Persreacties op de Diada

De protestmanifestatie op de nationale dag la Diada in Barcelona is wereldwijd niet onopgemerkt gebleven. Kranten zoals New York Times, The Financial Times, Washington Post, The Guardian, BBC, Le Figaro, Libération, The Telegraph, The Irish Times, Russia Today besteden een artikel aan de manifestatie en het komend referendum. France TV deed zelfs een integraal verslag.

Naar aanleiding van wat er over de protestmanifestatie in de Nederlandse pers is geschreven wil ik het volgende opmerken.

Het NRC handelblad schrijft: “de zogenoemde ‘Diada’, waarop herdacht wordt Catalonië in 1714 bij Spanje werd gevoegd.” Ik wil hierbij vermelden dat deze ‘toevoeging’ geheel tegen de wil van Catalonië plaatsvond. In andere woorden: Catalonië werd door oorlog, geweld en gruwelijke slachtingen en vernietigingen in haar dorpen en steden door Spanje onder leiding van koning Filip V van Bourgonië onderworpen. Spanje probeert deze geschiedenis dood te zwijgen, Het beleg van Barcelona is in de roman ‘Victus’ door Albert Sanchez Pinol beschreven. De presentatie in 2014 van de Nederlandse vertaling van dit boek in het Cervantes instituut in Utrecht werd door de Spaanse ambassade geblokkeerd. Ook wil ik een kleine, maar relevante, correctie aanbrengen in dit artikel. Het artikel zegt: “Ook werd er geld ingezameld voor veroordeelde politici, die een gezamenlijke borgsom van 5 miljoen euro moeten betalen voor illegale bestedingen voor een volkspeiling in 2014.” Het klopt dat er geld werd ingezameld om de politici bij te staan in hun juridisch gevecht tegen Spanje. Ex-president Artur Mas en drie van zijn ministers zijn veroordeeld voor wettelijke ongehoorzaamheid wegens het laten doorgaan van een niet-bindende populaire stemming op 9 November 2014. Maar zij werden vrijgesproken van misbruik van overheidsgelden. Anders waren ze ook de gevangenis in gegaan. Een andere rechtbank, het Tribunal de Comptes, heeft een aanklacht van de extreem rechtse en anti-Catalaanse beweging Societat Civil Catalana geaccepteerd, waarin Mas en zijn gevolg beschuldigd worden van misbruik van overheidsgeld. Als gevolg van deze aanklacht kregen de aangeklaagden op 5 September, een dag voor de stemming van de referendumwet in het parlement, te horen dat zij binnen 20 dagen een borgsom van 5 miljoen Euro moeten ophoesten. Zoniet, dan worden hun bezittingen in beslag genomen. Mas en zijn gevolg zijn dus niet veroordeeld en de bestedingen zijn daarom niet illegaal geweest. Het gehele gebeuren valt gewoon binnen de Spaanse bedreigingen om de politici die op 6 September voor de referendumwet zouden stemmen, af te schrikken. Het heeft niet gewerkt.

Als aanleiding van de terroristische aanslagen hield Trapero, het hoofd van de Catalaanse politie enkele persconferenties. Op een daarvan vroeg een journalist om de vragen in het Spaans te beantwoorden, zodat iedereen het begrijpen kon. Het antwoord van Trapero was dat als een vraag in het Catalaans wordt gesteld hij de gewoonte heeft deze ook in het Catalaans te beantwoorden, evenals in het Spaans. Indien daarom gevraagd wordt, zou het antwoord later naar het Spaans kunnen worden vertaald. De journalist liep daarop boos weg, waarop Trapero in een mengelmoes van Catalaans en Spaans zei: “Bueno. Pues molt be. Pues Adios” (Goed, Prima dus. Dus tot ziens). Deze uitspraak is op Twitter trending topic geworden en wordt afgedrukt op T-shirts die door velen gedragen wordt. De journalist die wegliep is de correspondent van het NRC handelsblad.

De manifestatie op de Diada

Gister werd op de Catalaans nationale feestdag, de Diada, de protestmanifestatie gehouden waarin de Catalanen vragen om een eigen, onafhankelijke staat. Dit was de zesde manifestatie op rij. De eerste werd in 2012 georganiseerd door de toen heropgerichte burgerorganisatie Assemblea Nacional Catalana (ANC).

Het aantal deelnemers is altijd een gevecht om cijfers. Wanneer de manifestatie in een stad wordt gehouden, wordt het aantal deelnemers geschat door de gemeentepolitie van die stad. Wanneer ze verspreid is over het gehele land, zoals het geval was met de 450 kilometer lange menselijke keten, dan is de Catalaanse politie, Mossos d’Esquadra, hier verantwoordelijk voor. Dit jaar waren er in de ochtend voor de ‘mani’ bijna een half miljoen inschrijvingen bij het ANC. Volgens deze burgerorganisatie een recordaantal. De ervaring heeft geleerd dat het aantal mensen dat daadwerkelijk meedoet vele malen groter is. Zo werd het aantal deelnemers bij de mani van 2014, waar een ‘V’ in de straten van Barcelona werd gevormd met een totale lengte van 11 kilometer, op 1,8 miljoen geschat. Ik weet niet waarom, maar het aantal geschatte deelnemers was volgens de gemeentepolitie van Barcelona dit jaar beduidend lager: er deden volgens haar 1 miljoen mensen mee. Nog altijd een indrukwekkend aantal op een totale bevolking van 7,5 miljoen Catalanen. De thuisblijvers zaten aan de buis geplakt: de Catalaanse publieke omroep TV3 meldt dat zij een kijkdichtheid van 2,5 miljoen kijkers had. De vertegenwoordiger van de Spaanse regering in Barcelona schat het aantal deelnemers op 350 duizend, minder zelfs dan het aantal inschrijvingen bij het ANC. De Spaanse president Rajoy zei daarom dat het aantal onafhankelijken duidelijk aan het het afnemen is. Ik kan niet aan de indruk ontkomen dat het cijfer duidelijk gepolitiseerd wordt. De foto’s en video’s zeggen meer dan genoeg dat de mensen op 1 Oktober willen stemmen op het referendum voor onafhankelijkheid.

De manifestatie was, zoals altijd geweest is, een feestelijke bijeenkomst. Er waren jongeren, ouderen, kinderen, bejaarden, mensen die slecht ter been zijn. (De laatste groep nam hun eigen campingstoeltje mee of kwam in een rolstoel.) Het was een vreedzame, feestelijke en geciviliseerde bijeenkomst. Er heeft geen enkel incident van geweld of wat dan ook plaats gevonden. In de mensenzee waren allerlei activiteiten, muziekgroepen, castellers (menselijke torens), er werd sardanes gedanst. Het meest indrukwekkende, althans voor mijzelf, was het moment toen 1 minuut stilte werd gehouden voor de slachtoffers van de terroristische aanvallen in Barcelona en Cambrills. Het was werkelijk stil… Geen woord, geen geluid, alleen dat van de helikopter die boven onze hoofden vloog, een volle minuut lang. Daarna werd het volkslied ‘Els Segadors’ (De maaiers) gezongen. Daar ik de tekst niet volledig ken, kreeg ik deze van een vriend,  uitgeprint op een papiertje. Ik kan niet anders dan mijn diepe respect uiten voor een volk dat zo gedisciplineerd, vreedzaam, saamhorig en door en door democratisch is. Een volk dat geen problemen wil, geen geweld, geen haat heeft, niet naar buitenlanders, anders denkenden, en zelfs niet naar Spanje, het land waar ze zich van af wil scheiden. Een volk dat alleen maar vraagt om te mogen stemmen of ze over zichzelf wil regeren. Daar ging het gister over.

De reacties vanuit het volk

De reacties van de mensen hebben ook niet op zich laten wachten.

Als gevolg van de huiszoekingen van de Guardia Civil bij de drukkerij die verdacht wordt van het drukken van de stembriefjes, zijn er mensen die zelf hun eigen briefjes uitprinten, zoals een ex-burgemeester die een drukkerij bezit. Ook de humor heeft zijn plaats. Aan de deur van een drukkerij heeft het personeel een briefje opgehangen met de tekst: “Aan de Guardia Civil: hier worden geen stembriefjes geprint voor 1 Oktober, want dit is ons niet opgedragen. Anders zouden we dit wel gedaan hebben.”

De Guardia Civil hield ook huiszoekingen in het kantoor van de regionale krant El Vallenc. Haar directeur werd meegenomen naar de kazerne voor ondervraging. Er is heftig geporotesteerd tegen deze inval en aanval tegen de vrije pers. Onder andere president Puigdemont, zelf  journalist van beroep,  het college van journalisten en zelfs Julien Assange (Wikileaks) uitten hun ongenoegen. Met enkele agenten die voor de deur van het kantoor de wacht hielden, zongen zo’n 200 mensen “Waar zijn de briefjes? De briefjes zijn hier!” terwijl ze met een zelf geprint stembriefje wapperden. Bij het wegrijden van de Guardia Civil werd een populair afscheidsliedje  “Vaarwel, tot ziens, het ga je goed” gezongen. Ik kwam een tweet tegen van @natzafarre met: “Ze zouden me een dienst bewijzen als ze mijn huis zouden doorzoeken. Ik zoek al lange tijd mijn lidmaadschapskaart van Club Super 3 (kindervereniging, de grootste club in Europa)”.

Binnen 48 uur hebben zich reeds 26000 vrijwilligers gemeld om te helpen met de uitvoering van het referendum. Ook hebben 670 gemeenten, van de 947 in totaal, zich gemeld die de Generalitat met het referendum zullen steunen, zoals het verlenen van ruimte voor stemlokalen en logistieke ondersteuning.

Barcelona is met zijn 2,5 miljoen inwoners een belangrijke sleutel. De stad wordt geregeerd door de partij Podem (Wij kunnen) en heeft als burgemeesteres Ada Colau. Podem presenteerde zich bij de gemeenteverkiezingen als de nieuwe, revolutionaire groep als alternatief tegen de gevestigde politieke orde.  Deze groep heeft zich nooit voor of tegen de onafhankelijkheid van Catalonië getoond en is wat dit betreft altijd zeer vaag. Ze willen eerst alle informatie  en ‘democratische garanties’ hebben voordat ze zich uitspreken en ook maar een enkele steun aan het referendum geven. Een revolutionaire politieke partij zonder duidelijke mening over het meest belangrijke debat van het land. De partij van Colau zou beter kunnen worden genoemd: ‘Wij kunnen wel, maar we willen niet’. Colau verleent daarom tot nu toe geen steun aan de Generalitat voor het referendum en geen stemlokalen. Als gevolg hiervan hebben de mensen spontaan voor het stadhuis op Plaça Sant Jaume geprotesteerd voor medewerking.

In Lleida regeert een socialistische burgemeester, lid van de socialistische  partij PSC, welke absoluut tegen het referendum is. Ook hier vonden spontaan protestdemonstraties plaats om medewerking voor stemlokalen.

In andere steden, zoals Girona en Vic, vonden demonstraties plaats juist om ondersteuning aan hun gemeenteraad te geven. In Solsona vielen de manifestaties samen met het Festa Major (Stadsfeest).

De grote manifestatie zal aanstaande maandag zijn. Op 11 September is de nationale herdenkingsdag dat Catalonië in 1714 het verzet tegen de Bourgondische koning van Spanje, Filip V, verloor. De vijfde manifestatie voor een onafhankelijke staat Catalonië op rij.

Een bewogen week

Het debat van de juridische overgangs-en oprichtingswet dat donderdag, 7 September, ‘s-morgens begon, eindigde pas na middernacht met het stemmen er van. Met hetzelfde spektakel als met het stemmen van de referendumwet de dag ervoor: de unionistische partijen liepen de zaal uit en hun stem werd daarom niet meegeteld.

In de loop van diezelfde dag werden de aangiftes die door Rajoy de dag tevoren waren ingediend, door het Constitutioneel Gerechtshof (TC) geaccepteerd. Dit houdt in dat de referendumwet en het decreet voor het referendum, volgens de Spaanse wetgeving, per direct opgeschort worden en dus niet kunnen worden toegepast. Echter, sinds de aanname van de referendumwet heeft Catalonië haar eigen legaliteit. Artikel 3.2 van de referendumwet staat dat zij boven alle wetten uitstaat, inclusief de grondwet, om het referendum te kunnen garanderen. Dit houdt dus in principe een gedeeltelijke en tijdelijke onafhankelijkheid van Catalonië in, zij het alleen met betrekking tot het referendum. We zullen dit in de komende drie weken terugzien in de reactie van de Catalaanse politici. Bovendien heeft het TC een dreigbrief naar alle hoge ambtenaren, Catalaanse politiefunctionarissen, hoofden van de publieke Catalaanse radio en TV en alle burgemeesters gestuurd dat zij geen enkele ondersteuning aan het referendum mogen geven, op straffe van gerechtelijke vervolging. De namen van deze mensen zijn in de Staatskrant afgedrukt, in totaal zo’n duizend. De wet van persoonsbescherming is hier blijkbaar niet van toepassing of wordt door de Spaanse overheid, zij die vind dat iedereen zich aan de wet moet houden, genegeerd.

Het decreet voor het referendum dat president Puigdemont en zijn regering direct na het goedkeuren van de referendumwet ondertekenden, maakt duidelijk hoe het referendum in zijn werking gaat. Hoe bijvoorbeeld de lijst met stemgerechtigden wordt samengesteld. Een complexe operatie daar de benodigde informatie niet door de Spaanse overheid wordt verleend. De strenge wet op persoonsbescherming maakt het onmogelijk dat persoonlijke gegevens niet aan derden kunnen worden verstrekt, zelfs niet aan andere instellingen van dezelfde overheid. Ook de manier hoe de Catalanen die in het buitenland wonen kunnen stemmen, wordt in het decreet bepaald. Daarnaast vraagt de Generalitat de Catalaanse gemeenten om ruimte te verlenen voor de stemlokalen. Tegen het einde van de dag meldde Puigdemont dat er binnen 24 uur 560 gemeenten (van de 947 in totaal) hun steun hebben betuigd en dat 16.000 vrijwilligers zich hebben gemeld voor ondersteuning van de stemming op 1 Oktober.

Met de opschorting van de referendumwet is een actieve vervolging op gang gekomen. Op de een of andere manier is uitgelekt welke drukkerij de Generalitat mogelijk heeft gecontracteerd voor het drukken van de stembriefjes, met daarop de referendumvraag en de invulhokjes ‘Ja’ en ‘Nee’, die in de stembussen moeten worden gedeponeerd. De Guardia Civil houdt er reeds huiszoeking en doorzoekt de uitrijdende auto’s en arbeiders bij de poort van dit bedrijf of zij geen ‘illegale’ stembriefjes vervoerden. Tot nogtoe heeft zij niets gevonden.

Samenvattend: de referendumwet, het decreet voor de referendum en de reeds ingestelde kiescommissie zijn reeds door het TC geaccepteerd en zouden dus volgens de Spaanse legaliteit moeten worden opgeschort totdat er een definitieve uitspraak ligt. De Spaanse regering heeft ondertussen ook de juridische overgangs-en oprichtingswet naar het TC gestuurd om ongrondwettelijk te laten verklaren. De openbaar hoofdaanklager doet gerechtelijke strafonderzoeken tegen de Catalaanse president Puigdemont en zijn ministers en tegen het parlementsbestuur met als voorzitster Carme Forcadell. Tot slot, de wraking van de rechters van het TC door Carme Forcadell wordt niet geaccepteerd door ditzelfde Hof. Maar wie had anders verwacht. Kortom, de (juridische) oorlog is een feit. Zij zal drie weken duren, tot de datum van stemming, 1 Oktober

Wordt vervolgd.

De dag na de stemming van de referendumwet

Ook vandaag en morgen vind er een plenaire zitting van het Catalaanse parlement plaats. Vanochtend werd dezelfde taktiek toegepast voor de stemming over de ‘juridische overgangs-en oprichtingswet’. Met gebruik van reglement 81.3 vroegen de onafhankelijkheidspartijen een verandering in de agenda. Hetzelfde tumult, chaos en filibusterisme als gisteren is te zien en te horen in het parlement.

De reacties uit Madrid laten niet op zich wachten. Rajoy doet aangifte van alle regeringsleden bij het hooggerechtshof en vraagt aan het Constitutionele Gerechtshof de referendumwet en het decreet voor het referendum ongrondwettelijk te verklaren. De openbaar hoofdaanklager heeft twee misdaadaanklachten tegen het Catalaanse parlementsbestuur ingediend.

De Spaanse pers noemt de democratische beslissing van het Catalaanse parlement eensluidend een staatsgreep en een directe aanval tegen de democratische rechtstaat. Wat reeds lang werd vermoed, werd begin deze week bevestigt. De oprichter en ex-directeur van de Madrileense krant El Mundo, Pedro J. Ramirez, bepaald geen persoon die voor de afscheiding van Catalonië is, vertelde dat de persberichten van de afgelopen tijd vanuit politieke hoek gestuurd wordt, zoals na de terroristische aanslagen in Barcelona en Cambrills om de Catalaanse politie in diskrediet te brengen. In een radiointerview zei hij dat de vicepresidente Soraya Saenz de Santamaria en het hoofd van het kabinet, Jorge Moragas, de touwtjes in handen hebben van de media, politie et cetera. Hoewel dit reeds sterk werd vermoedt, maakt het toch indruk om dit direct uit de mond te horen van een vooraanstaande journalist die weet waarover hij spreekt.

Politiek gezien is vanaf vandaag één ding duidelijk. Spanje weet nu dat het de afscheidingsbeweging menens is. Een beweging die ze meer dan 5 jaren lang hebben geminacht en uitgemaakt voor van alles, van nazi’s tot noord-koreanen, jihadisten en soms van francisten. Al die tijd hebben ze niet willen luisteren, ondanks de protestmanifestaties die sinds 2012 ieder jaar op 11 September werden gehouden en ondanks dat de afscheidingsbeweging, bestaande uit ultra-linkse tot conservatief-rechtse politieke groeperingen, de verkiezingen  in 2015 hadden gewonnen. Maar nu weten ze dat het de afscheidingsbeweging niet ging om een financiele verbetering van de regio of iets dergelijks. De gehele wereld weet nu dat er in Spanje een diepgaande politieke crisis aanwezig is. Hoe het hele verhaal zal aflopen, of de verkiezingen zullen plaatsvinden of worden tegengehouden, weten we niet. Maar vanaf gister kan niemand er meer om heen.

De stemming van de referendumwet in het Catalaanse Parlement

Vanochtend, 6 September, vroegen de parlementaire groepen JxSi en La CUP een verandering in de agenda van de plenaire vergadering van het Catalaanse parlement om de referendumwet in behandeling te nemen. Deze procedure is geheel volgens de parlementaire regel 81.3 en verleend de enige mogelijkheid om de wet in het parlement te behandelen. Andere regels zijn reeds door de Spaanse regering aangeklaagd bij het Constitutioneel hof (Tribunal Constitutionaal of TC) , zodat deze niet kunnen worden toegepast. De vergadering was, zooals verwacht, chaotisch, vol spanning en tumultueus. Het gedrag van de unionistische partijen was ronduit beschamend. Zij voerden geen enkel inhoudelijk politiek argument aan waarom zij vinden dat de referendumwet niet moest worden aangenomen. Als enige voerden zij aan dat deze wet illegaal is. Voor de rest verloren zij de tijd met discussies over de bureaucratische regels van het parlement.  Kortom, filibusterisme vierde hoogtij. Desondanks wist de presidente van het parlement, Carme Forcadell, een goed evenwicht te vinden tussen onnodig tijdsverlies en toch iedereen aan het woord te laten wanneer daar om werd gevraagd.

Voordat de plenaire vergadering begon, vertelde Forcadell dat haar advocaten alle rechters van het TC wreekt wegens partijdigheid. Dit is een unieke gebeurtenis wat niet is voorzien in de regels voor het functioneren van het TC. De reglementen van het TC voorzien alleen wanneer een enkele rechter wordt gewraakt. De andere rechters beslissen vervolgens wie de zaak van de gewraakte rechter overneemt. Dat kan nu dus niet het geval zijn. Hiermee kon worden voorkomen dat een gerechtelijk bevel het parlementaire debat kon stoppen. Daar komt bij dat, omdat iedere burger in een democratische rechtsstaat het recht op een onafhankelijke uitspraak heeft en het TC het hoogste gerechtshof in Spanje is, dit de weg opent om de zaak naar het Europese hof van Justitie te brengen.

Nog tijdens de plenaire vergadering van het Catalaanse parlement kondigde de vicepresidente van de Spaanse regering, Saenz de Santamaria, aan dat de referendumwet een directe aanval tegen de democratie is en dat het gehele parlementsbestuur, onder leiding van Carme Forcadell, zal worden aangegeklaagd. Forcadell en haar bestuursleden kunnen per direct uit hun functie en uit het parlement worden gezet omdat zij reeds eerder door het Hooggerechtshof zijn gewaarschuwd dat het hun verboden is het debat en de stemming van de referendumwet in behandeling te nemen en nu bij herhaling in overtreding zijn. Alvorens de vicepresidente van Spanje.

De groep CSQP, met 11 zetels in het parlement, heeft zich nooit voor of tegen de onafhankelijkheid van Catalonië willen uitspreken. Deze groep bestaat uit drie verschillende partijen. Daar zij onderling met betrekking tot de referendumwet van inzicht verschillen, vroegen zij of naast hun woordvoerder een leider van de andere partij mocht spreken en zij de totale spreektijd verdeelden. Forcadell stemde hiermee in. De woordvorerder van CSQP weigerde dit echter. De onafhankelijkheids-en regeringspartij JxSi en de gedoogpartij La CUP stonden uiteindelijk een gedeelte van hun spreektijd af om ook de andere partij binnen CSQP hun zegje te laten doen. Een voorbeeld van democratie en respect voor een politieke minderheid.

Zoals voorspeld, liepen de drie unionistische partijen, PP, C’s en PSC, uit de vergaderzaal weg en deden dus niet mee aan de stemming. Met de woorden van Anatolijs Gorbunovs, president van Letland toen op 4 Mei 1990 over afscheiding van Rusland werd gestemt en pro-Russische parlementariërs de zaal verlieten: “Wie het parlement verlaat, wordt niet meegeteld” (in het Catalaans). Met de stemming over de referendumwet onthield CSQP zich van stemmen. Na twaalf uren van vergaderen en debateren werd de einduitslag van de stemming daarmee: 11 onthoudingen, 0 tegen en 72 stemmen voor de referendumwet, dat wil zeggen 86,75% van de afgevaardigden stemden voor. Dezelfde avond heeft president Puigdemont, samen met al zijn ministers (om gerechtelijke vervolging door Spanje te bemoeilijken), het decreet voor het te houden referendum voor 1 Oktober ondertekend.

De internationale pers, waaronder Reuters, Financial Times, New York Times, BBC en La Reppublica hebben bericht wat er in vandaag Catalonië gebeurd is. Ook de Nederlandse pers heeft er melding van gemaakt.

Zo, en dan nu en aan de slag voor de ‘Sí’ campagne.
Wordt vervolgt

Wapengekletter II

Vijftien uur voordat de plenaire vergadering van het Catalaanse parlement begint waarin met grote waarschijnlijkheid de referendumwet wordt aangenomen, gebeurd het volgende.

Ook de rechtbank van rekeningen (Tribunal dels Comptes) doet haar duit in het zakje om de mensen, en vooral de politieke bestuurders, bang te maken. Ex-president Mas en drie van zijn ministers werden veroordeeld door het Hooggerechtshof voor wettelijke ongehoorzaamheid toen zij het populaire consult van 9 November 2014 lieten doorgaan door deze uit handen te geven aan vrijwilligers. Hierdoor mogen zij gedurende 2 jaar geen openbaar ambt bekleden en moeten dagelijks 100 Euro aan boete moeten betalen. Het Tribunal de Comptes doet nu een gerechtelijk onderzoek of ze ook niet kunnen opdraaien voor de kosten van dit consult. Dit, terwijl ze reeds vrijgesproken zijn van verkwisting van overheidsgeld door het Hooggerechtshof. Zij moeten daarom voor 25 September een borg van 5 miljoen Euro’s betalen. Indien zij de borg niet kunnen of willen betalen, zullen hun eigendommen in beslag worden genomen. De aanklacht wordt bovendien uitgebreid door zeven hoge ambtenaren van de Generalitat te beschuldigen. Het Hooggerechtshof heeft in de rechtszaak tegen Mas en zijn ministers zelfs niet overwogen deze ambtenaren in staat van beschuldiging te gestellen.

Volgens president Carles Puigdemont maakt Spanje een kwalitative sprong in “haar wanhopige strategie om angst te voeden om te stoppen wat onhoudbaar is: het referendum”. Hij beschuldigd de PP dat deze het tribunaal verplicht tot een vervormde interpretatie van de wet en dat zij de rechtsstaat en de juridische procedures ontspringt. “Ze hebben dit in een recordtijd verzonnen zonder te lezen en te wachten op de informatie die ze ons hebben gevraagd”, zei hij.

Wapengekletter

De dagen voorafagaand aan de stemming van het referendum in het parlement zijn reeds de volgende reacties van de Spaanse regeringsleiders en gerechtelijke macht te horen;

president Rajoy:
Wat de Catalaanse politici willen is een staatsgreep en tegen de Spaanse democratie. Als president zal ik er alles aan doen om het referendum tegen te houden. Indien nodig zullen de stembussen in beslag worden genomen. Het referendum zal niet plaats vinden.

Soraya Saenz de Santamaria (vice presidente):

Het referendum is onwettig en een coup tegen de Spaanse democratie. De staat heeft alle wapens om het referendum tegen te houden. Wie meewerkt aan de organisatie van het referendum of op 1 Oktober gaat stemmen begaat een misdaad. Alles staat klaar om de Catalaanse verantwoordelijken tegen te houden.

Montoro (minister van belastingen):

Wie zijn belastingen naar de Catalaanse belastingdienst brengt, in plaats van naar het Spaanse belastingkantoor, begaat een incident en zal daarvoor worden vervolgt. (Naar aanleiding van de opening van nieuwe belastingkantoren door de Generalitat, geheel volgens de afspraken en wetten van het Catalaans Statuut)

Openbare hoofdaanklager:

(Naar aanleiding van een TV spot van de Catalaanse overheid. De spot laat een treinwissel zien en zegt; ‘We zijn geboren om te beslissen‘.) De openbaar hoofdaanklager zal onderzoeken of de publikatie wettelijk vervolgt kan worden indien zij op het referendum slaat en of er openbaar geld voor is besteed.

Bij de opening van het juridisch seizoen beloven de openbaar aanklagers en rechters Rajoy te helpen bij het redden van de eenheid van Spanje.

De unionistische partijen die in het Catalaanse parlement zitten, PP, C’s en PSC, zullen uit de vergaderzaal van het Catalaanse parlement weglopen wanneer over de referendumwet zal worden gestemd.

Vijf sleutels om te herinneren voor morgen

Redactioneel Vilaweb

Morgen begint het parlement van Catalonië met het juridisch loskoppelen van de Spaanse staat, als er niets gebeurd, door het aannemen van de referendumwet. Hierdoor komen we in een nieuwe fase van het proces naar de onafhankelijkheid die gedurende een gehele decade het land in beslag genomen heeft. Het moment is belangrijk genoeg om te recapituleren hoe we tot hier gekomen zijn en om de unieke beslissing die morgen genomen wordt te verduidelijken.

1. Spanje heeft haar eigen regels gebroken met de uitspraak van het Statuut.

De oorzaak van dit alles is de uitspraak tegen het Statuut van Catalonië door het Constitutioneel gerechtshof. Het is vandaag de dag algemeen bekend dat dit een staatsgreep was tegen de eigen grondwet en dit betekende de breuk van een evenwicht die was opgericht aan het eind van het francisme.

De relatie tussen de centrale macht en de macht van het Catalaans autonome gebied was gebaseerd op de zogenaamde twee sleutels. Madrid behield altijd een sleutel in het geval Catalonië een bepaalde behoefte had: het goedgekeurde Statuut in Catalonië moest door het filter van Madrid gaan en zou kunnen worden veranderd. En Catalonië had ook haar sleutel: in het geval van verandering van het Statuut kon deze geweigerd worden in een referendum. Het proces was helder, transparent en evenwichtig. Een sleutel gaf garanties aan Spanje en de andere aan Catalonië. Ieder kon zijn zegje doen. De verschijning van een derde sleutel die tot dan toe nog nooit had bestaan en die door de PP werd gefabriceerd brak het grondwettelijke evenwicht en verbrak de harmonie. De schuldige waarom we nu hier zijn is de staat Spanje, door een eenzijdige actie, de uitspraak van het constitutionele hof, welke de overeenkomst van de verandering verbrak.

2. Spanje heeft geweigerd om over wat dan ook te onderhandelen, Niet alleen over de onafhankelijkheid, over alles.

Catalonië heeft niet het recht om een afscheiding met Spanje op te leggen, maar Spanje heeft ook het recht niet om haar eenheid op te leggen aan Catalonië. In het geval van een belangrijk politiek conflict, zoals we hier in het prinsendom (Catalonië, vert) hebben, onderhandelen is de enige mogelijke manier om tot een oplossing te komen. Dit liet het hooggerechtshof van Canada duidelijk zien in haar uitspraak over het referendum dat toen in Quebec werd gehouden.

De onderhandelingen zou op veel verschillende manieren kunnen plaatsvinden en over verschillende aspecten. Na de eerste grote Diada (Protestmanifestatie voor onafhankelijkheid op 11 September 2012, vert) stelde de Catalaanse regering een fiscale overeenkomst en een overeenkomst van culturele rechten voor. Dit voorstel werd niet alleen geweigerd, er werd gehakt van gemaakt. De Catalaanse politiek heeft, formeel, bijna twintig maal een voorstel ingediend om tegemoet te komen aan de Catalaanse behoefte. En ze hebben altijd geweigerd om te onderhandelen. Niet alleen nu, maar altijd heeft Madrid zo gehandeld. De Spaanse staat heeft de democratische beginselen geminacht die er op neer komen dat meningsverschillen worden opgelost door onderhandelingen in goed vertrouwen en met respect voor de democratische uiting van welk politiek project dan ook. En deze minachting ontkracht de Spaanse argumenten.

3. Het Catalaanse volk heeft haar parlement een duidelijk democratisch mandaat gegeven voor de uitroep van de onafhankelijkheid.

Met de verkiezingen van 27 September 2015 gaven de Catalaanse burgers een absolute meerderheid, uitgedrukt in parlementaire zetels, aan de krachten die zich hadden gepresenteerd met een programma voor de uitroep van een onafhankelijk Catalonië. Het feit dat men, uitgedrukt in stemmen, geen meerderheid van 50% behaalde,zij het bijna, heeft deze partijen er toe gebracht dat het nodig was om een duidelijke democratische optie te overwegen: een referendum.

Men heeft altijd gewild dat dit referendum in overeenstemming met de Spaanse staat zou zijn. Maar dit bleek onmogelijk. En het is juist deze weigering om ook maar over iets te onderhandelen wat een eenzijdige beslissing, welke het parlement morgen neemt, verklaart en legaal maakt. Er is geen enkele andere manier om gehoor te geven aan de politieke wens van de Catalaanse burgers die zij aan hun vertegenwoordigers hebben opgedragen.

4. De internationale wetgeving beschermt legaal het recht van zelfbeschikking, en zelfs van een eenzijdige afscheiding.

Het zelfbeschikkingsrecht van ieder volk is een essentieel gedeelte van de Internationale wetgeving. Het is een absoluut recht die boven iedere nationale wetgeving staat. Want zij vormt een deel van de twee conventies van de mensenrechten van de VN uit 1966 en wordt erkent als een legale norm die boven de Spaanse grondwet staat.

Het Catalaanse parlement kan op legitieme wijze dit algemeen principe van de internationale wetgeving toepassen als bescherming voor het referendum. En sterker zelfs: de uitspraak van het Internationaal Gerechtshof over Kosovo heeft definitief twee heel belangrijke dingen verklaard. Er is geen enkele internationale wet tegen de eenzijdige uitroep van de onafhankelijkheid van een gebied en dat de onschendbaarheid van de grenzen van een gebied alleen geld voor conflicten tussen staten. Deze onschendbaarheid mag in geen geval de afscheiding van een gedeelte van een staat belemmeren.

5. De internationale praktijk toont expliciet ondersteuning aan processen van zelfbeschikking en dit resulteert normaal gesproken in de acceptatie van de nieuwe staten in de internationale samenleving.

Enkele cijfers ter verduidelijking. Vanaf 1991 hebben 53 eenheden van behoorlijke grootte, zoals Catalonië, een referendum over zelfbeschikking gehouden. Van deze referenda zijn er 27 in overeenstemming met de moederstaat gehouden en 26 waren eenzijdig. De Spaanse staat heeft 26 van de 27 nieuwe staten geaccepteerd die sinds 1991 werden gesticht. Hiervan werd de meerderheid eenzijdig uitgeroepen. In werkelijkheid, 7 van de 28 staten die vandaag de dag een deel van de Europese Unie zijn, vormden in 1991 een deel van andere staten, vergelijkbaar met Catalonië vandaag. De 7 lidstaten van de EU die in 1991 niet onafhankelijk waren (Kroatië, Slovenië, Estland, Letland, Litouwen en de Tsjechische Republiek), ontstonden allemaal op eenzijdige manier en 5 van deze gevallen met een eenzijdig referendum. En allen zijn door Spanje erkent en vormen deel van de EU.

Binnen de EU, alhoewel er geen legale regeling is wat te doen in geval van een afscheiding van een lidstaat, bestaat er wel een consistente praktijk met respect en erkenning voor referenda over zelfbeschikking. Bijvoorbeeld, de EU heeft belangrijke beslissingen genomen na de resultaten van de referenda van Saarland (1955), Groenland (1982), en de Brexit (2016) en heeft geen enkele obstructie gevormd tegen het referendum van Schotland (2014). Al deze referenda werden binnen het territorium van de EU gehouden. Vandaag de dag zijn er zeven die zij geaccepteerd heeft als lidstatendie welke ontstaan uit eenzijdige processen. Bij de uitvoering van zelfbeschikking van staten heeft de EU onderhandeld en ondersteund, zoals Kosovo. Zelfs in geval van duidelijke Spaanse tegenstand.

Samenvattend: als we tot hier gekomen zijn is dat in principe dankzij de legitimiteit van het Catalaanse parlement, verkregen door de bevolking met de verkiezingen van 27 September en de legitimiteit verkregen door de internationale samenleving voor het recht van zelfbeschikking. Maar we zijn ook zover gekomen dankzij de met volharding onrechtvaardige Spaanse positie, die tegengesteld is aan de internationale regels en praktijken en die uiteindelijk haar eigen grondwet geweld aan doet met resulterende gevolgen.

Nu, dus, is het moment om de stap te zetten, met de alsmaar toegenomen burgerlijke kracht gedurende deze decade en het bewustzijn dat de internationale gemeenschap zal reageren zoals altijd: geleid door de behoefte om een politiek conflict op te lossen dat niet door wetten kan worden verstikt.

Goedkeuring referendumwet en mogelijke gevolgen

Met alle waarschijnlijkheid zal deze week de politieke botsing tussen de Generalitat (Catalaanse regering) en de Spaanse overheid plaats vinden. Aanstaande woensdag, 6 September, zal de referendumwet, en mogelijk ook de juridische overgangswet, in het Catalaanse parlement worden aangenomen. Dit, ondanks dat het de parlementsvoorzitster Carme Forcadell verboden is om deze wet op de parlementsagenda te zetten en hier een debat over te laten voeren. Zij heeft hiervoor reeds een schriftelijke aanmaning van het hooggerechtshof gekregen. Na goedkeuring zal het Spaanse kabinet een spoedoverleg houden en aangifte doen bij het constitutioneel hof. Dit constitutioneel hof zal in een spoedberaad de referendumwet ongeldig verklaren. De wet zou hiermee automatisch moeten worden opgeschort, ware het niet dat deze wet zelf expliciet zegt dat zij boven iedere Spaanse wet staat om het referendum te garanderen. Na publicatie in de Catalaanse staatscourant, en niet in de Spaanse zoals altijd het geval is, zal president Puigdemont het decreet dezelfde of de volgende dag ondertekenen waarin het Catalaanse volk wordt opgeroepen om op 1 Oktober te gaan stemmen. Het constitutioneel hof kan theoretisch op dat moment Puigdemont en zijn regering uit haar ambt zetten. De Spaanse regering of het constitutioneel hof hebben ondertussen ook de openbaar aanklager aan het werk gezet om een aanklacht tegen Forcadell en het parlementsbestuur in te dienen om deze te straffen of uit hun ambt te zetten. Eventueel kunnen ook de parlementsleden die voor de referendumwet hebben gestemd gerechtelijk worden vervolgd.

Het antwoord zal onder andere van de Catalanen zelf komen. Op maandag 11 September is de nationale herdenkingsdag dat in 1714 het prinsdom Catalonië met geweld door de Bourgondische koning Filip V werd onderworpen. Er zal komende maandag een manifestatie worden gehouden voor een onafhankelijk Catalonië, de vijfde op rij sinds 2012 waarin meer dan een miljoen betogers aan deelnamen.

Het editoriaal schrijven van de Internetkrant Vilaweb door haar directeur Vicent Partal geeft een goed beeld van de heersende sfeer in Catalonië en in Spanje. In een apart artikel ‘Het unionisme, tot in de wanhoop gedreven’ heb ik deze vertaald.