Dag -16 (5)

Nog 16 dagen voor het referendum.

1. De brief naar de koning (en Rajoy)

President Puigdemont, vicepresident Oriol Junqueres, de presidente van het Parlement, Carme Forcadell, en de burgemeesteres van Barcelona, Ada Colau, hebben vanochtend gezamenlijk een brief gestuurd naar koning Filip VI en president Rajoy waarin zij nogmaals aanbieden om rond de tafel te gaan zitten om een oplossing te zoeken voor het politieke conflikt tussen Spanje en Catalonië. Zij zeggen dat het overgrote deel van de Catalanen het probleem wensen op te lossen via een referendum. Zij vragen daarom om een open dialoog zonder voorwaarden vooraf. Ook schrijven zij in de brief dat de staat een aanval van onderdrukking is begonnen waarin de vrijheid van meningsuiting wordt beperkt.

Dezelfde ochtend vond in Madrid de wekelijkse persconferentie plaats na de gehouden ministerraad van de regering Rajoy. De regeringswoordvoerder zei dat de regering de brief nog niet ontvangen had. Maar hij noemde het voorstel sarcastisch. Daaruit kan worden afgeleid dat de Spaanse overheden doorgaan met hun politiek van vervolgingen en onderdrukkingen en iedere dialoog afwijzen.

2. Financiële interventie

Ook de Spaanse minister van belastingen, Montoro, was aanwezig op deze persconferentie. Ter controle van het Catalaanse begrotingstekort, deze bedroeg in Juni 0,87% van BNP, moeten de Catalaanse ministeries sinds geruime tijd maandelijks hun uitgaven getailleerd aan het Spaanse ministerie van financien melden. In Augustus eiste Montoro van de Catalaanse overheden om deze rapportages wekelijks te doen. Dit, om te voorkomen dat er ook maar een enkele Euro aan stembussen en het drukken van stembriefjes zou worden besteed. Met de referendumwet in de hand, die boven alle Spaanse wetten staat om het referendum te garanderen, liet de Catalaanse vicepresident en tevens minister van de Catalaanse financien, Junqueres, weten dat hij stopt met de wekelijkse financiële rapportages omdat deze om politieke redenen werden opgelegd en niet vanwege het begrotingstekort. De maandelijkse rapportages gaan wel gewoon door. Naar aanleiding van de weigering van de wekelijkse rapportages liet Montoro in de persconferentie weten dat er geen geld meer naar de Generalitat wordt uitgekeerd. De lonen van de Catalaanse ambtenaren, onderwijskosten, gezondheidszorg en sociale diensten en andere kosten die onder de verantwoordelijkheid van de Catalaanse overheid vallen, zal zijn ministerie vanaf dit moment zelf uitbetalen. Montoro bied Puigdemont aan om dit in goede orde te laten verlopen, maar deze moet binnen 48 uur een door Montoro aangeboden  overeenkomst tekenen. Zoniet, dan zullen de bankrekeningen van de Catalaanse overheden de facto in beslag worden genomen. Het gaat om 1,4 miljard Euro per maand. De Generalitat heeft dan nog 250 miljoen Euro in eigen beheer waarover ze gedetailleerd over moet rapporteren. De Generalitat van Catalonië is over twee dagen dus volledig financieel geïntervenieerd. Niet vanwege financieel wangedrag of een te hoog begrotingstekort, maar om politieke redenen. De Catalaanse staatssecretaris van financiën noemt dit een toepassing van grondwetsartikel 155 via de achterdeur: de opheffing van een Autonoom gebied, maar zonder toestemming van de Senaat en de mogelijkheid van weerwoord door haar president, zoals de grondwet voorschrijft.

3. Vervolgingen

De openbaar aanklager heeft, naast de Catalaanse politie, ook alle gemeentepolitiecorpsen opgelegd dat zij op zoek moeten gaan naar stembriefjes en stembussen en deze in beslag moeten nemen. Iedere actie, zoals verkiezingscampagnes, moeten worden tegengehouden of stopgezet. Naar aanleiding hiervan werd vandaag campagnebijeenkomst in de plaats Vitoria door de lokale politie afgebroken. Het viel vandaag de website van de grootste politieke groep in het Parlement en tevens regeringspartij, JxSi, te beurt die door de Guardia Civil werd gesloten. Origineel was de site te vinden op http://garanties.cat, maar deze is inmiddels uitgeweken naar https://garantiespelreferendum.com/.

Omdat de ‘Spaanse eenheid’, zoals vastgelegd in de heilige steen van de grondwetten, een hogere prioriteit heeft dan het zoeken naar dieven, corrupten en terroristen, heeft de Guardia Civil vandaag huiszoekingen gedaan in drie andere drukkerijen naar stembriefjes en ander gevaarlijk materiaal dat in verband zou kunnen staan met het referendum. Het zou om te lachen zijn als het niveau voor terrorismegevaar niet op 4 zou staan en zoveel mankracht aan deze onzin zou worden verspilt. Barcelona en Cambrills hebben onlangs 14 doden moeten betreuren welke door het misfunctioneren van de politiecorpsen misschien hadden kunnen worden voorkomen.

4. Aanval op de persvrijheid

Ook heeft de Guardia Civil een bezoek gebracht aan de Catalaanse kranten d’El Punt Avui, Vilaweb, Racó català, El Nacional en Nació Digital en hen opgedragen geen propaganda voor het referendum te publiceren, met het risico op juridische vervolging indien geen gehoor aan de order wordt geven. De Internetkrant Vilaweb heeft te kennen gegeven dat de fundamentele rechten, met name de vrijheid van meningsuiting en het recht op informatie, bij haar voorop staat. De verkiezingsspot van de Generalitat is te vinden op haar website (in het Catalaans).

5. Lokale en internationale reacties

Internationaal blijven de Spaanse represaillemaatregelen niet onopgemerkt. Vandaag protesteerden parlementariërs van zeven Deense politieke partijen in een brief tegen de Spaanse onderdrukking van het referendum. Amnestie International heeft melding gemaakt van het verbod door de rechter op een culturele vergadering ‘Recht op zelfbeschikking’ die in Madrid zou worden gehouden. ‘De titel associeerd naar het referendum in Catalonië”, aldus de rechter.

President Carles Puigdemont heeft vanavond gezegd dat Spanje een verkapte staat van beleg aan het uitvoeren is. Zij durft dit echter niet openlijk en officieel te doen. “De staat is het noorden kwijt en binnenkort verliest zij het ook noordwesten”, zei hij ironisch.

Tot slot wil ik graag vermelden dat vandaag de eerste sneeuw in de Pyreneeën is gevallen. In Andorra speelden kinderen in een pak van zo’n 20 centimeter dik.

Dag -17 (5)

Met de start van de campagne vandaag is het aftellen voor het referendum begonnen. Over 17 dagen vind het referendum plaats.

1. Start van de campagne voor Sí

Vanavond heeft de meeting voor de de start van de verkiezingscampagne ‘Sí’ in het sportpaleis Tarraco Arena in de stad Tarragona plaatsgevonden. De openbaar aanklager had vooraf laten weten dat de meeting illegaal is, daar de referendumwet is opgeschort, volgens de Spaanse legaliteit, en dus geen enkele actie met betrekking tot het referendum mag ondernomen. Op de meeting waren president Carles Puigdemont, vicepresident Junqueres, de ministers en het parlementsbestuur met de presidente van het Parlement Carme Forcadell. Kortom alle hooggeplaatsten c.q. aangeklaagden waren aanwezig op deze ‘illegale’ meeting. Dit is dus een directe uitdaging naar de Spaanse justitie, daar geen gehoor werd gegeven aan het verbod van de meeting. De arena was met 8000 aanwezigen overvol en niet iedereen kon naar binnen. Een groot succes voor de onafhankelijkheidsbeweging, dus.

2. Bedreigingen en vervolgingen

De ontwikkelingen gaan nu erg snel. Bijna ieder uur gebeurd er wel iets bijzonders. Het blijft regenenen van rechtsvervolgingen, bedreigingen en het sluiten van zogenaamde illegale websites. Vandaag waren de websites van de vereniging van gemeenten voor onafhankelijkheid (AMI) en de vereniging van Catalaanse gemeenten (ACM) aan de beurt om te worden gesloten in opdracht van de openbaar aanklager . De presidente van AMI (en burgemeester van Vilanova i Geltrú), Neus Lloveras, en de president van ACM, Miquel Buch, worden in staat van beschuldiging gesteld omdat zij hun activiteiten rond het referendum niet zijn gestopt. Ook wordt gemeld dat gemeenteambtenaren door de delegatie van de Spaanse regering in Catalonië telefonisch worden bedreigd indien zij aan het referendum meehelpen. In totaal zijn er momenteel ongeveer 60.000 personen in het vizier van de openbaar aanklager in verband met het referendum: president Carles Puigdemont, de vicepresident en 12 ministers, het parlementsbestuur (4) en ambtenaren van het parlement (4), 61 hoge ambtenaren van de Generalitat, 6 leden van de kiescommissie, 712 burgermeesters, 18.000 leden van de kieslokalen en 40.000 vrijwillige medewerkers. (bron: ARA.cat, 14 September). Zoals wel eens gezegd wordt: als er 1 of 10 mensen tegen een wet in gaan, hebben zij een probleem met justitie. Gaan er echter 100 of 1000 tegen een wet in, dan heeft justitie een probleem.

3. Internationale pers reacties

Het lijkt er op dat de partij van de Catalanen aan de winnende hand begint te komen. Nadat de meer dan 700 burgemeesters die voor het referendum zijn, door de openbaar aanklager worden opgeroepen voor verhoor, begint ook de internationale pers haar staart te roeren. Alhoewel zij gewend is dergelijke berichten van hun correspondenten uit Turkije te ontvangen, had de internationale pers niet verwacht ook van hun correspondenten in Madrid en Barcelona te horen over gerechtelijke vervolgingen van politici, TV- en radio directeuren en van het sluiten van websites. De New York Times, Financial Times, Süd-Deutsche Zeitung zijn enkele voorbeelden die president Mariano Rajoy aanwijzen als de oorzaak van het conflict. Ook in Brussel begint men zich de wenkbrouwen op te trekken.

4. Barcelona opent stemlokalen

Zoals eerder gezegd is Barcelona met haar 2,5 miljoen inwoners een sleutel in de verkiezing op 1 Oktober. Als deze inwoners op de meest normale en bekende manier hun stem kunnen uitbrengen, zou dat een groot verschil kunnen maken in de opkomst. President Puigdemont heeft gezegd dat de Generalitat ruimtes heeft om te gebruiken als stemlokalen indien de burgemeesters niet willen meewerken. Tot nu toe heeft de burgermeesteres van Barcelona, Ada Colau, geen toezeggingen gedaan, maar vandaag heeft Puigdemont een akoord kunnen maken met Colau over de stemlokalen. Eindelijk, het werd hoog tijd.

Er kwamen vandaag twee belangrijke berichten vanuit het buitenland.

5. Verklaringen internationale politiek

De woordvoerster van het Staatsdepartement van de Verenigde Staten van Amerika noemt het referendum van Catalonië een Spaans interne aangelegenheid waarin ze zich niet wil mengen. Zij zei ook: “We werken samen met de regering of de groep die het referendum wint”. Dit is dus een impliciete stap op weg naar de erkenning van een onafhankelijke staat Catalonië, iets wat we nog nooit vanuit de buitenlandse politiek gehoord hebben.

De president van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker, zei dat het resultaat van het referendum in Catalonië zal worden gerespecteerd. Dit is ook een zeer grote stap in de goede richting. Tot nu toe heeft de Commissie het conflict als een interne aangelegenheid gezien en wilde zich verder er niet over uitspreken, ware het niet in het voordeel van de bevriende EU lidstaat Spanje [1]. Juncker impliceert hiermee dus dat het legitiem is voor de Catalanen om een referendum te houden. Hij zei ook dat de eventuele nieuwe Catalaanse staat dan wel geheel opnieuw de procedures door moet gaan om weer lid van de EU te kunnen worden. Alsof Catalonië niet nu, als deel van Spanje, reeds aan alle EU voorwaarden voldoen. Maar misschien dat Catalonië helemaal geen zin meer heeft in de EU. Er zijn andere manieren, zoals de EFTA. Landen als Zwitserland en Noorwegen lijken me niet minder ongelukkig. Maar dat is mijn persoonlijke mening.

[1] Zoals de valse vertaling naar het Spaans van de verklaring van de Europese Commissie over EU lidmaatschap van een onafhankelijk Catalonië. Dit vond vlak voor de Catalaanse verkiezingen in september 2015 plaats. Er was toen een complete paragraaf bijgevoegd, vergeleken met de originele Engelse verklaring. De vervalste Spaanse verklaring werd gebruikt in een TV debat door de Spaanse minister van buitenlandse zaken, Margállo, met de huidige Catalaanse vicepresident Junqueres. De zaak is nooit door de EU onderzocht, met het excuus dat het onmogelijk is om met 40.000 EU ambtenaren de dader te vinden. Vilaweb kon echter aan de hand van het Word document achterhalen op welk computersysteem de verandering was aangebracht.

Paniek in Madrid

In het algemeen heerst de indruk dat er paniek heerst in Madrid. De Spaanse regering handelt weinig georganiseerd en gaat meer ad hoc te werk om het referendum tegen te houden. De Openbaar hoofdaanklager en het Constitutionele Hof (TC) draaien overuren: het blijft regenenen van rechtsvervolgingen, bedreigingen en het sluiten van zogenaamde illegale Websites.

De oorzaak van de paniek in Madrid kan als volgt worden uitgelegd. Naar aanleiding van het populair consult in Catalonië op 9 November in 2014, en dus de gigantische mislukking van Rajoy om deze tegen te houden, veranderde de Spaanse regering in 2015 het reglement van het TC. Tot dan toe oordeelde het TC over wetten, ingediend door een Autonoom gebied of de Centrale overheid, die ongrondwettelijk zouden zijn. Wanneer aangifte van een wet wordt gedaan door de Spaanse regering, wordt de wet automatisch opgeschort (en kan dus niet worden uitgevoerd), en moet het TC binnen 5 maanden een definitieve uitspraak doen. Met ingang van 2015 kan het TC ook politici per direct uit hun functie ontheffen wanneer zij de wet gewoon blijven uitvoeren. De afgezette politici hebben hier geen mogelijkheid op een verdediging, zoals het in een rechtsstaat hoort. Deze regelgeving is heftig bekritiseerd door de Raad van Venetië. Het TC accepteerde deze nieuwe regelgeving, maar niet unaniem. Waaruit geconcludeerd kan worden dat de nieuwe regelgeving tegen haar eigen zin in ging.

Met het nieuwe reglement van het TC hoopte Rajoy het referendum van 1 Oktober tegen te houden. Zijn regering diende op 7 September de referendumwet in bij het TC en een zaak tegen de presidente van het Catalaanse Parlement, Carme Forcadell, omdat zij geen gehoor zou hebben gegeven aan het TC om ieder debat in het Catalaans Parlement over een onafhankelijk Catalonië tegen te houden. Het TC accepteerde de aangifte van de referendumwet, maar verwees de zaak van Forcadell door naar het Hooggerechtshof. Met als het ware het TC wilde niet door Rajoy worden gebruikt om op versnelde manier de Catalaanse politici uit hun functie te zetten. De zaken die door het Hooggerechtshof in behandeling worden genomen, nemen doorgaans maanden in beslag. Veel te lang dus om het referendum van 1 Oktober te stoppen. Dit is de reden waarom er nu paniek heerst bij de tegenspeler in Madrid.

De stand van zaken op Woensdag 13 September

1. Internationale waarnemers

Ondanks de opschortingen van de referendumwet door het Constitutioneel hof, alle waarschuwingen, bedreigingen en gerechtelijke aanklachten heeft de Catalaanse regering, de Generalitat, de nodige stappen gezet voor het houden van het referendum. Zij heeft internationale waarnemers gevraagd om het referendum op 1 Oktober te controleren op een orderlijk verloop. De eerste groep internationale waarnemers zijn inmiddels officieel aangesteld door de Kiescommissie en zij is reeds begonnen met haar werk. Het hoofd van deze groep is de Nederlandse ambassadeur Daan W. Everts. Deze heeft onder andere de missies van de Europese Unie in Kroatië en Bosnie geleid en is gespecialiseerd in het organiseren van verkiezingen. Everts heeft ervaring met onafhankelijkheidsprocessen en heeft geholpen met allerlei onderhandelingen over conflicten over de gehele wereld. Sinds 2008 leid hij waarnemers voor verkiezingen van de OSCE op diverse continenten. Ook zijn er waarnemers uit Frankrijk, Groot Brittanie, Verenigde Staten van Amerika en Polen.

2. In het Spaanse Congres
de woordvoerder van ERC, Gabriel Rufián, staat er om bekend dat hij soms bijzonder goed uit de hoek kan komen. Tijdens het debat vandaag in het Spaanse Congres heeft hij een computerprinter aan de vicepresidente Soraya Saenz de Santamaría laten zien. “Kijk, dit is wat u vervolgt. Dit is geen misdaad. Maakt u zich niet bezorgd, het is een eenvoudige republieke Samsung. Het is niet gevaarlijker dan een Epson of een HP. Het drukt beslist geen 500 Euro biljetten af want het is een zwart-wit printer.”

Rufián vraagt de regering om haar belachelijk gedrag achter zich te laten en dat ze zich gaan bezig houden met de ‘Nee’ campagne, als ze werkelijk interesse hebben dat Catalonië zich niet van Spanje zal afscheiden. “Laat u de printers met rust. Vervolgt u corrupten en dieven”, zei hij.

Aan het eind van zijn betoog heeft hij bekend: “Mevrouw de vicepresidente, ik heb een stembriefje, maar neemt u mij niet gevangen. Ik zweer u dat het voor eigen gebruik is. Tot ziens bij de stembussen”.

3. In het Europarlement
Het Europarlement houdt vandaag haar debat over de toestand van Europa. De Catalaanse volksvertegenwoordiger in het Europese parlement Josep-Maria Terricabras heeft naar de Europese Commissie opgemerkt dat ‘zij geen woord heeft gerept over de situatie in Spanje en het referendum in Catalonië’ in haar toespraak over de toestand van de Unie. “Ik vraag u niet dat u zich uitspreekt over de onafhankelijkheid, maar dat u er over nadenkt”. zei Terricabras.

Gedurende zijn korte toespraak legt hij uit: “Honderdduizenden Catalanen vragen om een referendum zoals Schotland. De Spaanse regering heeft er met geen woord over willen praten en het Catalaanse parlement heeft de referendumwet aangenomen”, zei hij. Vervolgens heeft hij vermeld dat de staat beantwoord met bedreigingen naar de Catalaanse regering en naar meer dan 1000 mensen met een openbare functie en naar de media opdat ze niet over het referendum praten of enige actie ondernemen. Hij heeft de Europese Commissie gevraagd waarom zij niets gedaan heeft om de vrijheid van meningsuiting te garanderen.

4. Het antwoord van Rajoy
Het komt er in het kort op neer dat er “niet onderhandeld kan worden over iets dat bewezen illegaal is”, als antwoord op de aanbieding van Puigdemont om te onderhandelen tot de laatste minuut. Hij blijft er bij dat het referendum niet wordt uitgevoerd. “In Spanje volbrengt men de wet, want het is een democratie.” En: “Er is in de gehele wereld geen enkele regering die een dergelijk referendum zou accepteren”. Hij waarschuwt dat: “de openbaar aanklagers, rechters en de Spaanse regering altijd handelen volgens de legaliteit”.

Blijkbaar is Rajoy niet zo zeker van zijn zaak. Want hij vraagt de Catalanen om niet te gaan stemmen en niet op te dagen als ze worden opgeroepen als beheerder van een stemlokaal of stembus. “Het referendum is illegaal en het is daarom een misdaad om er aan mee te werken.”

5. Campagne
Morgen begint officieel de verkiezingscampagne voor het referendum. De president en zijn gevolg zullen bij de meeting aanwezig zijn. Dit zal dan het eerste duidelijke signaal naar Madrid zijn dat men zich niets van de verboden aantrekt.

6. Een nieuwe site van de Generalitat
De officiële website voor het referendum, https://www.referendum.cat/, is vanmiddag door de Guardia Civil op last van de rechter gesloten. President Carles Puigdemont meld via twitter dat er twee nieuwe zijn geopend: http://www.ref1oct.cat/ en http://www.ref1oct.eu/, waarvan de laatste in Luxemburg huist om moeilijk bereikbaar te maken voor de Spaanse lange arm.

7. De oproep van de burgemeesters door de openbaar hoofdaanklager.
De 712 burgemeesters die voor het referendum zijn en lokalen in hun gemeenten beschikbaar stellen als stemlokaal, worden door de openbaar hoofdaanklager opgeroepen om een verklaring af te leggen. Indien zij niet uit zichzelf op komen dagen, zullen zij worden gearresteerd. Voor deze taak wijst de openbaar hoofdaanklager de Mossos d’Esquadra aan. De burgermeesters hebben massaal een protestmanifestatie aangekondigd voor komende Zaterdag in Barcelona. Tientallen burgermeesters hebben aangekondigd geen gehoor aan de oproep van de openbaar aanklager te geven. “Ze weten me wel te vinden”, is hun commentaar. De burgermeester van Solsona, David Rodriguez, heeft een gezamelijke overeenkomst tussen de burgemeesters voorgesteld. Het bericht heeft inmiddels de internationale pers, de New York Times om precies te zijn, gehaald.

Vroeg of laat begaat Spanje de fatale zonde. Eerder vroeg dan laat. Dan zal de Europese Unie ingrijpen met artikel 7, waarin de Spaanse staat wordt geïntervenieerd. Dit is slechts een enkele keer gebeurd: in Polen toen het Constitiutionele hof werd misbruikt voor politieke doeleinden.

Tien redenen, en meer

Joffre Llombart

Catalonië is een land waar haar Parlement een wet aanneemt voor een bankbelasting voor de rijken en het Constitutioneel gerechtshof annuleert dit.

Catalonië is een land waar haar Parlement de burgers beschermt die bedrogen zijn met hypotheken of aandelen en het Constitutioneel gerechtshof annuleert dit.

Catalonië is een land waar haar Parlement garandeert dat haar arme burgers licht, water en gas hebben gedurende de koude wintermaanden en het Constitutioneel gerechtshof annuleert dit.

Catalonië is een land waar haar Parlement een belastingwet aanneemt voor ieder leeg apartement om aan sociale woningen te besteden en het Constitutioneel gerechtshof annuleert dit.

Catalonië is een land waar haar Parlement politieke regels aanneemt voor gelijkheid tussen vrouw en man en het Constitutioneel gerechtshof annuleert dit.

Catalonië is een land waar haar Parlement zegt dat de Catalaanse taal op school de voertaal is en het Constitutioneel gerechtshof annuleert dit.

Catalonië is een land waar haar Parlement een belasting heft voor nucleaire centrales om deze te besteden aan milieuzorg en het Constitutioneel gerechtshof annuleert dit.

Catalonië is een land waar haar Parlement fracking op haar territorium verbiedt en het Constitutioneel gerechtshof annuleert dit.

Catalonië is een land waar haar Parlement een belastingwet aanneemt voor Internetproviders om dit geld aan cultuur te besteden en het Constitutioneel gerechtshof annuleert dit.

Catalonië is een land waar haar Parlement verbiedt om stierengevechten te houden en het Constitutioneel gerechtshof annuleert dit.

Deze samenvatting kan in twee minuten gelezen worden. Maar de lijst, die drie keer langer zou kunnen zijn, is gegroeid met de jaren.

Er ontbreken de universiteitsbeurzen, de infrastructuur van personentreinen, de autokentekens, de sluitingswet voor winkels en een honderdtal overheidstaken meer waarin duidelijk blijkt dat, ondanks een Parlementaire meerderheid, wanneer het puntje bij het paaltje komt, waardeloos zijn want Madrid heeft altijd het laatste woord.

Na 38 jaar Grondwet en het begin van een zogenaamde decentralisatie laten de gerechtelijke uitspraken door de tijd heen ons duidelijk de manier van doen zien: men hevelt overheidstaken over naar een Autonoom Gebied, deze voert het uit. Maar als de centrale overheid de wet niet aanstaat, een van de twee: of het Constitutioneel gerechtshof annuleert de wet of men schrijft een Spaanse wet welke, volgens de Grondwet, een hogere rangschikking heeft dan die van het Autonome Gebied zodat deze wordt geannuleerd.

En wanneer je je afvraagt of het zinvol is om in zo’n staat door te gaan, komt uit dat ook deze vraag verboden is. Net zoals het verboden is, met het risico op gevangenisstraf, een Parlementair debat te voeren over hoe een staat er uit zou kunnen zien die niet zoveel verbied.

Dat is ook verboden.

En op deze manier, van verbod naar verbod, zijn er iedere keer meer mensen die, in plaats zich de verboden vraag te vragen, een antwoord beginnen te geven. Zonder dat iemand hen heeft gevraagd waarom dit verboden is.

En wat als je een overtuigend antwoord hebt op een vraag die verboden is? Dan is er geen tribunaal meer die het annuleert.

De Spaanse reactie na de Diada

Bron: Vilaweb

De partij is nu in volle gang. De Spaanse regering klaagt alles aan wat los en vast zit. Vanochtend, 12 September, de dag na de nationale feestdag, de Diada, valt er een regen van gerechtelijke beschuldigingen en bedreigingen. Het Constitutioneel Hof (TC) heeft vanochtend de juridische overgangs-en oprichtingswet opgeschort. De Catalaanse regering (Generalitat), het parlementsbestuur, de directeur van de publieke omroep TV3 en de burgemeesters hebben van het Hooggerechtshof een waarschuwingsbrief ontvangen. In totaal zijn meer dan duizend mensen met een openbare functie aangeschreven.

de openbaar aanklager beschuldigd de Generalitat van wettelijke ongehoorzaamheid, machtsmisbruik en misbruik van overheidsgeld. Voor het laatste kunnen de Catalaanse president en zijn ministers gevangenisstraf krijgen.

De leden van het parlementsbestuur welke van de onafhankelijkheidspartijen zijn, worden gewaarschuwd dat ze ieder initiatief met betrekking tot de opgeschorte wetten moeten tegenhouden. Het Catalaans Hooggerechtshof informeert ook dat zij de aanklacht van de openbaar aanklager hebben ontvangen. De beschuldigden zijn de presidente van het Catalaanse parlement, Carme Forcadell (zij heeft nu drie aanklachten tegen haar lopen), Lluis Guino, Anna Simo, Ramona Barrufet en Joan Josep Nuet.

Het Catalaans Hooggerechtshof waarschuwt de directeur van TV3, Vicent Sanchis, dat indien hij meewerkt aan de voorbereiding of de organisatie van het referendum, hij strafbaar kan worden vervolgt. De Catalaanse TV heeft de officiele aankondiging van de Generalitat die oproept om te gaan stemmen voor het referendum, gewoon door laten gaan nadat zij deze waarschuwing ontvangen had.

Een ander front zijn de burgemeesters die hebben laten blijken dat zij lokalen aan de Generalitat beschikbaar stellen voor het stemmen op 1 Oktober. De delegatie van de Spaanse regering is reeds begonnen met het versturen van de waarschuwingen. Enkele burgemeesters hebben de waarschuwing verscheurd of hebben de beambten van de rechtbank geminacht en gezegd dat ze hun verplichting naar de Generalitat gewoon door zetten.

De opperfiscaal heeft Josep Lluís Trapero, het hoofd van de Mossos d’Esquadra, bij zich geroepen en opgedragen dat het Catalaans politiecorps moet samenwerken met de Nationale Politie en de Guardia Civil bij de zoektocht naar stembriefjes en stembussen en welk ander materiaal dan ook dat betrekking heeft tot het referendum en dit materiaal in beslag moet nemen.

Het TC heeft de aanklacht geaccepteerd die was ingedient door de Spaanse regerering over het ongrondwettelijk laten verklaren van de juridische overgangs-en oprichtingswet en de Catalaanse belastingwet. Het TC kan juridisch gezien de overgangswet niet opschorten, daar deze wet reeds onder de Catalaanse legaliteit valt. De belastingwet kan zij wel opschorten omdat deze nog onder de Spaanse wetgeving valt.

Persreacties op de Diada

De protestmanifestatie op de nationale dag la Diada in Barcelona is wereldwijd niet onopgemerkt gebleven. Kranten zoals New York Times, The Financial Times, Washington Post, The Guardian, BBC, Le Figaro, Libération, The Telegraph, The Irish Times, Russia Today besteden een artikel aan de manifestatie en het komend referendum. France TV deed zelfs een integraal verslag.

Naar aanleiding van wat er over de protestmanifestatie in de Nederlandse pers is geschreven wil ik het volgende opmerken.

Het NRC handelblad schrijft: “de zogenoemde ‘Diada’, waarop herdacht wordt Catalonië in 1714 bij Spanje werd gevoegd.” Ik wil hierbij vermelden dat deze ‘toevoeging’ geheel tegen de wil van Catalonië plaatsvond. In andere woorden: Catalonië werd door oorlog, geweld en gruwelijke slachtingen en vernietigingen in haar dorpen en steden door Spanje onder leiding van koning Filip V van Bourgonië onderworpen. Spanje probeert deze geschiedenis dood te zwijgen, Het beleg van Barcelona is in de roman ‘Victus’ door Albert Sanchez Pinol beschreven. De presentatie in 2014 van de Nederlandse vertaling van dit boek in het Cervantes instituut in Utrecht werd door de Spaanse ambassade geblokkeerd. Ook wil ik een kleine, maar relevante, correctie aanbrengen in dit artikel. Het artikel zegt: “Ook werd er geld ingezameld voor veroordeelde politici, die een gezamenlijke borgsom van 5 miljoen euro moeten betalen voor illegale bestedingen voor een volkspeiling in 2014.” Het klopt dat er geld werd ingezameld om de politici bij te staan in hun juridisch gevecht tegen Spanje. Ex-president Artur Mas en drie van zijn ministers zijn veroordeeld voor wettelijke ongehoorzaamheid wegens het laten doorgaan van een niet-bindende populaire stemming op 9 November 2014. Maar zij werden vrijgesproken van misbruik van overheidsgelden. Anders waren ze ook de gevangenis in gegaan. Een andere rechtbank, het Tribunal de Comptes, heeft een aanklacht van de extreem rechtse en anti-Catalaanse beweging Societat Civil Catalana geaccepteerd, waarin Mas en zijn gevolg beschuldigd worden van misbruik van overheidsgeld. Als gevolg van deze aanklacht kregen de aangeklaagden op 5 September, een dag voor de stemming van de referendumwet in het parlement, te horen dat zij binnen 20 dagen een borgsom van 5 miljoen Euro moeten ophoesten. Zoniet, dan worden hun bezittingen in beslag genomen. Mas en zijn gevolg zijn dus niet veroordeeld en de bestedingen zijn daarom niet illegaal geweest. Het gehele gebeuren valt gewoon binnen de Spaanse bedreigingen om de politici die op 6 September voor de referendumwet zouden stemmen, af te schrikken. Het heeft niet gewerkt.

Als aanleiding van de terroristische aanslagen hield Trapero, het hoofd van de Catalaanse politie enkele persconferenties. Op een daarvan vroeg een journalist om de vragen in het Spaans te beantwoorden, zodat iedereen het begrijpen kon. Het antwoord van Trapero was dat als een vraag in het Catalaans wordt gesteld hij de gewoonte heeft deze ook in het Catalaans te beantwoorden, evenals in het Spaans. Indien daarom gevraagd wordt, zou het antwoord later naar het Spaans kunnen worden vertaald. De journalist liep daarop boos weg, waarop Trapero in een mengelmoes van Catalaans en Spaans zei: “Bueno. Pues molt be. Pues Adios” (Goed, Prima dus. Dus tot ziens). Deze uitspraak is op Twitter trending topic geworden en wordt afgedrukt op T-shirts die door velen gedragen wordt. De journalist die wegliep is de correspondent van het NRC handelsblad.

De manifestatie op de Diada

Gister werd op de Catalaans nationale feestdag, de Diada, de protestmanifestatie gehouden waarin de Catalanen vragen om een eigen, onafhankelijke staat. Dit was de zesde manifestatie op rij. De eerste werd in 2012 georganiseerd door de toen heropgerichte burgerorganisatie Assemblea Nacional Catalana (ANC).

Het aantal deelnemers is altijd een gevecht om cijfers. Wanneer de manifestatie in een stad wordt gehouden, wordt het aantal deelnemers geschat door de gemeentepolitie van die stad. Wanneer ze verspreid is over het gehele land, zoals het geval was met de 450 kilometer lange menselijke keten, dan is de Catalaanse politie, Mossos d’Esquadra, hier verantwoordelijk voor. Dit jaar waren er in de ochtend voor de ‘mani’ bijna een half miljoen inschrijvingen bij het ANC. Volgens deze burgerorganisatie een recordaantal. De ervaring heeft geleerd dat het aantal mensen dat daadwerkelijk meedoet vele malen groter is. Zo werd het aantal deelnemers bij de mani van 2014, waar een ‘V’ in de straten van Barcelona werd gevormd met een totale lengte van 11 kilometer, op 1,8 miljoen geschat. Ik weet niet waarom, maar het aantal geschatte deelnemers was volgens de gemeentepolitie van Barcelona dit jaar beduidend lager: er deden volgens haar 1 miljoen mensen mee. Nog altijd een indrukwekkend aantal op een totale bevolking van 7,5 miljoen Catalanen. De thuisblijvers zaten aan de buis geplakt: de Catalaanse publieke omroep TV3 meldt dat zij een kijkdichtheid van 2,5 miljoen kijkers had. De vertegenwoordiger van de Spaanse regering in Barcelona schat het aantal deelnemers op 350 duizend, minder zelfs dan het aantal inschrijvingen bij het ANC. De Spaanse president Rajoy zei daarom dat het aantal onafhankelijken duidelijk aan het het afnemen is. Ik kan niet aan de indruk ontkomen dat het cijfer duidelijk gepolitiseerd wordt. De foto’s en video’s zeggen meer dan genoeg dat de mensen op 1 Oktober willen stemmen op het referendum voor onafhankelijkheid.

De manifestatie was, zoals altijd geweest is, een feestelijke bijeenkomst. Er waren jongeren, ouderen, kinderen, bejaarden, mensen die slecht ter been zijn. (De laatste groep nam hun eigen campingstoeltje mee of kwam in een rolstoel.) Het was een vreedzame, feestelijke en geciviliseerde bijeenkomst. Er heeft geen enkel incident van geweld of wat dan ook plaats gevonden. In de mensenzee waren allerlei activiteiten, muziekgroepen, castellers (menselijke torens), er werd sardanes gedanst. Het meest indrukwekkende, althans voor mijzelf, was het moment toen 1 minuut stilte werd gehouden voor de slachtoffers van de terroristische aanvallen in Barcelona en Cambrills. Het was werkelijk stil… Geen woord, geen geluid, alleen dat van de helikopter die boven onze hoofden vloog, een volle minuut lang. Daarna werd het volkslied ‘Els Segadors’ (De maaiers) gezongen. Daar ik de tekst niet volledig ken, kreeg ik deze van een vriend,  uitgeprint op een papiertje. Ik kan niet anders dan mijn diepe respect uiten voor een volk dat zo gedisciplineerd, vreedzaam, saamhorig en door en door democratisch is. Een volk dat geen problemen wil, geen geweld, geen haat heeft, niet naar buitenlanders, anders denkenden, en zelfs niet naar Spanje, het land waar ze zich van af wil scheiden. Een volk dat alleen maar vraagt om te mogen stemmen of ze over zichzelf wil regeren. Daar ging het gister over.

De reacties vanuit het volk

De reacties van de mensen hebben ook niet op zich laten wachten.

Als gevolg van de huiszoekingen van de Guardia Civil bij de drukkerij die verdacht wordt van het drukken van de stembriefjes, zijn er mensen die zelf hun eigen briefjes uitprinten, zoals een ex-burgemeester die een drukkerij bezit. Ook de humor heeft zijn plaats. Aan de deur van een drukkerij heeft het personeel een briefje opgehangen met de tekst: “Aan de Guardia Civil: hier worden geen stembriefjes geprint voor 1 Oktober, want dit is ons niet opgedragen. Anders zouden we dit wel gedaan hebben.”

De Guardia Civil hield ook huiszoekingen in het kantoor van de regionale krant El Vallenc. Haar directeur werd meegenomen naar de kazerne voor ondervraging. Er is heftig geporotesteerd tegen deze inval en aanval tegen de vrije pers. Onder andere president Puigdemont, zelf  journalist van beroep,  het college van journalisten en zelfs Julien Assange (Wikileaks) uitten hun ongenoegen. Met enkele agenten die voor de deur van het kantoor de wacht hielden, zongen zo’n 200 mensen “Waar zijn de briefjes? De briefjes zijn hier!” terwijl ze met een zelf geprint stembriefje wapperden. Bij het wegrijden van de Guardia Civil werd een populair afscheidsliedje  “Vaarwel, tot ziens, het ga je goed” gezongen. Ik kwam een tweet tegen van @natzafarre met: “Ze zouden me een dienst bewijzen als ze mijn huis zouden doorzoeken. Ik zoek al lange tijd mijn lidmaadschapskaart van Club Super 3 (kindervereniging, de grootste club in Europa)”.

Binnen 48 uur hebben zich reeds 26000 vrijwilligers gemeld om te helpen met de uitvoering van het referendum. Ook hebben 670 gemeenten, van de 947 in totaal, zich gemeld die de Generalitat met het referendum zullen steunen, zoals het verlenen van ruimte voor stemlokalen en logistieke ondersteuning.

Barcelona is met zijn 2,5 miljoen inwoners een belangrijke sleutel. De stad wordt geregeerd door de partij Podem (Wij kunnen) en heeft als burgemeesteres Ada Colau. Podem presenteerde zich bij de gemeenteverkiezingen als de nieuwe, revolutionaire groep als alternatief tegen de gevestigde politieke orde.  Deze groep heeft zich nooit voor of tegen de onafhankelijkheid van Catalonië getoond en is wat dit betreft altijd zeer vaag. Ze willen eerst alle informatie  en ‘democratische garanties’ hebben voordat ze zich uitspreken en ook maar een enkele steun aan het referendum geven. Een revolutionaire politieke partij zonder duidelijke mening over het meest belangrijke debat van het land. De partij van Colau zou beter kunnen worden genoemd: ‘Wij kunnen wel, maar we willen niet’. Colau verleent daarom tot nu toe geen steun aan de Generalitat voor het referendum en geen stemlokalen. Als gevolg hiervan hebben de mensen spontaan voor het stadhuis op Plaça Sant Jaume geprotesteerd voor medewerking.

In Lleida regeert een socialistische burgemeester, lid van de socialistische  partij PSC, welke absoluut tegen het referendum is. Ook hier vonden spontaan protestdemonstraties plaats om medewerking voor stemlokalen.

In andere steden, zoals Girona en Vic, vonden demonstraties plaats juist om ondersteuning aan hun gemeenteraad te geven. In Solsona vielen de manifestaties samen met het Festa Major (Stadsfeest).

De grote manifestatie zal aanstaande maandag zijn. Op 11 September is de nationale herdenkingsdag dat Catalonië in 1714 het verzet tegen de Bourgondische koning van Spanje, Filip V, verloor. De vijfde manifestatie voor een onafhankelijke staat Catalonië op rij.

Een bewogen week

Het debat van de juridische overgangs-en oprichtingswet dat donderdag, 7 September, ‘s-morgens begon, eindigde pas na middernacht met het stemmen er van. Met hetzelfde spektakel als met het stemmen van de referendumwet de dag ervoor: de unionistische partijen liepen de zaal uit en hun stem werd daarom niet meegeteld.

In de loop van diezelfde dag werden de aangiftes die door Rajoy de dag tevoren waren ingediend, door het Constitutioneel Gerechtshof (TC) geaccepteerd. Dit houdt in dat de referendumwet en het decreet voor het referendum, volgens de Spaanse wetgeving, per direct opgeschort worden en dus niet kunnen worden toegepast. Echter, sinds de aanname van de referendumwet heeft Catalonië haar eigen legaliteit. Artikel 3.2 van de referendumwet staat dat zij boven alle wetten uitstaat, inclusief de grondwet, om het referendum te kunnen garanderen. Dit houdt dus in principe een gedeeltelijke en tijdelijke onafhankelijkheid van Catalonië in, zij het alleen met betrekking tot het referendum. We zullen dit in de komende drie weken terugzien in de reactie van de Catalaanse politici. Bovendien heeft het TC een dreigbrief naar alle hoge ambtenaren, Catalaanse politiefunctionarissen, hoofden van de publieke Catalaanse radio en TV en alle burgemeesters gestuurd dat zij geen enkele ondersteuning aan het referendum mogen geven, op straffe van gerechtelijke vervolging. De namen van deze mensen zijn in de Staatskrant afgedrukt, in totaal zo’n duizend. De wet van persoonsbescherming is hier blijkbaar niet van toepassing of wordt door de Spaanse overheid, zij die vind dat iedereen zich aan de wet moet houden, genegeerd.

Het decreet voor het referendum dat president Puigdemont en zijn regering direct na het goedkeuren van de referendumwet ondertekenden, maakt duidelijk hoe het referendum in zijn werking gaat. Hoe bijvoorbeeld de lijst met stemgerechtigden wordt samengesteld. Een complexe operatie daar de benodigde informatie niet door de Spaanse overheid wordt verleend. De strenge wet op persoonsbescherming maakt het onmogelijk dat persoonlijke gegevens niet aan derden kunnen worden verstrekt, zelfs niet aan andere instellingen van dezelfde overheid. Ook de manier hoe de Catalanen die in het buitenland wonen kunnen stemmen, wordt in het decreet bepaald. Daarnaast vraagt de Generalitat de Catalaanse gemeenten om ruimte te verlenen voor de stemlokalen. Tegen het einde van de dag meldde Puigdemont dat er binnen 24 uur 560 gemeenten (van de 947 in totaal) hun steun hebben betuigd en dat 16.000 vrijwilligers zich hebben gemeld voor ondersteuning van de stemming op 1 Oktober.

Met de opschorting van de referendumwet is een actieve vervolging op gang gekomen. Op de een of andere manier is uitgelekt welke drukkerij de Generalitat mogelijk heeft gecontracteerd voor het drukken van de stembriefjes, met daarop de referendumvraag en de invulhokjes ‘Ja’ en ‘Nee’, die in de stembussen moeten worden gedeponeerd. De Guardia Civil houdt er reeds huiszoeking en doorzoekt de uitrijdende auto’s en arbeiders bij de poort van dit bedrijf of zij geen ‘illegale’ stembriefjes vervoerden. Tot nogtoe heeft zij niets gevonden.

Samenvattend: de referendumwet, het decreet voor de referendum en de reeds ingestelde kiescommissie zijn reeds door het TC geaccepteerd en zouden dus volgens de Spaanse legaliteit moeten worden opgeschort totdat er een definitieve uitspraak ligt. De Spaanse regering heeft ondertussen ook de juridische overgangs-en oprichtingswet naar het TC gestuurd om ongrondwettelijk te laten verklaren. De openbaar hoofdaanklager doet gerechtelijke strafonderzoeken tegen de Catalaanse president Puigdemont en zijn ministers en tegen het parlementsbestuur met als voorzitster Carme Forcadell. Tot slot, de wraking van de rechters van het TC door Carme Forcadell wordt niet geaccepteerd door ditzelfde Hof. Maar wie had anders verwacht. Kortom, de (juridische) oorlog is een feit. Zij zal drie weken duren, tot de datum van stemming, 1 Oktober

Wordt vervolgd.