijke gevolgen en dat hij als president van Spanje zijn verantwoordelijkheid op zich neemt om alles te doen om dit probleem snel en volledig te lossen. Bovendien eist Torra dat de politieke gevangenen onmiddellijk moeten worden vrijgelaten, de politici in ballingschap naar huis kunnen terugkeren en hun aanklacht tenniet wordt gedaan. ‘Want zij zijn het directe slachtoffer van deze justitiële partijdigheid.’

Voor het einde van dit jaar zal het gerechtelijk proces tegen de politieke gevangenen beginnen. Het Hooggerechtshof liet deze week weten dat het vonnis pas na de gemeenteraadsverkiezingen in Mei 2019 bekend zal worden gemaakt ‘om de verkiezingen niet te beïnvloeden’. Maar men blijft beweren dat het geen politiek proces betreft en dat justitie onafhankelijk is. Het vertrouwen dat de Catalaanse politici en de burgerleiders een eerlijk, onpartijdig proces zullen krijgen was reeds nihil. Met de publicatie van deze chats is dit vertrouwen gezakt tot nul graden Kelvin; het absolute nulpunt.

(De titel is een knipoog naar de roman ‘Onder professoren’ van Frederic willem Hermans.)

Please follow and like us:

De staatsgreep van 20 September: een persoonlijk relaas.

1. Eerdere pogingen van een inval

‘s-Morgens rond acht uur hoorden en zagen we via het nieuws op TV, wat we altijd even kijken, dat de Guardia Civil huiszoekingen waren begonnen op de ministeries van de Catalaanse Generalitat. Aangezien alleen de Mossos d’Esquadra hiertoe mogen overgaan, waren we zeer verbaasd. Eerder deze zomer had de Guardia Civil geprobeerd om een ministerie binnen te komen. Zij werden toen keurig in een kantoortje geparkeerd totdat werd opgehelderd of zij hiervoor toestemming van een rechter hadden gekregen. Toen na enkele uren bleek dat er geen gerechtelijk bevel voor huiszoeking was, werden de Guardia Civil onder begeleiding terug naar de voordeur gebracht.

 

2. Huiszoekingen en de staatsgreep

Dit keer was het anders. De secretariaat van de rechtbank was aanwezig met een bevel en kon men daarom een huiszoeking niet weigeren. Uit verbazing en woede begon de eerste mensen zich voor de deuren van de verschillende ministeries te verzamelen. Daar waar de Guardia Civil reeds binnen was uit protest, daar waar (nog) geen huiszoeking werd gehouden om een blokkade te vormen. In de loop van de ochtend besloten we met enkele vrienden uit ons dorp, na enkele WhatsApp berichten heen en weer, met de auto naar Barcelona te gaan. De radio stond aan. En zo hoorden we de details en de ontwikkelingen die aan de gang waren. We hoorden toen ook dat alle bankrekeningen van de Generalitat door het ministerie van Montoro (financiën) ware geconfisceerd. In andere woorden: de facto had de Catalaanse Generalitat haar autonomie verloren. Zij kon absoluut niets meer doen zonder uitrukkelijke toestemming. Hiervoor was geen speciale wet voor in werking gesteld, de Catalaanse regering was niet tevoren ingelicht zodat zij een weerwoord kon doen en er was niet over gestemd in het Congres of in de Senaat. Kortom, aan alles wat in grondwetsartikel 155 staat over een tijdelijke opschorting van een autonome regio, werd niet voldaan. Dit betrof een eenzijdige actie van de spaanse regering van Rajoy om een grondwettelijk onderdeel van haar Staat te elimineren. Met andere woorden: dit betrof een heuse, authentieke staatsgreep!

 

3. Aankomst in Barcelona

Bij Barcelona aangekomen, vernamen we via de radio dat de menigte zich voornamelijk voor de deuren van het ministerie van Economische Zaken verzamelde. Dit ministerie bevind zich op de hoek van Rambla de Catalunya en Gran Via de les Corts Catalanes, kortweg Gran Via genoemd. Vlakbij vonden we een parkeerplaats en liepen we richting genoemd kruispunt. Voordat we daar arriveerden, zagen we aan de Gran Via een rij van zo’n twintig geblindeerde politiebusjes van de Mossos d’Esquadra geparkeerd staan. De agenten liepen er met hun helmen aan de riem rustig naast, en lieten ons, inmiddels getooid met een estelada, ongemoeid door. Oeff, een pak van mijn hart. Even had ik gedacht dat ze ons er niet door zouden laten en we voor niets naar Barcelona waren afgezakt. Aangekomen bij het kruispunt, het liep inmiddels tegen twaalf uur, vonden we wat ruimte tegenover het gebouw, aan het begin van de wandelpassage. De bekende journalist Antoni Basses stond daar en maakte aantekeningen. Mijn reisgenote Pilar (ik denk dat ik haar voornaam wel mag publiceren, er zijn hier per slot van rekening een heleboel Pilar’s) kent hem persoonlijk en trad met hem in discussie over het nieuwe beleid van de krant ARA, waar Basses werkt. Deze krant had één van de dagen tevoren besloten om geen advertenties meer te plaatsen van de Generalitat over het te houden referendum. De krant wilde niet in de illegaliteit treden met het risico dat ze zouden worden vervolgt en gecensureerd. Deze beslissing zorgde voor een lawine van opzeggingen van abonnementen. Basses zei dat hij begrip had voor haar standpunt.

 

4. Tussen de mensenmenigte

Door de mensenmenigte kon ik weinig zien wat er zich vooraan bij de ingang van het ministerie afspeelde. Soms zagen we een bekend gezicht, zoals bijvoorbeeld vicepresident en minister van dit departement Oriol Junqueras, of de leiders van de burgerbewegingen Omnium en ANC, Jordi Sànchez en Jordi Cuixart. Bovendien stonden er één, of misschien meerdere auto’s geparkeerd. Het leek een patrouilleauto te zijn van de Guardia Civil. Bovenop stonden er journalisten te fotograferen en enkele manifestanten. Af en toe maakte een van hen het gebaar dat een Guardia Civil uit het ministerie naar buiten wilde komen, wat gefluit en geroep veroorzaakte. Een echte gangmaker. Het was een flink gebouwde jonge man met kortgeknipt gebleekt haar, dat viel op want de meeste zuiderlingen zijn donker gekleurd, en een zonnebril op. Af en toe werd er geroepen, gefloten of een lied ten gehore gebracht. Vooral het Catalaanse volkslied werd nogal vaak, te vaak, gezongen. Maar daardoor heb ik die dag wel de tekst er van geleerd. En toen werd het wachten, wat rondlopen en praten met mensen die je helemaal niet kent. Op een gegeven moment kwam ik Pep tegen, een goede kennis uit Manresa. (Dit is een grote stad met heel veel Pep’s.) Hij was met een groepje vrienden naar Barcelona gekomen. Hij zei me ‘Wees maar niet ongerust. Alles is onder controle. Deze huiszoekingen heeft de Catalaanse regering zelf geprovoceerd. En de Guardia Civiel is erin geluisd. De Generalitat heeft een overeenkomst met Israël gesloten. In feite zit de Mossad hier achter’. Ook wist hij waar de stembussen verstopt waren: in de kelders van de gemeentehuizen. Inderdaad had de Catalaanse regering niet lang geleden een bezoek aan Israël gebracht en waren er enkele overeenkomsten gesloten. Maar de bewering over de stembussen leek me minder logisch. Ik wilde zijn verhaal daarom maar gedeeltelijk geloven. De situatie was zo warrig en iedereen was erg onthutst door de gebeurtenissen. Maar de manifestant op het dak van de politieauto kon best wel eens iemand van de Mossad zijn. Daarna ging hij naar de pizzeria met zijn vrienden om te lunchen.

 

5. Lunch!

Ook mijn maag begon van zich te spreken. Het was inmiddels half drie geworden. Tot mijn grote vreugde gingen over de hoofden van de menigte kartonnen dozen met bakjes salades rond. Flesjes water werden al eerder uitgedeeld om het uitdrogen in de toch nog sterke septemberzon te voorkomen. Vrijwilligers van het ANC, de burgerbeweging achter de onafhankelijkheidsbeweging, was op het idee gekomen dat protestmanifestanten beter zingen wanneer zij ook inwendig goed verzorgd worden. Het viel echter niet mee om zo’n salade te bemachtigen. Dat was wel het geval voor een voor mij totaal vreemde jonge vrouw die naast me stond. Mijn hongerige ogen riepen blijkbaar medelijden op (iets anders kan ik mij niet voorstellen; ons leeftijdverschil was te groot) en ze stelde voor de salade te delen. Ik hoefde geen twee keer na te denken. Protestenbijeenkomsten tegen staatsgrepen maken de saamhorigheid onder de manifestanten nu eenmaal erg sterk.

 

6. Het oude vrouwtje en het bankje

Tegen de avond werd het drukker op straat. De mensen die die dag gewerkt hadden, voegden zich bij de manifestanten. Van een beetje rondlopen was al lang geen sprake meer. Het was staan of, bij toerbeurt, zitten op het gemeentebankje dat naast ons stond. Op een gegeven moment vroeg een oudere vrouw, ik schatte haar in de tachtig, of ik op het bankje plaats kon maken. Ze zei me dat het niet voor haar zelf was, maar voor een oudere vriendin die geheel blind is. Toen kwam een zeer oude vrouw, bij navraag bleek ze ver in de negentig te zijn, en nam met hulp van haar vriendin plaats op het bankje. Ze leek nog weinig kracht te bezitten. Maar toen er gezongen werd, hield ze met beide handen een pamflet hoog omhoog en zong vurig mee. Dat dwong respect af: iemand die hoogst waarschijnlijk de gewelddadige staatsgreep van Franco (dat was wél rebellie!), de burgeroorlog en het dictatoriale regiem in al haar facetten heeft meegemaakt, maar niet bang is om te gaan protesteren tegen de Guardia Civil, dezelfde militairen van toen, en een nieuwe staatsgreep.

 

7. Bezoek uit ons dorp

Nog later, het liep inmiddels tegen acht uur in de avond, kwam een groep mensen uit onze woonplaats. Men had een bus gecharterd om het vervoer te vergemakkelijken en betaalbaar te houden. Volwassenen en kinderen uit ons dorp in de Pyreneeën maakten nu deel uit van de manifestatie. Op een gegeven moment was één van de moeders haar zoontje kwijt. Na een half uurtje dook hij op met iets in zijn hand. Het was een metalen strip van een kapotte auto: het politiebusje van de Guardia Civil, inmiddels geheel onherkenbaar geworden door de stikkers en pamfletten met ‘Independencia’. Moeders wist niet hoe snel van het onderdeel af te komen.

 

8. Afsluiting en terug naar huis

Vanaf een een geïmprovisioneerd podiumpje, nog steeds te laag want ik kon nauwelijks zien wat er gebeurde, werden enkele toespraken gehouden en muziek gespeeld. Op een gegeven moment zeiden Jordi Cuixart en Jordi Sànchez vanaf het dak van de politieauto, dat was wél een podium dat voldeed aan de vereiste hoogte, dat we hebben gewonnen. ‘De gehele dag hebben we laten zien wie hier de baas is. De Guardia Civil had het pand niet kunnen verlaten omdat wij dit niet wilden.’ Zij zeiden dat de protestbijeenkomst nu was afgelopen en vroegen iedereen nu rustig naar huis te gaan. Niet lang daarna togen we af want iedereen was moe van de vele uren staan. Op de terugweg hoorden we vanuit de auto door geheel Barcelona mensen vanaf hun balkons op pannen en deksels slaan. Dit is een veel gebruikte manier om onvrede te uiten. Dit keer tegen wat er die dag was gebeurd. Samen met andere automobilisten toeterden en riepen we uit het raampje nog iets van dat de straten altijd van ons zullen zijn. Maar dat detail ben ik precies vergeten.

 

9. Relaas van de burgerleiders

Drie weken later, op 16 Oktober 2017, werden Jordi Sànchez en Jordi Cuixart na verhoor bij het Audiencia Nacional in voorlopige hechtenis genomen. Vanwege deze  protestmanifestatie worden zij beschuldigd van oproer waarbij zij gewapend en militair geweld zouden hebben gebruikt. Voor deze misdaad staat een gevangenisstraf van dertig jaar. Zij zijn nu, bijna een jaar later, nog steeds van hun vrijheid beroofd. Jordi Sànchez is getrouwd en heeft drie dochters. Jordi Cuixart is ook getrouwd en had op het moment van zijn gevangenneming een zoontje van nog geen jaar. Deze baby zal zijn vader amper kennen wanneer hij uit de gevangenis zal komen, zelfs indien Cuixart onschuldig zal worden verklaard. De ontwikkelingen van de laatse weken en dagen duiden er sterk op dat zij geen eerlijk proces zullen krijgen.

Een manifestant op 20 September
Please follow and like us:

Een jaar geleden: De staatsgreep van 20 September

1. Inleiding

Op 1 Oktober is het een jaar geleden dat de Catalanen stemden over een onafhankelijke Republiek Catalonië. De Spaanse regering had het referendum niet toegestaan en het Catalaans Hooggerechtshof had de politie opdracht gegeven om het stemmen tegen te houden. De gehele wereld heeft toen de TV beelden kunnen zien van het gewelddadig politieoptreden tegen de mensen die in de rij stonden om hun stem uit te brengen.

In een vorig artikel schreef ik reeds dat het politieke conflict tussen Catalonië en Spanje begon op zes en zeven September: de dagen dat de referendumwet en de voorlopige grondwet (de juridische overgangswet) voor de Republiek in het Catalaanse Parlement behandeling werd genomen.

 

2. Huiszoekingen bij Catalaanse ministeries

De Guardia Civil en Policia Nacional hadden reeds huiszoekingen en invallen (dat zijn huiszoekingen zonder gerechtelijke toestemming) gedaan bij Catalaanse overheidsinstanties en privé bedrijven (waaronder drukkerijen en postbedrijven) op zoek naar informatie over het te houden referendum, stembriefjes, stembussen, propaganda materiaal en geadresseerde post van de Generalitat aan de stemgerechtigden. De spanning steeg pas echt goed toen de Guardia Civil huiszoekingen begon bij de ministeries van de Generalitat. In princiepe heeft alleen de Mossos d’Esquadra (de Catalaanse politie) toegang tot de Catalaanse overheidsgebouwen. Dit gebeurde in de vroege ochtend van 20 September 2017. Dezelfde dag werden ook alle bankrekeningen van de Catalaanse overheden door de Spaanse centrale overheid in beslag genomen. Zodoende kon er geen enkele Euro zonder de explicite toestemming van het Spaanse ministerie van financien worden uitgegeven, tot en met de ambulances die door de betaalpoortjes van de tolwegen moesten rijden. De facto was dit de opheffing van de Catalaanse autonomie. Deze dag wordt door veel Catalanen daarom als een staatsgreep beschouwd. Of tenminste het begin er van. Zij zou uitmonden in de gevangenneming en ballingschap van de Catalaanse politici, het ontslag van de regering van Puigdemont, de ontbinding van het Catalaanse Parlement en de opheffing van de autonomie onder het mom van grondwetsartikel 155. Dit alles geheel tegen de Spaanse grondwet en het Catalaanse Statuut in.

In de loop van de ochtend ontstonden spontane protesten voor de deuren van de Catalaanse ministeries die door de Guardia Civil werden doorzocht. De protestmanifestaties concentreerden zich uiteindelijk voor het ministerie van Economische Zaken, waar vicepresident Oriol Junqueres de dienst uitmaakte. Deze was op het moment van de inval niet aanwezig. Wel werden enkele hoge ambtenaren van dit departement en vertrouwelingen van hem gearressteerd. De protestmanifestatie zorgde er voor dat de Guardia Civil die binnen in het gebouw aanwezig waren, niet meer naar buiten konden. De dicht opeengepakte mensenmenigte verhinderde dit. De Guardia Civil had twee patrouille busjes voor de deuren van het ministerie geparkeerd. Iets wat zeer ongebruikelijk is bij een huiszoeking. Normaal wordt gebruik gemaakt van burgerauto’s of worden de politieauto’s uit het directe zicht geparkeerd om discreet te kunnen werken. Nog vreemder was het dat in de busjes geweren waren achtergelaten. Het onbeheerd achterlaten van vuurwapens is zelfs strafbaar. Toen dit werd ontdekt, hadden de Mossos d’Esquadra (Catalaanse politie), samen met vrijwilligers van het Assemblea Nacional Catalana (ANC), de gehele dag hun handen er vol aan om te voorkomen dat de wapens niet in verkeerde handen zouden vallen, terwijl journalisten en manifestanten op het dak van de busjes klommen.

Gedurende de gehele dag probeerden de leiders van de burgerbewegingen het ANC en Omnium Cultural, Jordi Sànchez en Jordi Cuixart, met de Guardia Civil te onderhandelen. Aan het einde van de dag klommen ook zij, in overleg met de Mosssos d’Esquadra, op de politiebusjes om het einde van de manifestatie aan te kondigen. Door een megafoon zeiden zij dat de manifestatie was afgelopen en zij vroegen de mensen om rustig uit elkaar te gaan. Na 22 uur konden de Guardia Civil, onder begeleiding van de Mossos d’Esquadra, bij het aanbreken van 21 September het gebouw verlaten.

Sànchez en Cuixart, samen met de manifestanten, lieten zich niet in de val lokken tot enige vorm van geweld en de politiewapens in de patrouille-autos bleven ongemoeid. Met grote zekerheid kan worden gesteld dat de wapens met opzet in de politiebusjes werden achtergelaten. Indien iemand deze wapens zou hebben opgepakt, zou dit een excuus zijn geweest om met militair ingrijpen het referendum tegen te houden. Als gevolg van het vreedzame protest voor de deuren van Economische Zaken werden de beide Jordi’s op 10 November 2017 voorwaardelijk gevangen gezet op verdenking van oproer, waarbij zij gewapend geweld zouden hebben gebruikt. Zij zitten nog steeds in voorarrest in afwachting van hun proces. De werkelijke reden is dat zij de Spaanse staat hebben uitgedaagd met hun streven naar de Catalaanse onafhankelijkheid. Het publiekatiebedrijf MediaPro maakte een documentaire van deze dag en laat zien dat de burgerleiders enkel probeerden om met de Guardia Civil te onderhandelen voor hun vrije uitgeleide.

 

3. Poging tot een inval bij La CUP

Diezelfde dag probeerde de Policia Nacional een inval te doen bij de politieke groepering La CUP. Leden en sympathisanten verschaarden zich voor de deuren van het kantoor en belemmerden de politie om binnen te komen. Het werd een ware belegering die negen uur zou duren. Uiteindelijk dropen ze af toen een gerechtelijk bevel uitbleef. Een politiecorps is in het algemeen een strak georganiseerde organisatie met een duidelijke, hiërarchische structuur. Een corps handelt nooit en te nimmer op eigen initiatief, maar altijd in opdracht van een meerdere, iemand met een hogere rang binnen het corps, een rechter of de politiek verantwoordelijke van het corps, meestal de minister van Binnenlandse Zaken. De Policia Nacional is hierop geen uitzondering. De inval bij La CUP werd dus in opdracht van de politieleiding of de Spaanse minister van Binnenlandse Zaken, Jorge Fernandez Diaz van de Partido Polular, uitgevoerd. In ieder geval handelde de politie niet in opdracht van een rechter, want zij konden geen gerechtelijk bevel tonen. Onvoorstelbaar in een democratie: een minister die, direct of indirect, zijn politie opdracht geeft om het hoofdkantoor van haar politieke tegenstander binnen te vallen!

 

4. Arrestaties

In totaal werden deze dag veertien hoge ambtenaren door de Guardia Civil gearresteerd. Één van hen werd ‘s-morgens vroeg thuis, in het bijzijn van zijn vrouw en kleine kinderen, zonder enige uitleg hardhandig en onder bedreiging van lange vuurwapens uit zijn huis gehaald. Lluís Salvadó en Josep Maria Jové, beiden nabije medewerkers van vicepresident Oriol Junqueras, vertellen dat de Guardia Civil hen op onmenselijke manier behandelden en er duidelijk op uit was om hen te vernederen. Toen zij hun beklag bij de rechter deden, werd hun gezegd dat zij op correcte wijze waren behandeld. De meeste gearresteerden werden binnen de wettelijke termijn van 78 uur weer vrijgelaten. Anderen moesten nog een tijdje langer in de kazerne van de Guardia Civil aan de Travessera de Gràcia vast blijven zitten. Vandaag de dag, een jaar na hun arrestatie, weten slechts twee van hen waarvoor zij worden aangeklaagd.

 

5. Extra politie

Dezelfde dag werden duizenden politiemanschappen (het preciese aantal werd nooit bekend gemaakt) vanuit geheel Spanje naar Catalonië overgebracht. Bij hun afscheid werden ze door het publiek toegeroepen ‘A por ellos’ (‘Tegen hen’), alsof ze ten strijde gingen tegen een vijand die de Spaanse soevereiniteit met geweld omver wilde werpen. De meesten zouden op drie cruise schepen verblijven in de havens van Barcelona en Tarragona. Met hun komst werd de spanning in Catalonië voelbaar en zichtbaar. Men begon zich serieus zorgen te maken.

 

6 De geleerde les

Vanaf die dag begon men te vermoeden waar Spanje toe in staat is om het referendum te voorkomen. Namelijk alles, van machtsmisbruik door partijdige rechters, spionagepraktijken tegen gekozen leiders tot en met het gebruik van militair geweld tegen de bevolking . Maar het is de Staat, met al haar machtsmiddelen die zij tot haar beschikking heeft, niet gelukt. Het referendum zou gewoon doorgaan. Wel brachten de Catalaanse politici enkele belangrijke veranderingen in de organisatie aan om represailles te ontwijken. Maar dat bleef tot op het laatste moment strikt geheim.

Please follow and like us:

De onvrijheid van meningsuiting in Spanje

De rapper Valtònic, de artiestennaam van Josep Miquel Arenas Beltrán, werd in Spanje veroordeelt vanwege de tekst van zijn liedjes tot drie en een half jaar gevangenisstraf. De redenen zijn aanzet tot terrorisme, bedreiging met geweld en belediging van het koningshuis. (Hoewel ieder zijn smaak over de rapperstijl heeft, zingt hij niets over de koning wat feitelijk onwaar is.) Valtonic vluchtte naar België en de Audiencia Nacional vroeg om zijn uitlevering. Vandaag viel de uitspraak van de rechtbank in Gent: Valtonic is geen terrorist en heeft geen geweld gebruikt, daarmee gedreigd of daar geen aanzet toe gegeven. Ook de veroordelingen wegens bedreigingen en beledigingen tegen het koningshuis worden niet erkent door de rechtbank. Het enige wat hij gedaan heeft is liedjes zingen en dat valt onder de vrijheid van vrije meningsuiting. Hij bereidt nu zijn juridisch pad naar het Europees Gerechtshof voor de mensenrechten om volledig zijn rechten, ook in Spanje, terug te krijgen.

Vandaag liep Spanje, na het weigeren van de uitlevering van Puigdemont en zijn ministers door België, Duitsland en Zwitserland (en mogelijk ook Schotland indien de onderzoeksrechter Llarena niet zijn uitleveringsbevel op het laatste moment had ingetrokken), een vierde deuk op in haar juridische geloofwaardigheid. De aanklacht tegen Valtònic in Spanje werd echter uitgebreid met zijn nieuwe liedjes die hij in België gepubliceerd heeft. Zijn advocaat heeft hem gewaarschuwd dat hij mogelijk nooit meer Spaanse grond zal kunnen betreden. Wat je in België met alle gerustheid kunt zeggen of zingen, kan in Spanje dus leiden tot jarenlange gevangenisstraf. Enkele collega’s van Valtònic hebben dit al aan de lijve ondervonden.

Valtònic is een gewone rapper die protestliedjes schrijft en zingt, een kritische kunstenaar dus. Geen politicus die streeft naar de onafhankelijkheid van Catalonië of iets dergelijks. Zijn veroordeling was dus niet gebaseerd op politieke motieven. Blijkbaar heeft Spanje een veel dieper liggend probleem met de democratische vrijheden in het algemeen. Doordat Valtònic en de Catalaanse politici hun vlucht hebben gezocht bij justitie in andere Europese landen, komt dit nu duidelijk aan het licht.

Voor Spanje zijn deze justitiële blamages moeilijk te verkroppen en schuift de schuld naar de andere partij. Na de weigering van de rechtbank van Schleeswijk-Holstein om Puigdemont uit te leveren wegens rebellie, dreigde de Europees parlementariër Esteban González Pons, lid van de Partido Popular, dat Spanje uit het Schengen verdrag zou moeten stappen. Bij de openingsceremonie van het juridisch seizoen vorige week beschuldigde de voorzitter van de Juridisch Hoge Raad, Carles Lesmes, dat justitie in Europa de europese uitleveringsbevelen eenzijdig interpreteren en een groot gevaar voor de zekerheid vormen. De PP leider in Catalonië, Xavier García Albiol, zei gisteren na de uitspraak dat België een waar probleem voor de Europese Unie begint te worden.

Please follow and like us:

Voorstel tot verandering in de Spaanse grondwet

In de ochtend zegt Spaans president Pedro Sanchez in een persconferentie dat hij de grondwet wil veranderen. Niet omdat er vorige week op 11 September 1 miljoen mensen in Barcelona op de been waren en riepen: ‘Wij willen een verandering in de grondwet’, want dat riepen niet. Zij riepen ‘vrijheid’ en ‘onafhankelijkheid’. Maar gedurende deze gehele persconferentie werd met geen woord over deze mega demonstratie en over het grootste probleem dat Spanje op dit moment heeft en haar voortbestaan in de huidige vorm bedreigd, gerept. Nee, Sanchez heeft het in zijn bol gehaald om de Spaanse grondwet van 1978, voor de tweede keer in haar bestaan, aan te passen voor iets waar niemand om gevraagd heeft. Hij wil het aantal personen dat in Spanje juridisch onschendbaar is (aforats), verminderen. Momenteel betreffen dit vijf leden van het koningshuis, alle congresleden en parlementariërs, inclusief die van de autonome regio’s, de rechters, ombudsmannen en mensen van politie-en veiligheidsdiensten. In totaal gaat het om 17.000 personen (1). Spanje is binnen de EU het land met het grootste aantal juridisch onschendbaren.

De term zegt het al: juridisch onschendbaren worden meer beschermd door de juridische macht dan gewone burgers. Wanneer een juridisch onschendbare persoon wordt aangeklaagd, moet hij voor een speciale rechtbank, de Audiencia Nacional verschijnen. Samen met het Hooggerechtshof en het Constitutioneel Hof, is dit één van de hoogste rechtbanken in Spanje. Er is daarom geen beroep mogelijk tegen de besluiten van deze rechtbank mogelijk en deze rechtbank wordt niet door een andere instantie boven of naast zich gecontroleerd. De rechters van deze rechtbank worden aangesteld door de Juridische Hoge Raad, waarvan haar leden direct door de politiek wordt gekozen. Op zichzelf is daar niets mis mee. De aanstelling van de Hoge Raad wordt in Nederland en in vele andere democratische landen gebeurd op een vergelijkbare manier. Het grote verschil in Spanje is echter dat de leden van de Spaanse Hoge Juridische Raad worden gekozen als gevolg van hun politieke verdiensten en niet vanwege hun juridische. Op deze manier ontstond ten tijde van het Franco tijdperk een nest van rechters en een gerechtelijke macht van een Spaans nationalistische politieke signatuur. Nooit heeft men na Franco’s dood schoon schip gemaakt in de procedures en de aanstellingen van de rechters bij de hoogste rechtbanken. Ondanks dat de Europese Raad bij harhaling op dit mankement heeft gewezen en aangedrong op verandering. Dit perverse juridische systeem, zoals de rechtsgeleerde Javier Perez Royo dit noemt, is het gereedschap van de hoogste macht om politieke medestanders te beschermen en politieke tegenstanders uit de weg te ruimen. De bescherming van de leider van de PP, Pablo Cassado is een voorbeeld van het ene, de negen gevangen politici en burgerleiders in Catalonië als gevolg van het referendum is een voorbeeld van het andere.

In de avond van dezelfde dag trok president Sanchez zijn voorstel gedeeltelijk weer in. De koning en politici die aangeklaagd worden vanwege hun overheidstaak (zoals machtsmisbruik en corruptie, het overgrote deel hiervan zijn politici van de PP en PSOE) en de rechters zullen hun onschendbaarheid blijven houden. Het voorstel stelt uiteindelijk dus zeer weinig voor. Een dergelijk belangrijk politiek voorstel als het aanpassen van de grondwet en het binnen zo’n korte termijn weer veranderen, lijkt weinig serieus voor een zichzelf respecterende overheid. Het toont duidelijk de instabiliteit van de regering van Sanchez.

Voor een verandering in de grondwet is een meerderheid van 60% van het Congres voor nodig. Sanchez wist bijvoorbaat dat dit niet gaat gebeuren. De Partido Popular, de tweede partij in het Congres, heeft reeds te kennen gegeven dat zij niet zal instemmen met de grondwetsverandering. Het was dus een onnodige eendagsvlieg van Sanchez (2). Deed hij dit niet puur om alleen stemmen te winnen bij de volgende verkiezingen (hij weet dat zijn regering waarschijnlijk geen lang leven is beschoren), dan was het misschien om de aandacht af te leiden van het andere nieuws van vandaag. Want daar had niemand in Spanje invloed op en zal in zeer ernstige mate haar reputatie schaden. Sanchez wilde met zijn voorstel misschien intern gezichtsverlies besparen.

Noten

(1) Eerst noemde ik in dit artikel een getal van 250.000, welke ik in El Nacional vond. Het editoriaal artikel van ARA noemt vandaag een aantal van 17.000. Ik prefereer de conservatieve benadering. Het betoog blijft echter onveranderd.

(2) Na vele onderhandelingen tussen de politieke partijen werd het voorstel, op dinsdag 18 September, in het Congres voorgesteld en goedgekeurd door PSOE, PP en C’s.

Please follow and like us:

Dagboek van conseller Quim Forn vanuit de gevangenis

De conseller (Catalaanse minister) van Binnenlandse Zaken, Quim Forn, zit sinds 3 November 2017 in voorarrest wegens beschuldiging van een criminele organisatie (hij was lid van de democratisch gekozen Catalaanse regering) en misbruik van overheidsgeld voor het houden van het referendum over de Catalaanse onafhankelijkheid op 1 Oktober 2017 (waaartoe in hetzelfde Parlement op democratische wijze werd besloten). De Catalaanse krant ARA zal zijn dagboek in delen publiceren. Hieronder volgt een fragment van de dag toen hij werd voorgeleid voor de rechter van het Audiència Nacional.

“1 December
Deze ochtend hebben we een verklaring afgelegd. Ik weet niet hoe het is gegaan. Ik ben erg nerveus en, omdat ik niet heb kunnen slapen, laat ik maar achterwege hoe de dag is verlopen. Ik ben tot de principiële conclusie gekomen dat het vervoer vanuit de gevangenis een hel is. Dit is een van de weinige dingen in mijn leven waar ik werkelijk van walg. De dag is erg vroeg begonnen. De gehele nacht heb ik geen oog dicht gedaan. We werden om half zeven wakker gemaakt en we moesten meer dan een uur wachten bij de opname afdeling van de gevangenis totdat de Guardia Civil ons naar de Audiència bracht. Tijdens het wachten waren alle consellers samen. In de hoop dat alles goed zou gaan, maar zonder euforie. Geen enkel. We werden in twee auto’s vervoerd: Rull, Turull, Romeva en ik in een busje van de Guardia Civil, en Junqueras en Mundó in een auto, ook van de Guardia Civil. Het is een kleine ruimte binnen in het busje, geheel afgesloten, zonder zicht naar buiten en met een capaciteit van vijf personen. Er is een gedempte verlichting en vanochtend was het er bitter koud. We werden geboeid en deze keer kregen we wél de veiligheidsriemen om. Deze keer hebben ze ook niet de sirene misbruikt gedurende het traject dat bijna een geheel uur duurt. Zowel Rull als ik zijn doodmisselijk geworden. We eindigden als een vaatdoek. Gedurende de gehele reis moest ik mijn ogen sluiten en was ik nat van het koude zweet. Eenmaal aangekomen bij de Audiència werden we in dezelfde cellen opgesloten als die we hebben leren kennen op 2 November. Deze keer zitten we niet alleen. In mijn geval was ik samen met Raül en Carles. De eerste die opgeroepen werd was Carles, daarna Romeva en ik als laatste.”

Gisteren vroeg Forn om zijn vrijlating om zijn moeder te kunnen bezoeken die met haar gezondheid kampt. Zijn vrijlating werd geweigerd met als argument dat hij vluchtgevaarlijk is en in herhaling van zijn misdrijf kan vallen. Dit contrasteert sterk met Dolors Bassa, die voor hetzelfde wordt aangeklaagd maar vorige maand onder politiebewaking voor enkele uren de gevangenis kon verlaten om haar moeder in het ziekenhuis te kunnen bezoeken. Het gevangen houden van de burgerleiders en politici is sowieso een misdaad. Maar de behandeling van Forn is ronduit onmenselijk.

In vergelijkbare woorden die Carme Forcadell gebruikte toen zij voorzitster van het ANC was en in 2014 tegen toenmalig president Artur Mas riep: “President, poseu les urnes” (“President, zet de stembussen”) voor het houden van een referendum, roept men nu van verschillende kanten: “President, obriu les presons” (“President, open de gevangenissen”) met hashtag #ObriuLesPresons. Het wordt hoog tijd dat de Catalaanse regering het initiatief neemt om een einde te maken aan deze onmenselijke toestand.

Conseller Quim Forn
Please follow and like us:

Protestmanifestatie voor de Catalaanse Republiek

Op de nationale feestdag van Catalonië werd gisteren voor de zevende keer de manifestatie gehouden voor de onafhankelijke Republiek Catalonië. De slogan dit jaar was: “Fem la República Catalana” (“Wij bouwen de Catalaanse Republiek”). Ik had me aangesloten bij de ‘Foreign Friends of Catalonia’. Een aantal Catalanen en buitenlanders die sympathie voor Catalonië en hun zaak hebben staken de hoofden bijelkaar en organiseerden dat buitenlandse sympathiesanten de manifestatie konden meemaken. Zij werden ondergebracht bij gastfamilies en er was een interessant programma. Zondag werd de gevangenis van Lledoners bezocht, waar de mannelijke politieke gevangenen zitten. Iedere Zondagavond worden achter deze gevangenis liederen gezongen en muziek gespeeld. Indien de wind de goede kant op staat, wat die dag het geval was, kunnen de gevangenen horen wat er wordt gezongen en gespeeld. Maandag was er een conferentie met interessante sprekers waar gediscussieerd werd over het politieke conflict. Na de conferentie vond een ‘Sopar groc’ (Geel diner) plaats: een avondmaaltijd waarvan de opbrengst wordt gebruikt voor steun aan de politieke gevangenen en Catalanen die gerechtelijk vervolgd worden. Dinsdag, de dag van de Diada, kregen we een rondleiding door het paleis van de Generalitat, het gebouw van de Catalaanse regering. We werden verwelkomt en toegesproken door president Quim Torra himself. Daarna de protestbijeenkomst. Ieder met de vlag van zijn land van herkomst. Vooral de Schotten zetten de sfeer met hun liederen, tot en met in de metro op weg naar de ‘mani’. De vrienden van Catalonië kregen een plaats vooraan, dicht bij het podium.

In totaal deden volgens de lokale politie een miljoen mensen mee aan het protest. Over een lengte van zes kilometer stond de Avinguda Diagonal overvol. De enigen die ontbraken waren de politieke gevangenen en de politici en andere vervolgden in ballingschap. Hun afwezigheid drukte een belangrijke stempel op de demonstratie. Naast het geroep van ‘Independència’ (Onafhankelijkheid) werd er tevens geroepen ‘Llibertat’ (Vrijheid). Na alles wat er gebeurd is afgelopen jaar: het referendum, het politiegeweld, het toenemend geweld vanuit extreem rechtse groeperingen, de gerechtelijke vervolgingen, de schendingen van fundamentele mensenrechten en van burgerrechten, de gevangen burgerleiders en politici en de politieke vluchtelingen in Zwitserland, België en Schotland, ondanks dit alles is de roep voor een onafhankelijke Republiek niet afgenomen. Integendeel, het aantal Catalanen voor onafhankelijkheid lijkt alleen maar te zijn toegenomen. Onder hen, een aantal nieuwe buitenlandse vrienden, waaronder ook enkele Nederlanders.

O ja, en aan het eind van de mani geen flesje of papiertje op straat te vinden, he! Alles keurig schoon, op een paar peuken na 😉 Het rapport van de Mossos d’Esquadra: geen enkel incident. Net zoals de afgelopen zes jaren: volgens Catalaanse stijl.

Thanks very much @Foreign_Cat for organizing the splendid events.

Please follow and like us: